Khoa học mở lối cho nông nghiệp Lào Cai

Nông dân chủ động đưa khoa học, kĩ thuật vào sản xuất

Từng có thời gian dài đi buôn bán nông sản tận các tỉnh Tây Nguyên, với sự nhạy bén về thị trường, đầu năm 2025, ông Sùng Phà Hòa, Trưởng thôn Cồ Dề Chải, xã Bắc Hà đã đưa cây chanh leo vàng về trồng thử nghiệm trên diện tích 1 ha đất nương của gia đình. Chỉ sau vài tháng, cây chanh leo vàng đã cho thu hoạch, giá bán 40 - 50 nghìn đồng/kg, cho nguồn thu nhập tốt.

Cây chanh leo vàng bén rễ ở đất Cồ Dề Chải, xã Bắc Hà.

Tuy nhiên, khi địa phương quyết định mở rộng diện tích chanh leo vàng lên 40 ha trên địa bàn toàn xã, ông Hòa thật sự băn khoăn.

“Giờ không chỉ có gia đình mình mà tất cả bà con cũng tham gia trồng. Cách làm phải thay đổi thì hiệu quả mới cao được. Tôi mong muốn được tập huấn về kỹ thuật để về truyền đạt lại cho bà con trong thôn” - ông Hòa chia sẻ.

Đáp lại mong muốn ấy, với sự kết nối của địa phương, Công ty TNHH Highlands Gia Lai - đơn vị cung ứng giống chanh leo vàng cho các hộ tham gia “Dự án Phát triển sản xuất cây Chanh leo vàng xã Bắc Hà” đã hướng dẫn bà con kỹ thuật trồng, chăm sóc cây, đồng thời cam kết bao tiêu sản phẩm giúp bà con yên tâm sản xuất.

Trong định hướng phát triển, xã Bắc Hà xác định lấy du lịch làm khâu đột phá chiến lược, lấy nông nghiệp đặc sản, đặc hữu làm nền tảng vững chắc.

Lễ phát động trồng cây chanh leo vàng tại thôn Bản Ngồ Thượng, xã Bắc Hà.

Đồng chí Bùi Thị Lý, Phó Bí thư thường trực Đảng ủy xã Bắc Hà cho biết: Bắc Hà sẽ phát triển nông nghiệp theo hướng "hữu cơ - đặc sản - tuần hoàn", mở rộng quy mô sản xuất hàng hóa các loại cây ăn quả ôn đới, dược liệu, rau an toàn và vật nuôi bản địa. Với định hướng đó, xã sẽ quan tâm ứng dụng khoa học kỹ thuật vào canh tác một số cây đặc sản như mận tam hoa, mận tả van, chè cổ thụ; đẩy mạnh đưa nông sản lên các sàn thương mại điện tử để quảng bá, tiêu thụ.

Tiếp giáp với xã Bắc Hà, xã Lùng Phình cũng đang từng bước kiến thiết được những mô hình nông nghiệp hiệu quả, thông qua việc đưa khoa học, kỹ thuật vào sản xuất.

Hiện, Lùng Phình có 700 ha cây trồng có giá trị kinh tế cao gồm: cây ăn quả ôn đới, dược liệu, rau các loại.

Giá trị sản xuất trên một đơn vị canh tác ứng dụng công nghệ cao đạt khoảng 70 triệu đồng/ha, cao hơn nhiều so với phương thức canh tác truyền thống.

Nông dân Lùng Phình đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.

Ông Hà Đức Thành - Phó Chủ tịch UBND xã Lùng Phình cho biết: Hiện nay, trên địa bàn đang có 2 hợp tác xã và 1 doanh nghiệp đầu tư, ứng công nghệ cao vào sản xuất rau an toàn. Các đơn vị này tập trung xây dựng hệ thống nhà lưới, nhà màng, áp dụng quy trình sản xuất an toàn, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, từng bước hình thành vùng sản xuất rau hàng hóa tập trung. Đây được đánh giá là hướng đi phù hợp và bền vững.

Khoa học mở đường cho sự phát triển bền vững

Với việc mở rộng địa giới hành chính sau sáp nhập, tổng diện tích đất nông nghiệp của tỉnh Lào Cai hiện lên đến gần 1.160.000 ha, thuận lợi để tổ chức sản xuất hàng hóa quy mô lớn, đầu tư áp dụng đồng bộ khoa học công nghệ vào sản xuất, chế biến, xây dựng và phát triển bền vững chuỗi giá trị nông sản.

Lào Cai đã hình thành được nhiều vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung.

Hiện nay, nhiều cây trồng hàng hóa chủ lực của Lào Cai được phát triển thành vùng sản xuất hữu cơ, mang lại giá trị kinh tế cao.

Đáng chú ý như vùng chè hữu cơ với diện tích hơn 2.100 ha được ứng dụng công nghệ GPS vệ tinh để giám sát vùng trồng, tuân thủ các tiêu chuẩn khắt khe nhằm phục vụ xuất khẩu sang những thị trường khó tính.

Hay như cây quế, sau hợp nhất, tỉnh Lào Cai trở thành siêu vùng quế với trên 146.000 ha, chiếm tới 75% diện tích quế của cả nước, trong đó có khoảng 24.000 ha quế hữu cơ, đạt các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.

Toàn tỉnh có khoảng 24.000 ha quế hữu cơ.

Ông Trần Minh Sáng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai cho biết: Tỉnh phấn đấu đến năm 2030 có trên 50.000 ha quế hữu cơ, nỗ lực để mỗi cánh rừng, mỗi vùng quế đều được định danh trên bản đồ lâm sản toàn cầu, truy xuất được nguồn gốc; đồng thời thu hút được nhiều doanh nghiệp đầu tư chế biến tại chỗ. Đây chính là “tấm vé thông hành” để ngành hàng quế của tỉnh tự tin bước ra thế giới, có chỗ đứng vững chắc tại các thị trường khó tính.

Thực hiện tái cơ cấu ngành nông nghiệp, các vùng sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cũng được mở rộng.

Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 520 ha sản xuất nông nghiệp công nghệ cao tại các địa phương, như: Lùng Phình, Bắc Hà, Sa Pa, Dền Sáng, Y Tý và Mường Hum. Các cơ sở chủ yếu ứng dụng nhà màng, nhà lưới, tưới tiết kiệm nước và sản xuất theo quy trình an toàn.

Nho sữa trồng tại vùng cao Y Tý - mô hình nông nghiệp hữu cơ tiên tiến.

Tiêu biểu như vùng trồng chuối 1.100ha tại các xã Trịnh Tường, Bản Lầu, Mường Khương đã được cấp mã số vùng trồng, tổng sản lượng hàng năm hơn 33.000 tấn, phần lớn phục vụ xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc.

Vùng trồng bưởi Đại Minh diện tích 500 ha đang áp dụng mã QR, mã số vùng trồng và chỉ dẫn địa lý.

Hay như vùng trồng dược liệu tại phường Sa Pa và xã Tả Phìn với diện tích 50 ha đã đạt chứng nhận GACP-WHO - tiêu chuẩn do Tổ chức Y tế Thế giới ban hành, đảm bảo quy trình sản xuất sạch, truy xuất nguồn gốc rõ ràng.

Từ sản xuất manh mún, phụ thuộc vào thương lái, nhiều nhà nông trên địa bàn tỉnh đã từng bước làm quen với công nghệ số để tổ chức lại sản xuất, mở rộng thị trường tiêu thụ. Từ áp dụng kỹ thuật canh tác, quản lý sản xuất đến quảng bá, bán hàng và thanh toán, công nghệ số đang từng bước tham gia vào chuỗi giá trị nông sản, giúp giảm khâu trung gian, tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế.

6 năm nay, cây sâm đã bén duyên với mảnh đất Mù Cang Chải, mở ra hướng đi mới nhiều tiềm năng cho vùng cao còn nhiều khó khăn này.

Mỗi cây sâm đều được quản lý chặt chẽ, được gắn mã định danh, như một lời khẳng định về chất lượng và giá trị của loài sâm quý.

Các hợp tác xã nông nghiệp cũng chủ động đổi mới để bắt nhịp với yêu cầu của sản xuất. Tại Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Thịnh, việc đầu tư máy móc hiện đại như máy sấy nhiệt, máy phân loại tự động, công nghệ hút chân không và mã QR truy xuất nguồn gốc đã mang lại những kết quả ấn tượng.

Ông Ngô Duy Hiệp, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Thịnh cho biết: “Nhờ những đổi mới đó, sản lượng hạt mắc ca của hợp tác xã tăng từ 6 tấn (năm 2022) lên 14 tấn (năm 2024), lợi nhuận đạt gần 1 tỷ đồng/năm”.

Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Thịnh chủ động đầu tư máy móc, sử dụng mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Khi khoa học, công nghệ và chuyển đổi số được đặt ở vị trí trung tâm, nông nghiệp Lào Cai có thể giải quyết căn cơ những điểm nghẽn tồn tại lâu năm, như manh mún, nhỏ lẻ, hay câu chuyện được mùa, mất giá. Lào Cai đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp xanh, sạch, bền vững, phát huy trọn vẹn tiềm năng tự nhiên và lợi thế sinh thái.

Thu Hường - Nông Văn Quý - Tuấn Anh