Ai được xét nghiệm sàng lọc viêm gan B, C?

24 giờ đầu sau sinh là “thời điểm vàng” để bảo vệ trẻ trước viêm gan B, đặc biệt với những em bé có mẹ nhiễm virus. Ảnh: Việt Linh.

Bộ Y tế vừa ban hành Thông tư 34 hướng dẫn một số nội dung thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 đến 2030.

Trong đó, hoạt động phòng, chống bệnh viêm gan virus tập trung vào xét nghiệm sàng lọc, phát hiện sớm người nhiễm viêm gan B (HBV), viêm gan C (HCV), đồng thời tăng cường dự phòng lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con.

Nhiều nhóm nguy cơ được đưa vào diện sàng lọc

Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, xét nghiệm sàng lọc viêm gan B được triển khai cho một số nhóm theo các hướng dẫn chuyên môn hiện hành. Trong đó, phụ nữ mang thai là một trong những nhóm được ưu tiên xét nghiệm. Việc phát hiện mẹ nhiễm HBV có ý nghĩa quan trọng trong dự phòng lây truyền virus từ mẹ sang con.

Ngoài phụ nữ mang thai, người nhiễm HIV cũng thuộc nhóm được xét nghiệm sàng lọc viêm gan B theo hướng dẫn chuyên môn về điều trị và chăm sóc HIV/AIDS.

Bộ Y tế đồng thời yêu cầu triển khai xét nghiệm cho những người thuộc nhóm có nguy cơ nhiễm HBV theo hướng dẫn chẩn đoán, điều trị viêm gan B và các chương trình dự phòng lây truyền HIV, viêm gan B từ mẹ sang con.

Viêm gan vẫn là gánh nặng của y tế Việt Nam. Ảnh: BV Nhiệt đới Trung ương.

Đối với viêm gan C, việc sàng lọc sẽ tập trung vào người bệnh HIV và những người có nguy cơ cao nhiễm HIV. Các nhóm được nêu cụ thể gồm người đang điều trị methadone, khách hàng đang điều trị dự phòng trước phơi nhiễm HIV (PrEP)...

Đây là những nhóm được xác định có nguy cơ cao, do đó việc chủ động xét nghiệm giúp phát hiện sớm trường hợp nhiễm HCV để tư vấn, chuyển gửi và điều trị.

Theo hướng dẫn, xét nghiệm sàng lọc viêm gan B và C được triển khai tại cộng đồng và cơ sở y tế, thay vì chỉ thực hiện khi người bệnh đã xuất hiện triệu chứng.

Một nội dung đáng chú ý trong chương trình là trẻ từ 7 đến 12 tháng tuổi sinh ra từ bà mẹ nhiễm HBV sẽ được xét nghiệm HBsAg. Xét nghiệm này nhằm theo dõi tình trạng nhiễm HBV của trẻ, qua đó đánh giá việc lây truyền virus từ mẹ sang con.

Theo Bộ Y tế, dự phòng lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con là một trong những nội dung được tăng cường trong giai đoạn 2026-2030. Các địa phương được yêu cầu tổ chức xét nghiệm cho trẻ thuộc nhóm này theo hướng dẫn chuyên môn.

Địa phương chịu trách nhiệm tổ chức sàng lọc

Chương trình không dừng ở việc xét nghiệm từng nhóm nguy cơ. Bộ Y tế cũng yêu cầu đánh giá tình hình nhiễm HBV và HCV trong cộng đồng. Việc đánh giá nhằm xác định thực trạng nhiễm viêm gan B, C, tạo cơ sở cho các hoạt động phòng bệnh, phát hiện và quản lý người nhiễm.

Song song đó, ngành y tế sẽ nâng cao năng lực cho bác sĩ, nhân viên y tế các tuyến về dự phòng, chẩn đoán và điều trị viêm gan B, C; tăng cường chuyển gửi người bệnh đến cơ sở điều trị phù hợp.

Những người có nguy cơ sẽ được khám sàng lọc viêm gan B,C. Ảnh minh hoạ: Việt Linh.

Cán bộ làm công tác chăm sóc sức khỏe sinh sản cũng được tập huấn để nâng cao khả năng cung cấp dịch vụ dự phòng lây truyền viêm gan virus từ mẹ sang con.

Ở tuyến Trung ương, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương được giao làm đầu mối triển khai hội nghị, hội thảo và tập huấn giảng viên tuyến tỉnh về dự phòng, chẩn đoán và điều trị viêm gan virus.

Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương làm đầu mối, phối hợp với các Viện Vệ sinh dịch tễ, Viện Pasteur và địa phương đánh giá tình hình nhiễm viêm gan B, C trong cộng đồng.

Tại địa phương, UBND tỉnh, thành phố có trách nhiệm chỉ đạo các đơn vị liên quan tổ chức xét nghiệm sàng lọc viêm gan B, C cho nhóm nguy cơ cao tại cộng đồng và cơ sở y tế.

Các địa phương cũng phải triển khai xét nghiệm HBsAg cho trẻ 7-12 tháng tuổi sinh từ mẹ nhiễm HBV, đồng thời tổ chức tập huấn cho cán bộ tuyến tỉnh, tuyến xã về dự phòng, chẩn đoán, điều trị và chuyển gửi người bệnh viêm gan B, C.

Việc đưa các hoạt động này vào Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 giúp mở rộng khả năng phát hiện viêm gan virus, đặc biệt ở những nhóm có nguy cơ cao. Qua đó, người nhiễm có cơ hội được phát hiện, quản lý và điều trị sớm hơn, đồng thời tăng cường các biện pháp ngăn ngừa lây truyền HBV từ mẹ sang con.