Ai di chuyển thi thể trên Everest?

Một người khuân vác bản địa đang đi bộ từ trại căn cứ Everest vào tháng 5/2011. Ảnh: Reuters.

George Mallory và Andrew Irvine là hai nhà leo núi người Anh tham gia cuộc thám hiểm Everest năm 1924, vào giai đoạn đỉnh núi cao nhất thế giới vẫn chưa được con người chinh phục.

Mallory khi đó đã là cái tên nổi tiếng trong giới leo núi Anh, từng nhiều lần tham gia các chuyến thám hiểm Everest trước đó. Irvine trẻ hơn, ít kinh nghiệm leo núi hơn, nhưng được đánh giá cao về thể lực và kỹ năng kỹ thuật. Cả hai được nhìn thấy lần cuối khi đang tiến rất gần đỉnh Everest, trước khi biến mất trong mây mù, để lại một trong những bí ẩn lớn nhất lịch sử thám hiểm: họ đã tử nạn trước hay sau khi chạm đỉnh?

Theo The Guardian, thi thể của Mallory được nhà leo núi người Mỹ Conrad Anker phát hiện năm 1999 và để nguyên tại chỗ. Với Irvine, các nhà nghiên cứu cũng từng khoanh vùng được khu vực được cho là nơi ông nằm lại.

Tuy nhiên, trong một chuyến tìm kiếm kỹ lưỡng năm 2019, nhà leo núi Jamie McGuinness cho biết thi hài của cả hai nhà leo núi Anh này đã bị di dời vào một thời điểm nào đó trong những năm 2000.

Mark Synnott, thành viên cùng đoàn tìm kiếm năm 2019, cũng nói nhóm của ông đã kiểm tra lại đúng vị trí từng ghi nhận nhưng không còn thấy dấu tích của Mallory. Chi tiết này làm dấy lên nghi ngờ các thi thể không chỉ bị thời gian chôn vùi, mà có thể đã bị đưa đi nơi khác.

Thực tế, Mallory và Irvine không phải là trường hợp duy nhất trên Everest mà thi thể về sau không còn ở vị trí ban đầu. “Green Boots” - thi thể từng nằm trong một hốc đá trên tuyến bắc và trở thành dấu mốc quen thuộc với dân leo núi - được ghi nhận đã bị chuyển khỏi vị trí dễ thấy vào năm 2014. Trước đó, thi thể Francys Arsentiev, nhà leo núi Mỹ tử nạn năm 1998, cũng được đưa khỏi tầm nhìn trên tuyến leo vào năm 2007.

Irvine đứng ngoài cùng bên trái, mỉm cười bên cạnh Mallory - người đang gác chân lên sĩ quan vận tải E.O. Shebbeare. Ảnh: John Noel.

Những trường hợp này cho thấy trên Everest, dấu tích của người chết không phải lúc nào cũng nằm nguyên một chỗ qua thời gian.

Vậy điều gì đã xảy ra với các thi thể trên Everest? Đến nay, vẫn chưa có câu trả lời chắc chắn.

Một khả năng là các thi thể đã bị thiên nhiên làm xê dịch. Trên Everest, băng tuyết, gió lớn, địa hình dốc và các khe đá có thể che lấp hoặc cuốn dấu tích đi sau nhiều năm. Một thi thể từng được nhìn thấy ở vị trí nào đó chưa chắc vẫn còn nằm nguyên tại chỗ sau vài thập kỷ.

Khả năng còn lại là có sự can thiệp của con người. Nếu thực sự có ai chủ động di chuyển các thi thể, bên bị nghi ngờ nhiều nhất là các nhà chức trách leo núi Trung Quốc, bởi tuyến phía bắc Everest thuộc khu vực do Trung Quốc quản lý.

Dù vậy, đến nay đây vẫn chỉ là giả thuyết, chưa có bằng chứng công khai đủ để khẳng định. Bởi trên Everest, để đưa một thi thể xuống núi là công việc rất nguy hiểm.

Năm 2024, chính quyền Nepal phải huy động lực lượng quân đội và Sherpa (người dẫn đường bản địa) để thu hồi 4 thi thể cùng một bộ xương trên núi. Trong môi trường thiếu oxy, băng tuyết dày và địa hình hiểm trở, không phải thi thể nào cũng có thể được đưa xuống trọn vẹn. Đó là lý do trên Everest, một số thi thể bị bỏ lại nhiều năm, một số khác chỉ được di chuyển khỏi vị trí dễ thấy.

Theo chuyến tìm kiếm kỹ lưỡng năm 2019 được ghi lại, nhà leo núi McGuinness cho biết nhóm của ông đã tìm kiếm kỹ bằng máy bay không người lái, phát hiện được một số thi thể khác, nhưng không thấy thi thể nào có kích thước phù hợp với Irvine. Ảnh: Renan Ozturk/National Geographic.

Everest cao 8.849 m, là đỉnh núi cao nhất thế giới (so với mực nước biển) và cũng là một trong những nơi khắc nghiệt nhất mà con người từng đặt chân tới. Ở độ cao này, lượng oxy giảm mạnh, thời tiết thay đổi nhanh, trong khi địa hình băng tuyết, khe nứt và sườn dốc khiến mọi hoạt động đều trở nên nguy hiểm hơn rất nhiều so với leo núi thông thường.

Theo các thống kê quốc tế, Everest đã cướp đi sinh mạng của hơn 330 người kể từ khi con người bắt đầu chinh phục ngọn núi. Từ năm 2000 đến nay, Everest ghi nhận trung bình khoảng 8 ca tử vong mỗi năm và phần lớn các ca tử vong nghiêm trọng xảy ra ở độ cao trên 8.000 m - khu vực thường được gọi là “vùng tử thần”, nơi cơ thể con người nhanh chóng suy kiệt vì thiếu oxy.

Lượng người đổ về Everest mỗi năm cũng ở mức rất lớn. Chỉ riêng phía Nepal, Reuters cho biết nước này đã cấp 478 giấy phép leo núi trong mùa xuân 2023. Đến cuối tháng 4/2025, Nepal tiếp tục cấp 402 giấy phép cho 53 quốc gia cho mùa leo Everest năm đó. Con số thực tế hiện diện trên núi còn cao hơn, bởi ngoài người leo còn có các Sherpa và lực lượng hỗ trợ đi kèm.