AI 'bật công tắc' cho chu kỳ tăng trưởng năng lượng mới?

Ngành năng lượng trong nhiều thập kỷ tăng trưởng chậm và phụ thuộc vào chính sách. Song hiện nay, một động lực thị trường quy mô toàn cầu đang hình thành, với tác động ngày càng rõ nét từ AI.

AI tạo cú sốc nhu cầu chưa từng có cho ngành năng lượng

Sự trỗi dậy của AI đang kéo theo làn sóng đầu tư hạ tầng lớn chưa từng có trong lịch sử kinh tế hiện đại. Trung tâm dữ liệu, nhà máy bán dẫn, hệ thống sản xuất thông minh mọc lên nhanh chóng, khiến nhu cầu điện năng tăng vọt trong thời gian ngắn, đây là điều mà hệ thống năng lượng hiện tại khó theo kịp.

AI vừa là động lực tiêu thụ, vừa là lực đẩy thị trường của ngành năng lượng.

Trong bức tranh này, công nghệ không phải là nút thắt lớn nhất. Năng lực phát triển chip, phần mềm hay thuật toán có thể mở rộng tương đối nhanh. Điểm nghẽn thực sự nằm ở năng lượng - lĩnh vực vốn tăng trưởng chậm hơn nhiều so với máy tính và công nghệ số.

Ngay tại Mỹ, trung tâm của làn sóng AI, giá điện đã bắt đầu đi lên, trong khi các dự án mở rộng hạ tầng năng lượng lại đối mặt với phản ứng từ cộng đồng. Sự căng thẳng giữa nhu cầu kinh tế và chấp nhận xã hội ngày càng bộc lộ rõ.

Chia sẻ tại sự kiện 3DEXPERIENCE World 2026, CEO Nvidia Jensen Huang cho rằng cần nhìn AI như một lớp hạ tầng mới của xã hội. Theo ông, trí tuệ nhân tạo không còn là công cụ hỗ trợ, mà đang trở thành yếu tố đầu vào thiết yếu cho mọi ngành nghề và mọi nền kinh tế.

“AI là hạ tầng theo đúng nghĩa đen”, Jensen Huang nhấn mạnh, bởi mọi doanh nghiệp, mọi quốc gia đều cần đến nó. Lần đầu tiên trong lịch sử, con người có khả năng tạo ra và triển khai trí tuệ nhân tạo ở quy mô công nghiệp, khiến không một nền kinh tế nào có thể đứng ngoài cuộc.

Chính vai trò đó đang tạo ra áp lực chưa từng có lên ngành năng lượng. Theo CEO Nvidia, đây là lĩnh vực đã tồn tại rất lâu với hệ thống hạ tầng cũ kỹ, chu kỳ đầu tư dài và tốc độ đổi mới chậm. Khi AI - ngành phát triển nhanh nhất của thời đại bùng nổ, sự chênh lệch tốc độ lập tức trở thành vấn đề lớn.

Tuy nhiên, thay vì chỉ tạo ra rủi ro, cú sốc nhu cầu này đang buộc ngành năng lượng phải bước vào một giai đoạn tái cấu trúc. Lần đầu tiên, tăng trưởng năng lượng không còn là câu chuyện dài hạn mơ hồ, mà trở thành yêu cầu cấp thiết gắn trực tiếp với tăng trưởng kinh tế.

Thị trường vào cuộc, hạ tầng năng lượng được tái thiết

Theo Jensen Huang, điểm khác biệt căn bản của làn sóng hiện nay nằm ở động lực. Trong nhiều năm, năng lượng bền vững chủ yếu được thúc đẩy bởi các mục tiêu xã hội và lo ngại về biến đổi khí hậu. Dù quan trọng, những động lực này vẫn chưa đủ mạnh để tạo ra một chu kỳ đầu tư quy mô lớn.

AI đang thay đổi điều đó. Khi năng lượng trở thành điều kiện sống còn cho tăng trưởng AI, lực đẩy thị trường xuất hiện với quy mô chưa từng có. “Không có gì mạnh mẽ bằng lực đẩy của thị trường”, CEO Nvidia nhận định, bởi chính tại đó bánh đà kinh tế mới thực sự vận hành.

Từ góc nhìn kinh tế vĩ mô, mối liên hệ giữa tăng trưởng năng lượng, tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội được đặt lại. Muốn duy trì ổn định và phát triển bền vững, các nền kinh tế cần tăng trưởng, để tăng trưởng, cần năng lượng và để năng lượng tăng trưởng, các lực thị trường phải được cho phép vận hành.

Khi AI trở thành động cơ tăng trưởng mới, toàn bộ chuỗi logic này được “lắp ráp” lại. Các quốc gia và nhà lãnh đạo ngày càng nhận ra rằng đầu tư vào năng lượng không chỉ là chi phí, mà là nền tảng cho năng lực cạnh tranh dài hạn trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Thị trường tài chính đã bắt đầu phản ánh sự chuyển dịch này. Cổ phiếu các doanh nghiệp năng lượng tăng trưởng tích cực, từ năng lượng bền vững, điện hạt nhân cho tới các tập đoàn công nghiệp như Mitsubishi, Siemens hay GE. Theo Jensen Huang, ngành năng lượng đang bước vào giai đoạn làm ăn khởi sắc nhờ lực đẩy từ AI.

Ông cho rằng đây là đợt xây dựng hạ tầng lớn nhất trong lịch sử loài người, không chỉ giới hạn ở trung tâm dữ liệu hay nhà máy AI, mà lan rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu. Khi nguồn cung được mở rộng và lưới điện được hiện đại hóa, chi phí năng lượng trong dài hạn thậm chí có thể giảm.

Đồng quan điểm, CEO Pascal Daloz của Dassault Systèmes cho rằng, AI không chỉ làm tăng nhu cầu tiêu thụ năng lượng, mà còn mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả sử dụng. Nhiều khâu trong các nhà máy hiện nay có thể được tối ưu hóa nhờ phân tích dữ liệu và mô phỏng bằng AI.

Khi hiệu quả vận hành được cải thiện, áp lực tổng thể lên hệ thống năng lượng có thể được giảm bớt. Ở góc độ này, AI vừa là thách thức, vừa là một phần của lời giải cho bài toán năng lượng toàn cầu.

Tiến Anh