950 năm Quốc Tử Giám: Khơi dậy khát vọng cống hiến, ý thức phụng sự

Trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, những giá trị ấy tiếp tục đặt ra yêu cầu đối với thế hệ trẻ: không ngừng học tập, rèn luyện năng lực và gắn tri thức với trách nhiệm đối với đất nước, cộng đồng.

Tiếp nối truyền thống từ giảng đường

Toàn cảnh khu Văn Miếu - Quốc tử Giám ngày nay. Ảnh: Huy Hùng/TTXVN

Văn Miếu – Quốc Tử Giám là biểu tượng tiêu biểu của truyền thống hiếu học và tôn vinh nhân tài trong lịch sử dân tộc. Hệ thống 82 bia Tiến sĩ, lưu danh những người đỗ đạt qua các khoa thi từ năm 1442 đến năm 1779, là minh chứng cho tư tưởng coi trọng tri thức, đề cao người hiền tài của cha ông.

Theo Bí thư Đoàn Thanh niên Học viện Hành chính và Quản trị công Đào Thị Loan, những giá trị được lưu giữ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám vẫn có ý nghĩa đối với thế hệ trẻ, nhất là sinh viên đang được đào tạo để trở thành nguồn nhân lực phục vụ nền hành chính nhà nước.

Trước hết, truyền thống hiếu học cần được thể hiện bằng ý thức học tập suốt đời và khả năng tự hoàn thiện bản thân. Nếu trong xã hội truyền thống, hiếu học thể hiện ở ý chí vượt khó, quyết tâm học tập để lập thân, lập nghiệp thì ngày nay, người học còn cần chủ động tiếp thu tri thức mới, rèn luyện khả năng tự học, tư duy phản biện, nghiên cứu và thích ứng với sự thay đổi.

82 bia tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám được UNESCO công nhận Di sản tư liệu thế giới trên phạm vi toàn cầu năm 2011. Ảnh: Nhật Anh/TTXVN

Với sinh viên Học viện Hành chính và Quản trị công, việc học không thể chỉ dừng ở tiếp nhận kiến thức trong giáo trình. Sinh viên cần biết phân tích chính sách, nhận diện vấn đề thực tiễn, vận dụng pháp luật và giải quyết những vấn đề đặt ra trong công tác quản lý, quản trị. Đây là yêu cầu cần thiết đối với nguồn nhân lực tương lai của nền hành chính nhà nước, khi kiến thức chuyên môn phải đi cùng khả năng xử lý công việc thực tế.

Bí thư Đoàn Thanh niên Học viện Đào Thị Loan cho biết, truyền thống tôn sư trọng đạo cũng cần được thể hiện trong văn hóa học thuật, sự trung thực và tinh thần trách nhiệm. Tôn trọng người thầy không chỉ là thái độ ứng xử lễ phép mà còn là sự trân trọng tri thức, tôn trọng chân lý khoa học, nghiêm túc tiếp nhận và có ý thức kế thừa, phát triển những kiến thức đã được truyền đạt.

Không gian Văn Miếu – Quốc Tử Giám tiếp tục là điểm đến gắn với hoạt động giáo dục, trải nghiệm di sản và nuôi dưỡng tinh thần hiếu học của thế hệ trẻ. Ảnh: Lê Đông/TTXVN

Trong môi trường đại học, điều đó thể hiện qua việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ, tranh luận khoa học trên tinh thần xây dựng và chịu trách nhiệm về quan điểm, sản phẩm nghiên cứu của mình. Đây cũng là những yêu cầu quan trọng trong quá trình hình thành nhân cách và văn hóa nghề nghiệp của người cán bộ tương lai.

Với truyền thống trọng dụng nhân tài, điều quan trọng là khơi dậy khát vọng cống hiến và ý thức phụng sự trong mỗi sinh viên. Một nền hành chính hiện đại không chỉ cần những người có bằng cấp, kiến thức chuyên môn mà còn cần đội ngũ cán bộ có năng lực thực tiễn, tư duy đổi mới, bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ và tinh thần tận tụy phục vụ nhân dân.

Bia đá tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám không chỉ là hiện vật lưu giữ lịch sử mà đang trở thành “phương tiện kể chuyện” nhờ ứng dụng ánh sáng và công nghệ số, góp phần đưa di sản từ trạng thái tĩnh sang trải nghiệm tương tác. Ảnh: Phạm Tuấn Anh/TTXVN

Tư tưởng “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia” khắc ghi trên bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám vẫn là thông điệp có ý nghĩa đối với thế hệ trẻ. Với sinh viên được đào tạo về hành chính và quản trị công, học không chỉ để có việc làm mà còn để phụng sự và đóng góp cho xã hội. Đằng sau kiến thức về hệ thống chính trị, pháp luật, quản lý và quản trị là những vấn đề cụ thể của người dân, doanh nghiệp và cộng đồng. Một quyết định hành chính đúng đắn, một chính sách công hiệu quả hay thái độ ứng xử chuẩn mực của cán bộ đều có thể tác động trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người dân.

Kế thừa giá trị từ Văn Miếu – Quốc Tử Giám không đơn thuần là tự hào về quá khứ mà quan trọng hơn là biến niềm tự hào ấy thành hành động thiết thực trong hiện tại.

Tạo điều kiện để sinh viên rèn luyện và cống hiến

Xin chữ đầu năm mới tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Ảnh: TTXVN

Với Bí thư Đoàn Thanh niên Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam Trương Khải Minh, sau 950 năm, di sản Quốc Tử Giám để lại không chỉ là những giá trị lịch sử, văn hóa, còn là tư tưởng coi trọng tri thức, đạo đức và nhân tài, gắn việc học với trách nhiệm đối với đất nước. Đây cũng là những giá trị mà tổ chức Đoàn cần tiếp tục giáo dục cho thanh niên bằng những hình thức gần gũi với đời sống hiện nay.

Bí thư Đoàn Trương Khải Minh khẳng định: Việc giáo dục truyền thống không nên chỉ dừng ở giới thiệu lịch sử hay tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tham quan di tích. Cần có thêm các hoạt động để người trẻ tìm hiểu, trao đổi và liên hệ với việc học tập, rèn luyện của mình. Các diễn đàn, cuộc thi sáng tạo, hoạt động tìm hiểu di sản, sản phẩm truyền thông số là những cách có thể giúp thanh niên tiếp cận lịch sử, đồng thời hiểu rõ hơn ý nghĩa của việc học tập suốt đời, ứng dụng công nghệ và đóng góp cho xã hội.

Trải qua 70 năm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Đoàn và nguồn nhân lực trẻ, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam xác định người cán bộ Đoàn không chỉ cần kiến thức lý thuyết hay kỹ năng tổ chức hoạt động. Cán bộ Đoàn cần có bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới, hiểu tâm tư, nguyện vọng của thanh niên; có khả năng tập hợp, kết nối và vận động người trẻ tham gia các hoạt động chung. Điều quan trọng là phải tạo được uy tín bằng năng lực và hành động của mình.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, cán bộ Đoàn cũng cần biết sử dụng công nghệ trong quản lý, điều hành và tổ chức hoạt động, đồng thời có khả năng thích ứng, xử lý những vấn đề phát sinh. Những yêu cầu này cần được chú ý ngay trong quá trình đào tạo, rèn luyện sinh viên.

Nhóm bạn khối lớp 12 đến Văn Miếu - Quốc Tử Giám cầu mong đạt kết quả cao trong kỳ thi Đại học sắp tới. Ảnh tư liệu: Hoàng Hiếu/TTXVN

Tại Học viện, Đoàn Thanh niên và Hội Sinh viên tổ chức nhiều hoạt động để sinh viên có điều kiện tham gia công việc thực tế. Qua hoạt động ở chi đoàn, câu lạc bộ, đội, nhóm, sinh viên được đề xuất ý tưởng, xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ, phối hợp tổ chức và giải quyết các tình huống phát sinh. Những công việc đó giúp các em rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tổ chức và điều hành.

Các chương trình Mùa hè xanh, Ngày Chủ nhật xanh, hoạt động an sinh xã hội, hội thi kỹ năng cán bộ Đoàn, diễn đàn thanh niên, câu lạc bộ kỹ năng, các chương trình giao lưu văn hóa, nghệ thuật và chào đón tân sinh viên là những hoạt động được Học viện triển khai.

Qua những hoạt động này, sinh viên có dịp vận dụng kiến thức đã học, trực tiếp tham gia giải quyết công việc và những vấn đề trong đời sống. Các em cần có tri thức, nhưng cũng phải có bản lĩnh nhận nhiệm vụ khó, biết cách thực hiện công việc và có mong muốn đóng góp cho tập thể, cộng đồng. Những phẩm chất đó cần được rèn luyện qua từng hoạt động cụ thể, chứ không thể chỉ hình thành từ bài học trên giảng đường.

Khu Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám đã đẩy mạnh các sản phẩm du lịch sử dụng công nghệ, chuyển đổi số mang lại trải nghiệm mới cho du khách. Ảnh: TTXVN

Cũng theo Bí thư Đoàn Trương Khải Minh, việc phát hiện và bồi dưỡng tài năng trẻ cần được quan tâm đúng mức. Tài năng không chỉ thể hiện qua điểm số, danh hiệu hay giải thưởng mà còn được nhìn nhận ở khả năng sáng tạo, tổ chức công việc, giải quyết vấn đề và tinh thần trách nhiệm. Vì vậy, tổ chức Đoàn cần quan tâm đến những khả năng khác nhau của sinh viên, không chỉ chú ý tới những cá nhân đã có thành tích nổi bật.

Để làm được điều đó, sinh viên cần được giao việc và có cơ hội đảm nhận những nhiệm vụ cụ thể. Khi được tin tưởng, trao quyền và trực tiếp giải quyết công việc, các em có điều kiện bộc lộ khả năng, nhận ra điểm mạnh, điểm còn hạn chế của bản thân.

Bí thư Đoàn Thanh niên Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam cho rằng, cần tăng cường phối hợp giữa nhà trường với doanh nghiệp, tổ chức xã hội, chuyên gia để hỗ trợ sinh viên thực hiện các ý tưởng. Những đề xuất của sinh viên trong nghiên cứu khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và hoạt động cộng đồng cần được quan tâm, xem xét khả năng triển khai. Việc đánh giá, ghi nhận cũng nên căn cứ vào công việc và đóng góp thực tế, thay vì chỉ chú trọng danh hiệu.

Văn Miếu–Quốc Tử Giám, được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia vào năm 1962 và cấp quốc gia đặc biệt vào năm 2012, được Nhà nước và Thành phố Hà Nội quan tâm, dành nhiều nguồn lực đầu tư tôn tạo, tu bổ các hạng mục công trình kiến trúc và phụ trợ để phát huy giá trị của di tích. Ảnh: Hoàng Hiếu/TTXVN

Tổ chức Đoàn không chỉ có nhiệm vụ tìm kiếm những cá nhân xuất sắc mà còn phải tạo cơ hội để nhiều người trẻ thể hiện khả năng. Khi được giao nhiệm vụ, được thử sức và có điều kiện thực hiện ý tưởng, sinh viên sẽ có thêm kinh nghiệm, trưởng thành hơn và hiểu rõ trách nhiệm của mình đối với tập thể, xã hội.

Truyền thống hiếu học, trọng dụng nhân tài chỉ thực sự được tiếp nối khi được cụ thể hóa trong công tác giáo dục và đào tạo hôm nay. Từ việc trang bị kiến thức trên giảng đường đến tổ chức các hoạt động thực tiễn, nhà trường và tổ chức Đoàn cần giúp sinh viên có thêm cơ hội rèn luyện, thể hiện năng lực và ý thức rõ hơn về trách nhiệm của mình. Đây cũng là nền tảng để người trẻ tự tin đảm nhận những công việc, nhiệm vụ mà đất nước và xã hội đặt ra.