9 'vị thuốc' trong gian bếp Việt giúp ấm bụng, dễ tiêu

1. Gia vị – vị thuốc: Tri thức y học cổ truyền trong bữa ăn hằng ngày

Theo y học cổ truyền, mùa lạnh và giai đoạn chuyển mùa là thời điểm "hàn tà" dễ xâm nhập cơ thể, gây ra các chứng đau bụng, đầy trướng, lạnh tay chân, đau nhức xương khớp, cảm mạo phong hàn. Để bảo vệ sức khỏe, việc sử dụng các loại gia vị tự nhiên là một phương pháp hiệu quả.

BSCK2. Huỳnh Tấn Vũ, Bệnh viện Đại học Y dược TP. Hồ Chí Minh cho biết, để phòng và hỗ trợ điều trị, các thầy thuốc từ lâu đã sử dụng nhóm vị thuốc có vị cay, tính ấm nhằm tán hàn, ôn trung, hành khí và hỗ trợ tiêu hóa. Điểm đặc biệt là nhiều vị thuốc trong nhóm này không xa lạ, mà hiện diện ngay trong gian bếp Việt dưới dạng gia vị. Việc sử dụng gia vị đúng cách trong bữa ăn không chỉ giúp món ăn thơm ngon hơn mà còn góp phần làm ấm cơ thể, dễ tiêu, chống lại ảnh hưởng bất lợi của thời tiết lạnh.

2. Những vị thuốc – gia vị cay ấm thường gặp

1. Đại hồi: Đại hồi có khí thơm, vị cay, tính ấm, không độc; quy vào các kinh Tâm, Thận, Vị, Tiểu trường và Bàng quang. Theo y học cổ truyền, đại hồi có tác dụng hồi dương tán hàn, chỉ thống, hỗ trợ các chứng đau bụng do hàn, ăn không tiêu, nôn mửa, bụng đầy trướng, thấp khớp. Đại hồi còn được dùng ngâm rượu để hỗ trợ giảm đau nhức xương khớp. Ngoài vai trò là vị thuốc, đại hồi là gia vị không thể thiếu trong nhiều món kho, hầm, phở… giúp tạo mùi thơm đặc trưng.

2. Quế chi:Quế chi là cành non phơi khô của cây quế, có vị đắng, thơm, ngọt, tính ấm; quy kinh Tâm, Phế và Bàng quang. Vị thuốc này có tác dụng phát hãn, hoạt huyết, làm ấm kinh lạc và trừ hàn, thường được dùng trong các chứng cảm do phong hàn. Trong y học cổ truyền, quế chi hay được phối hợp với bạch thược hoặc phụ tử để hỗ trợ đau khớp do nhiễm phong hàn.

Nhiều gia vị quen thuộc trong gian bếp Việt được xếp vào nhóm vị thuốc cay, tính ấm, có tác dụng trừ hàn, làm ấm tỳ vị và hỗ trợ tiêu hóa…

3. Tiểu hồi:Tiểu hồi (Fructus Foeniculi) có vị cay, tính ôn, quy kinh Can, Thận, Tỳ, Vị; có tác dụng ôn thận, tán hàn, điều khí và giảm đau. Tiểu hồi thường được dùng trong các chứng đau bụng do hàn, ăn không ngon, khó tiêu, buồn nôn.

4.Hồ tiêu:Hồ tiêu là quả gần chín của cây Piper nigrum, có vị cay, tính nóng, quy kinh Vị và Đại tràng. Hồ tiêu có tác dụng làm ấm dạ dày, kích thích tiêu hóa, giảm đau, đặc biệt phù hợp với chứng vị hàn đàm, ăn vào dễ nôn.

5.Gừng:Gừng (Zingiber officinale) được dùng dưới hai dạng: Sinh khương (gừng tươi) và can khương (gừng khô). Gừng tươi có vị cay, tính ấm, tác dụng khu phong tán hàn, giải biểu, ôn thông kinh lạc, dùng trong cảm mạo, nhức đầu, ho đờm, nôn mửa, đầy trướng. Gừng khô, gừng sao có tác dụng mạnh hơn trong việc trị đau bụng do lạnh, tay chân lạnh, khó tiêu. Gừng tươi nướng còn được dân gian dùng để chữa đau bụng, lạnh bụng, tiêu chảy.

6.Thảo quả: Thảo quả là quả của cây Amomum aromaticum, có vị cay, tính ôn, không độc, quy kinh Tỳ Vị. Vị thuốc này giúp trục hàn, ráo thấp, trừ đờm, làm ấm bụng, hỗ trợ ăn ngon miệng và tiêu hóa tốt hơn.

7. Bạch đậu khấu:Bạch đậu khấu có vị cay, the, mùi thơm, tính nóng, vào kinh Phế, Tỳ, Vị. Tác dụng chính là hành khí, làm ấm vị, thường dùng trong các chứng bụng đầy, ợ hơi, đau trướng do hàn tà và khí trệ.

8. Trần bì (vỏ quýt): Có vị cay đắng, tính ấm, quy kinh Phế và Tỳ. Tinh dầu trần bì có tác dụng kích thích tiêu hóa, tăng tiết dịch vị, giúp bài khí tích trệ, đồng thời làm loãng đờm, dễ khạc và hỗ trợ giãn phế quản.

9. Đinh hương:Đinh hương là nụ hoa khô, có vị cay, tê, mùi thơm mạnh, tính ấm. Vị thuốc này có tác dụng làm ấm bụng, chống nôn, giảm đau, sát khuẩn, đồng thời hỗ trợ làm ấm thận, bổ dương theo y học cổ truyền.

3. Lưu ý khi sử dụng gia vị

BSCK2. Huỳnh Tấn Vũ cho biết, các gia vị – vị thuốc cay, tính ấm thường được dùng nhiều vào mùa lạnh hoặc giai đoạn giao mùa như một cách bảo vệ cơ thể trước hàn tà. Tuy nhiên, người âm hư hỏa vượng (nóng trong) cần thận trọng, không nên sử dụng quá nhiều. Khi có biểu hiện bất thường, cần tham vấn thầy thuốc để sử dụng phù hợp.

Mời độc giả xem thêm:

Bích Ngọc