AI giải mã mật mã bí ẩn 'đánh đố' nhân loại hơn 400 năm
Các nhà khoa học cho biết đã sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm giải mã nhiều mật mã cổ xưa. Trong số này, AI đã giúp giải mã mật mã Borg hơn 400 năm tuổi.
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang bắt đầu đóng vai trò quan trọng trong việc nghiên cứu các tài liệu lịch sử. Các công nghệ dựa trên AI đã và đang giúp các nhà khoa học giải mã những mật mã cổ xưa, bí ẩn làm "đau đầu" giới nghiên cứu suốt nhiều thế kỷ.
Các chuyên gia ước tính có tới 1% tài liệu trong các kho lưu trữ và thư viện trên thế giới được mã hóa hoàn toàn hoặc một phần. Chúng bao gồm các báo cáo ngoại giao, luận văn y học, tài liệu của các hội kín và thư từ cá nhân.
Một trong những ví dụ nổi tiếng nhất là mật mã Borg - một bản thảo có niên đại thế kỷ 17 được lưu giữ hơn 400 năm trong kho lưu trữ của Thư viện Vatican. Văn bản được viết bằng hàng chục ký hiệu khác thường và các chuyên gia mãi chưa tìm được "chìa khóa" để giải mã nội dung của bản thảo.
Với sự hỗ trợ của các phương pháp học máy, giới nghiên cứu đã giải mã thành công nội dung của mật mã Borg - văn bản dài 408 trang. Họ phát hiện nội dung bản thảo gồm hàng trăm khuyến nghị và đơn thuốc y tế, bao gồm các phương pháp điều trị bệnh kiết lỵ, sốt và các bệnh khác.
Mật mã Borg đã được các chuyên gia giải mã nhờ AI. Ảnh: Beáta Megyesi.
Bà Beáta Megyesi, Giáo sư ngôn ngữ học tính toán tại Đại học Stockholm ở Thụy Điển cho biết, việc nghiên cứu, giải mã văn bản cổ như mật mã Borg giống như một cuộc điều tra trinh thám. Trong đó, mỗi ký hiệu được giải mã sẽ đưa chúng ta đến gần hơn việc hiểu rõ một thế giới đã mất từ lâu.
Trước khi có AI, việc giải mã các văn bản, tài liệu cổ xưa có thể mất hàng tháng hoặc thậm chí hàng năm. Minh chứng là các nhà mật mã học ở Pháp đã mất khoảng 6 tháng để giải mã một bức thư dài 3 trang của hoàng đế Charles V. Bức thư được viết cách đây hơn 500 năm bằng 120 ký hiệu khó giải.
Các phương pháp giải mã dựa trên AI có thể đẩy nhanh đáng kể quá trình này. Chúng có thể nhận dạng chữ viết tay cũ, chuyển đổi bản thảo, tài liệu cổ xưa sang định dạng kỹ thuật số và xác định các mẫu trong mật mã.
Các nhà nghiên cứu lưu ý rằng việc sử dụng những công cụ như trên để phân tích, giải mã thư từ trong Chiến tranh Ba mươi năm, thư của Nữ hoàng Mary nổi tiếng Scotland và các tài liệu lịch sử khác.
Hiện nay, một nhóm các nhà khoa học quốc tế đang phát triển một hệ thống để giải mã nội dung các bản thảo cổ xưa, bí ẩn như một phần của dự án Descrypt. Hệ thống này sẽ có khả năng nhận dạng và giải mã văn bản đồng thời mà không cần trải qua giai đoạn xử lý thủ công trung gian.
Các chuyên gia tin rằng, những công nghệ như vậy sẽ giúp tìm hiểu nội dung của hàng ngàn tài liệu lịch sử vẫn còn là bí ẩn. Họ kỳ vọng với sự trợ giúp của AI sẽ tiến gần hơn đến việc giải mã một số loại chữ viết cổ mà đến nay giới khoa học vẫn chưa giải mã thành công.
Mời độc giả xem video: Giáo sư đoạt giải Nobel Hóa Học giao lưu với sinh viên Việt Nam. Nguồn: VTV24.
Tin nóng
![[GALLERY] Startup AI Trung Quốc gây sốc với máy 'dịch tiếng chó mèo'](https://photo-baomoi.bmcdn.me/w250_r3x2/2026_05_30_180_55277083/28a67aa959e2b0bce9f3.jpg.avif)
Một startup AI tại Trung Quốc vừa ra mắt thiết bị tuyên bố có thể 'phiên dịch' tiếng chó mèo với độ chính xác tới 95%, gây tranh cãi toàn cầu.
Nắng nóng tại Việt Nam và nhiều quốc gia đang liên tiếp xô đổ các kỷ lục nhiều năm. Giới khoa học cảnh báo Trái đất có thể tiếp tục bước vào chuỗi năm nóng nhất lịch sử trong thời gian tới. Điều này xuất phát không chỉ từ hiện tượng El Nino mà còn do nhiều nguyên nhân khác.
Sinh ra chỉ nhìn thấy thế giới với 2 màu trắng - đen, người đàn ông này khiến cả thế giới sửng sốt khi cấy hẳn một chiếc anten vào hộp sọ để 'nghe' màu sắc bằng âm thanh. Anh còn được chính phủ công nhận là cyborg (nửa người nửa máy) đầu tiên trong lịch sử nhân loại.
Giữa những vùng đầm lầy và rừng rậm Nam Mỹ, có một loài cáo nhỏ nổi tiếng vì thích mò cua bắt ốc hơn là săn thỏ, chuột.
Mặc dù từng kiểm soát nhiều vùng lãnh thổ nước Anh trong gần 400 năm nhưng người La Mã để lại rất ít dấu ấn di truyền tại quốc gia này.
Một nghiên cứu mới đã gây bất ngờ khi tiết lộ bộ phận thực sự ảnh hưởng tới khả năng định hướng thần kỳ của chim bồ câu.
Tin mới
Ngư dân Bùi Đình Thủy, ở thôn 4, xã Cửa Việt, đã từng nhiều lần cứu những con rùa biển ra khỏi những tấm 'lưới ma' trôi nổi giữa đại dương bao la. Với ông Thủy, đó là trách nhiệm và cũng là 'duyên nợ' gắn liền với loài 'sứ giả' của biển cả.
Với suy đoán những sinh vật duy nhất có khả năng sống sót trên sao Hỏa sẽ là vi khuẩn sinh khí metan, các nhà nghiên cứu đã bắt đầu cuộc truy tìm.
Một chi tiết đặc biệt trong chiến dịch giải cứu những người dân làng mắc kẹt trong hang động ngập nước ở tỉnh Xaisomboun (Lào) là một số người vẫn tiếp tục tìm kiếm vàng trong thời gian chờ được đưa ra ngoài.
Các mô hình khí hậu đang chỉ ra một El Nino có thể mạnh hơn bất kỳ sự kiện nào trong lịch sử hiện đại, làm dấy lên lo ngại về cuộc khủng hoảng an ninh lương thực toàn cầu.
Một nạn nhân đã được giải cứu an toàn khỏi hang động ngập nước ở miền Trung Lào vào tối 29-5, đánh dấu bước tiến quan trọng trong chiến dịch cứu hộ nghẹt thở đang thu hút sự chú ý quốc tế.
Khoảnh khắc một người đàn ông bị gấu nâu rượt đuổi trên đường đã khiến nhiều người thót tim vì tưởng sắp xảy ra tai nạn nguy hiểm. Tuy nhiên, diễn biến ngay sau đó lại hoàn toàn bất ngờ. Sự việc được ghi lại tại Sergiyev Posad, Moskva, Nga.
Một người đàn ông tại Ấn Độ đã phải nhập viện khẩn cấp sau khi liều lĩnh cúi xuống hôn rắn hổ mang và bị con vật độc cắn thẳng vào môi. Vụ việc khiến nhiều người chứng kiến không khỏi bàng hoàng.
Khoảnh khắc đàn linh cẩu đồng loạt quay lại tấn công sư tử nhằm giải cứu một thành viên bị bắt sống đã tạo nên cảnh tượng nghẹt thở giữa thiên nhiên hoang dã.