9 phòng đá cổ tại lăng Đường Thái Tông, hé lộ bí mật an táng hoàng gia

Các nhà khảo cổ Trung Quốc phát hiện nhiều di tích có giá trị tại Chiêu Lăng, lăng mộ của Đường Thái Tông Lý Thế Dân, nằm ở núi Cửu Tung, huyện Lễ Tuyền, thành phố Hàm Dương, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc.

Theo thông tin được Viện Khảo cổ tỉnh Thiểm Tây công bố, nhóm nghiên cứu đã tiến hành khảo sát, khai quật một số di tích trên núi lăng, bao gồm các phòng đá được đục trực tiếp vào vách núi, công trình dạng vòm xây bằng đá và dấu tích đường dẫn bằng gỗ.

Kết quả nghiên cứu bước đầu xác định các di tích có niên đại đầu thời Đường. Đáng chú ý, 9 phòng đá được phát hiện có thể chia thành hai nhóm với quy mô, cấu trúc và chức năng khác nhau. Những phát hiện này góp phần bổ sung tư liệu về quy hoạch Chiêu Lăng, đồng thời mở ra hướng nghiên cứu mới về chế độ mai táng và nghi lễ hoàng gia thời Đường.

Lối vào phòng đá thuộc lăng mộ của Đường Thái Tông Lý Thế Dân, nằm ở núi Cửu Tung, huyện Lễ Tuyền, thành phố Hàm Dương, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc. Ảnh: Viện Nghiên cứu Khảo cổ tỉnh Thiểm Tây.

Trong số 9 phòng đá, một công trình có quy mô và hình thức đặc biệt nổi bật so với 8 phòng còn lại. Phòng này được đục riêng vào vách núi phía Nam, hơi lệch về phía Đông của núi Cửu Tung, ở vị trí có độ cao và kích thước lớn hơn những công trình khác.

Trong quá trình khai quật, các nhà khảo cổ tìm thấy một nhạc cụ cung đình bằng đá, thuộc loại khánh đá biên, có niên đại Tùy – Đường. Hình dáng hiện vật tương đối giống chiếc khánh đồng được phát hiện trong lăng mộ Tùy Dạng Đế.

Dựa trên đặc điểm kiến trúc, vị trí gần đỉnh núi chính và những hiện vật thu được, nhóm nghiên cứu nhận định đây có thể là một ngôi mộ tùy táng có địa vị cao trong quần thể Chiêu Lăng.

Một giả thuyết được đưa ra là phòng đá này có thể là mộ của Từ Hiền phi, một phi tần của Đường Thái Tông. Khả năng khác là nơi tạm đặt quan tài của Trưởng Tôn hoàng hậu vào năm Trinh Quán thứ 10, trước khi bà được an táng chính thức. Tuy nhiên, đây mới là nhận định bước đầu. Việc xác định chính xác chủ nhân công trình cần thêm bằng chứng khảo cổ và nghiên cứu đối chiếu tư liệu lịch sử.

Tám phòng đá còn lại có vị trí tập trung hơn, kích thước và hình thức tương đối đồng nhất. Cấu trúc của chúng có những đặc điểm giống đường dẫn vào mộ và phòng mai táng. Từ cách bố trí và quy mô, các chuyên gia cho rằng đây có thể là nơi an táng những cung nhân có phẩm cấp tương đối cao, từng phục vụ và lưu lại tại khu vực cung điện thuộc quần thể Chiêu Lăng.

Phát hiện này mang ý nghĩa quan trọng đối với việc nghiên cứu tổ chức không gian của lăng mộ hoàng gia thời Đường. Chiêu Lăng không chỉ là nơi an nghỉ của hoàng đế mà còn là một quần thể có nhiều công trình phục vụ nghi lễ, mai táng và hoạt động liên quan đến hoàng thất. Việc xuất hiện các phòng đá dành cho những người từng phục vụ trong cung cũng cho thấy hệ thống an táng có thể được tổ chức theo địa vị xã hội, chức vụ và mối quan hệ với hoàng gia.

Việc phát hiện 9 phòng đá cổ tại lăng Đường Thái Tông không chỉ giúp hé lộ quy mô kiến trúc mai táng hoàng gia mà còn cung cấp thêm tư liệu về quan niệm quyền lực, tín ngưỡng và kỹ thuật xây dựng của người Trung Quốc thời Đường. Đây là giai đoạn lịch sử được đánh giá cao về sự phát triển của kiến trúc, nghệ thuật điêu khắc và văn hóa cung đình.

Một điểm đáng chú ý trong kiến trúc lăng mộ thời Đường là việc tận dụng địa hình để tạo nên không gian an táng kiên cố. Thay vì chỉ xây dựng những ngôi mộ nằm dưới mặt đất theo cách thông thường, một số lăng mộ hoàng gia được thiết kế với hệ thống đường hầm, hành lang và các khoang đá liên kết với nhau. Những không gian này vừa bảo vệ khu vực chôn cất, vừa tạo điều kiện bố trí đồ tùy táng theo những quy tắc nhất định.

Bên cạnh 9 phòng đá, các nhà khảo cổ còn phát hiện dấu tích của những công trình dạng vòm xây bằng đá, được gọi là thạch quyển diêu. Công trình thứ nhất còn tương đối nguyên vẹn, gồm hai tầng với tổng cộng bốn gian vòm. Các gian được xây bằng những thanh đá hình nêm, liên kết bằng vữa vôi. Một số thanh đá bị sụp đổ vẫn còn lưu lại những dòng chữ ghi kích thước bằng mực, cung cấp thêm dữ liệu về kỹ thuật xây dựng thời Đường. Tại đây, nhóm khảo cổ tìm thấy nhiều mảnh tượng gốm và đồ gốm.

Địa điểm thứ hai bị phá hủy nghiêm trọng, chỉ còn một phần nền đá, dấu tích đào núi và san lấp mặt đất. Những mảnh tượng gốm thu được tại đây có đặc điểm tương đồng với hiện vật ở địa điểm thứ nhất. Điều đáng chú ý là bên trong các công trình dạng vòm này không tìm thấy xương người, quan tài, giường đặt quan tài, tranh tường hay tượng trấn mộ. Những dấu hiệu này giúp loại trừ khả năng đây là nơi an táng chính.

Dựa trên đặc điểm hiện vật có niên đại Trinh Quán, kết hợp tư liệu về chế độ mai táng hoàng gia đầu thời Đường, các chuyên gia nhận định những công trình dạng vòm này nhiều khả năng là nơi lưu trữ minh khí bên ngoài khu mộ. Minh khí là những đồ vật được chế tác để chôn theo người đã khuất, tượng trưng cho vật dụng phục vụ đời sống ở thế giới bên kia. Việc xây dựng một khu vực riêng để bảo quản các hiện vật này cho thấy quy trình chuẩn bị tang lễ hoàng gia có thể được tổ chức quy mô và bài bản.