80 năm dưới lá cờ 'Trung với nước, hiếu với dân' - Bài 1: Thiêng liêng lá cờ Bác trao

Nhắc đến lá cờ thêu 6 chữ vàng, mỗi cán bộ, giảng viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 đều dâng trào cảm xúc tự hào. Lời Bác dạy đã hun đúc nên giá trị thiêng liêng của ngôi trường trải qua hơn 80 năm lịch sử, đồng thời hình thành nên một truyền thống cao đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng.

Nối chí Hưng Đạo Đại vương

Buổi sớm mùa hạ, chúng tôi ngược về xứ Đoài mây trắng. Nơi ấy có mái trường Sĩ quan Lục quân 1 là “điểm hẹn” của biết bao thế hệ học viên về đây cùng nhau thi đua học tập, luyện rèn. Đi giữa nắng vàng, dọc trục đường vào đơn vị, hàng cây vút cao thẳng đều tăm tắp như đội quân đứng nghiêm bồng súng chào. Giữa trục đường trung tâm, tượng đài Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn uy nghi trong nền trời lộng gió. Ngắm nhìn vị anh hùng dân tộc kiệt xuất, chúng tôi càng thêm tự hào khi ngôi trường đầu tiên của Quân đội ta được mang tên vị anh hùng dân tộc Trần Quốc Tuấn.

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Lễ khai giảng khóa 1, Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn, ngày 26-5-1946. Ảnh tư liệu

Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu, nguyên Bí thư Đảng ủy, nguyên Phó hiệu trưởng về chính trị Trường Sĩ quan Lục quân 1 đã giúp chúng tôi hiểu thêm ý nghĩa sâu sắc trong tên gọi Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn. Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng, Bộ Quốc phòng quyết định mở một trường võ bị trên cơ sở Trường Huấn luyện cán bộ Việt Nam. Khi Bộ Quốc phòng đề nghị đặt tên trường là Trường Võ bị Quốc gia Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gợi ý đặt tên là Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn. Bởi theo Người, việc lấy tên vị anh hùng dân tộc kiệt xuất thời Trần sẽ có ý nghĩa giáo dục sâu sắc đối với các thế hệ học viên.

“Như vậy, ngay từ khi ra đời, Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn đã mang trong mình sứ mệnh đặc biệt: Đào tạo đội ngũ cán bộ quân sự cho Quân đội cách mạng, đồng thời giáo dục, bồi dưỡng cho học viên những phẩm chất chính trị, đạo đức và lý tưởng cách mạng cao đẹp, gắn bó mật thiết với truyền thống yêu nước, chống ngoại xâm của dân tộc”-Trung tướng Nguyễn Mạnh Đẩu nhấn mạnh.

Đại tá Phạm Văn Minh, Phó chủ nhiệm Chính trị Trường Sĩ quan Lục quân 1 tự hào cho biết, lịch sử nhà trường ghi lại 9 lần Bác Hồ về thăm, động viên cán bộ, giáo viên, học viên. Đặc biệt, dịp khai giảng khóa 1, Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn, Người đã dành nhiều sự quan tâm, chỉ đạo làm tốt công tác chuẩn bị mọi mặt.

Đồng chí Tạ Quang Bửu lúc đó là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng đã báo cáo: Đây là trường quân sự chính quy đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa nên dự kiến sẽ tổ chức lễ khai giảng theo nghi thức Quân đội chính quy và kính mời Bác đến chủ trì. Khi biết danh sách khách mời, Người căn dặn phải mở rộng thành phần tham dự để buổi lễ có ý nghĩa chính trị, xã hội sâu rộng hơn như đại diện của Ban Thường trực Quốc hội, Mặt trận Việt Minh, các hội cứu quốc... Bởi buổi lễ không chỉ là sự kiện của riêng Quân đội mà có ý nghĩa quan trọng đối với toàn xã hội, thể hiện sự quan tâm, kỳ vọng của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với việc xây dựng LLVT cách mạng.

Cán bộ, giảng viên, học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 tham quan Di tích quốc gia Địa điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh trao cờ “Trung với nước, hiếu với dân”. Ảnh: CHU HUYỀN

Khi nghe Ban giám hiệu nhà trường dự kiến tổ chức lễ khai giảng vào ngày 22-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh gợi ý nên lùi lại ngày chủ nhật 26-5 để các vị được mời có điều kiện đến đông đủ và phải tổ chức thật tốt lễ khai giảng, đây thực chất là lễ ra mắt trường võ bị đầu tiên của Việt Nam. Đặc biệt, Người đã căn dặn Bộ Quốc phòng chuẩn bị một lá cờ có thêu 6 chữ “Trung với nước, hiếu với dân” để tặng nhà trường.

Khắc sâu 6 chữ vàng truyền thống

Từ khuôn viên nhà trường, chúng tôi cùng đoàn cán bộ, học viên đến thăm một địa danh đặc biệt, đó là Di tích quốc gia Địa điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh trao cờ “Trung với nước, hiếu với dân” tặng Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn.

Xe đi chừng 6km đến bến xe Sơn Tây (phường Sơn Tây, TP Hà Nội). Giữa nắng hạ, những cây hoa sữa vút cao tỏa bóng râm mát. Phía dưới có tấm bia khắc dòng chữ ghi dấu địa điểm Bác Hồ trao cờ “Trung với nước, hiếu với dân”. 80 năm về trước, tại nơi này, Lễ khai giảng khóa 1, Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn (tức khóa 8 tính từ khi thành lập Trường Quân chính kháng Nhật) được tổ chức tại sân vận động của nhà trường. Đứng ngoài thực địa cùng xem lại những hình ảnh tư liệu, chúng tôi hình dung ra không gian nơi diễn ra sự kiện. Dẫu đã qua 80 năm, cảnh sắc đổi thay, nhưng khi nghe Thiếu tá Nguyễn Minh Nguyên, Trợ lý Ban Tuyên huấn (Phòng Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 1) thuyết minh về sự kiện, mỗi người trong đoàn đều thấy bồi hồi xúc động khi nhà trường từ thuở sơ khai đã được đón Bác Hồ về căn dặn, trao cờ trung-hiếu.

Để hiểu sâu hơn sự kiện đặc biệt của Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn ngày ấy, chúng tôi đến thăm Trung tá Đỗ Hạp, nguyên học viên khóa 1, Trưởng ban liên lạc truyền thống khóa 1, Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn. Dù đã bước sang tuổi bách niên nhưng ông vẫn nhớ như in không khí trang trọng của buổi lễ. Ngày đó, học viên dự lễ khai giảng mặc trang phục thống nhất: Áo trấn thủ, chân đi ghệt, đội mũ ca lô và đeo huy hiệu của nhà trường.

Cán bộ, giảng viên, học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 và các đại biểu địa phương tại Di tích quốc gia Địa điểm Chủ tịch Hồ Chí Minh trao cờ “Trung với nước, hiếu với dân”. Ảnh: CHU HUYỀN

Đồng chí Đỗ Hạp vinh dự là một trong 6 người được đứng trong đội danh dự đón nhận cờ. Ngày 26-5-1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến dự lễ khai giảng. Sau nghi thức chào cờ và các bài phát biểu khai mạc, Người bước tới trao lá cờ truyền thống thêu 6 chữ “Trung với nước, hiếu với dân” cho đại diện học viên. Đội danh dự đi đến cách Bác 6 bước, đồng chí Bùi Minh Trân, quê ở Bến Tre (một trong số 14 chiến sĩ miền Nam được lựa chọn ra học tập tại trường) bước lên đón nhận lá cờ Bác trao.

Lịch sử nhà trường còn ghi lại, sau nghi thức trao cờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói chuyện thân mật với cán bộ, học viên nhà trường. Người nhấn mạnh các học viên phải xây dựng tinh thần đoàn kết và kỷ luật. Người căn dặn: "Anh em có nhiều giai cấp, tư tưởng khác nhau, trước hết phải đoàn kết, đoàn kết thật thà. Phải có kỷ luật về tinh thần lẫn vật chất. Phải noi gương anh dũng của anh em binh sĩ hồi khởi nghĩa để làm gương cho các lớp về sau".

Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng nhắc nhở các học viên phải xác định đúng lý tưởng và mục tiêu phấn đấu của mình: Là thanh niên phải thích làm việc to, chứ không thích làm quan lớn. Phải thực hiện quân dân nhất trí, phải làm sao dân tin, dân phục, dân yêu. Những lời dạy đó thể hiện rõ quan điểm của Người về bản chất và vai trò của Quân đội cách mạng, gắn bó máu thịt với nhân dân, vì nhân dân mà chiến đấu. Kết thúc bài nói chuyện, Người khẳng định: Trung với nước, hiếu với dân là một bổn phận thiêng liêng, một trách nhiệm nặng nề nhưng cũng là một vinh dự của người chiến sĩ trong đạo quân quốc gia đầu tiên của nước ta.

Trung tá Đỗ Hạp (ngồi giữa) kể chuyện với cán bộ, giảng viên, học viên Trường Sĩ quan Lục quân 1 về sự kiện Bác Hồ trao cờ “Trung với nước, hiếu với dân”. Ảnh: CHU HUYỀN

Sau lời căn dặn của Người, cán bộ, học viên, nhân viên Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn đã thề nguyện “Trung với nước, hiếu với dân”. Nhắc lại sự kiện ý nghĩa này, Trung tá Đỗ Hạp từng chia sẻ: “Sau khi tuyên thệ, toàn thể học viên giơ tay “xin thề”. Lời thề đó đi với chúng tôi suốt cuộc đời”.

Sự kiện Bác Hồ trao lá cờ “Trung với nước, hiếu với dân” ghi dấu mốc thiêng liêng, tự hào trong lịch sử nhà trường. 6 chữ vàng giản dị mà sâu sắc ấy chính là lời dạy, là phương châm hành động mà Người muốn gửi gắm cho các thế hệ cán bộ Quân đội. “Trung với nước, hiếu với dân” trở thành một truyền thống cao đẹp của Quân đội nhân dân Việt Nam, bồi dưỡng, xây đắp nhân cách Bộ đội Cụ Hồ; góp phần làm nên những chiến thắng vẻ vang trong lịch sử dân tộc.

(còn nữa)