ADB: Đông Nam Á cần hơn 7.000 tỷ USD đầu tư cho hạ tầng đến năm 2040

Theo báo cáo được công bố ngày 10/11 của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), khu vực Đông Nam Á cần tới 7.100 tỷ USD vốn đầu tư vào cơ sở hạ tầng từ nay đến năm 2040 nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tăng cường an ninh năng lượng, đồng thời xây dựng các nền kinh tế có tính kết nối và khả năng chống chịu cao.

Báo cáo với tiêu đề “Thách thức 7.000 tỷ USD: Xây dựng ASEAN của ngày mai” ước tính nhu cầu đầu tư hạ tầng hàng năm của khu vực giai đoạn 2026–2040 là 476 tỷ USD, tương đương 8,7% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn khu vực. Ước tính này phản ánh nhu cầu hạ tầng hiện đại ngày càng tăng trong bối cảnh các nền kinh tế Đông Nam Á tiếp tục mở rộng, đô thị hóa, tăng cường kết nối số và chuyển dịch theo hướng dịch vụ. Tuy nhiên, nếu giữ nguyên mức hiện tại, ngân sách nhà nước sẽ chỉ đáp ứng được 45% nhu cầu, dẫn đến khoản thiếu hụt tài chính ước tính khoảng 264 tỷ USD mỗi năm.

ADB đã huy động khoảng 135 triệu USD tài trợ cho Công ty Cổ phần Sản xuất và Kinh doanh VinFast tại Việt Nam để đầu tư vào xe buýt điện, nhà máy sản xuất xe buýt điện và trạm sạc xe điện. Ảnh: ADB/BNEWS/TTXVN phát

Hai lĩnh vực điện lực và giao thông vận tải chiếm tới 85% tổng nhu cầu hạ tầng của khu vực, với số vốn cần thiết lần lượt là 3.600 tỷ USD và 2.500 tỷ USD.

Trong đó, ADB nhận định đầu tư vào ngành điện cần tập trung mở rộng công suất phát điện, hệ thống truyền tải và lưu trữ năng lượng, bao gồm các đường dây kết nối xuyên biên giới thuộc Lưới điện ASEAN, nhằm củng cố an ninh năng lượng, đẩy mạnh sử dụng năng lượng sạch và giảm thiểu rủi ro từ các gián đoạn nguồn cung toàn cầu. ADB cho biết Sáng kiến Lưới điện Liên Á của ngân hàng này, được khởi động từ tháng 5, sẽ tiếp tục mở rộng hoạt động thương mại điện và kết nối xuyên biên giới trên khắp khu vực châu Á - Thái Bình Dương dựa trên nền tảng của Lưới điện ASEAN.

Đối với lĩnh vực giao thông, đường bộ vẫn là mảng cần nguồn vốn lớn nhất với gần 2.000 tỷ USD, trong khi đường sắt và hàng không là những mảng có tốc độ gia tăng nhu cầu nhanh nhất. Các mạng lưới giao thông tích hợp cùng sự kết nối xuyên biên giới được kỳ vọng sẽ giúp cắt giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của Đông Nam Á trên thị trường toàn cầu.

Ngoài ra, hạ tầng kỹ thuật số cần thêm 584 tỷ USD để phát triển mạng băng thông rộng và các trung tâm dữ liệu. Các khoản đầu tư này đóng vai trò then chốt trong việc tăng cường kết nối số toàn vùng, nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và hỗ trợ triển khai Hiệp định Khung về Kinh tế Số ASEAN. Sáng kiến Xa lộ số châu Á - Thái Bình Dương do ADB khởi xướng vào tháng 5 cũng sẽ đáp ứng các nhu cầu này thông qua tài trợ cho mạng lưới cáp quang, cáp ngầm dưới biển, các điểm trao đổi lưu lượng Internet và các trung tâm dữ liệu khu vực đến năm 2035.

Hệ thống hạ tầng y tế sẽ cần khoảng 227 tỷ USD cho đến năm 2040, bao gồm việc đầu tư xây dựng mới khoảng 49.000 cơ sở, chủ yếu là các trung tâm chăm sóc sức khỏe ban đầu. Những khoản đầu tư này sẽ góp phần củng cố hệ thống y tế và nâng cao năng lực ứng phó của khu vực trước các tình huống y tế khẩn cấp trong tương lai.

Báo cáo chỉ ra rằng sự thiếu hụt các dự án được chuẩn bị bài bản là một trở ngại lớn trong việc thu hút nguồn vốn tư nhân nhằm đáp ứng nhu cầu hạ tầng của ASEAN. Trong bối cảnh ngân sách nhà nước chịu nhiều áp lực, báo cáo kiến nghị cần tăng cường công tác chuẩn bị dự án, xây dựng khung pháp lý có tính dự báo cao và đảm bảo tính minh bạch trong hoạt động đấu thầu.

Chủ tịch ADB, ông Masato Kanda, nhận định sự tăng trưởng của Đông Nam Á phụ thuộc vào những gì mà khu vực này sẽ xây dựng trong thời gian tới. Theo ông, các nhà máy trong khu vực đòi hỏi nguồn cung cấp điện ổn định, trong khi các doanh nghiệp cần những tuyến đường kết nối thị trường nhanh chóng và an toàn hơn. Nhấn mạnh những khoản đầu tư này phải mang lại lợi ích lâu dài, lãnh đạo ADB khẳng định tổ chức này sẽ hỗ trợ chính phủ các nước triển khai những dự án tạo được niềm tin với nhà đầu tư và đáp ứng nhu cầu của người dân.