AI khiến 100.000 nhân sự ngành công nghệ Mỹ mất việc

AI đang dần chiếm chỗ của con người trong ngành công nghệ. Ảnh: QQnews.

Theo CNBC, gần đây Microsoft và Meta đã công bố kế hoạch cắt giảm tổng cộng hơn 16.000 nhân sự. Trước đó, các công ty công nghệ như Amazon, Snap, Block và Oracle cũng đã thông báo sa thải. Dữ liệu từ Layoffs.fyi - một trang web chuyên theo dõi và tổng hợp các đợt sa thải trong ngành công nghệ toàn cầu - cho thấy từ đầu năm đến nay đã có hơn 92.000 nhân viên công nghệ tại Mỹ mất việc, làm dấy lên lo ngại về làn sóng AI thay thế lao động.

Các công ty công nghệ đua nhau sa thải nhân viên

Theo CNBC, các công ty trên mỗi năm đầu tư tổng cộng hàng trăm tỷ USD vào hạ tầng AI, đồng thời cắt giảm mạnh nhân sự để tiết kiệm chi phí. Một cựu chuyên gia AI và chuyên gia lãnh đạo nhận định đây là sự chuyển đổi mang tính cấu trúc, chứ không phải điều chỉnh thị trường tạm thời: “Chúng ta đang chứng kiến sự khởi đầu của một sự thay đổi vĩnh viễn trong cách tổ chức và thực hiện công việc ở mọi ngành”, ông nói.

Kể từ cuối năm 2022, khi OpenAI ra mắt chatbot ChatGPT dựa trên mô hình AI mới, nỗi lo trong môi trường công sở ngày càng gia tăng. Năm ngoái, công cụ Claude của Anthropic thậm chí đã có thể đảm nhiệm công việc của cả một bộ phận kinh doanh, làm dấy lên lo ngại rằng các giải pháp phần mềm hiện tại sẽ bị thay thế.

Những người lạc quan về công nghệ cho rằng AI đang tái định hình chứ không phải thay thế việc làm của con người - giống như các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, những công việc mới cũng sẽ xuất hiện. Tuy nhiên, trong kỷ nguyên AI, khoảng cách giữa việc làm bị mất đi và việc làm mới được tạo ra dường như đang ngày càng lớn.

Một nghiên cứu đầu năm nay của Motion Recruitment - một công ty tuyển dụng và tư vấn nhân sự trong lĩnh vực công nghệ thông tin (IT), có trụ sở tại Mỹ - cho thấy việc ứng dụng AI đang làm giảm nhu cầu tuyển dụng các vị trí IT phổ thông và cấp thấp, trong khi nhu cầu đối với các công việc liên quan đến AI lại tăng mạnh. Ngoại trừ các vị trí chuyên môn như kỹ sư AI, mức lương trong ngành công nghệ năm ngoái nhìn chung không tăng đáng kể.

Về các đợt cắt giảm cụ thể: Meta ngày 22/4 thông báo từ ngày 20 tháng sau sẽ cắt giảm 10% nhân sự (khoảng 8.000 người) và hủy kế hoạch tuyển dụng 6.000 vị trí.

Microsoft xác nhận sẽ đưa ra gói bồi thường nghỉ việc tự nguyện - lần đầu tiên trong 51 năm - khoảng 7% nhân viên tại Mỹ (tương đương khoảng 8.750 người) đủ điều kiện.

Ngoài ra, Snap - công ty công nghệ của Mỹ, nổi tiếng với ứng dụng mạng xã hội Snapchat - hồi tháng 3 tuyên bố sa thải 16% nhân viên (khoảng 1.000 người) và hủy bỏ ít nhất 300 vị trí tuyển dụng.

Amazon từ tháng 10 năm ngoái đến nay cũng đã sa thải ít nhất 30.000 nhân viên, tương đương khoảng 10% lực lượng lao động.

Tập đoàn Oracle sa thải số lượng lớn nhân viên để dùng tiền đầu tư cho AI. Ảnh: QQnews.

Cuộc “đại phẫu” ở Oracle

Hôm 31/3, Tập đoàn công nghệ lớn Oracle bất ngờ chính thức công bố một đợt sa thải quy mô lớn mới, đột ngột, gần như không có bất kỳ cảnh báo nào trước đó. Không ít nhân viên vừa mở email vào buổi sáng đã nhận được thông báo từ ban lãnh đạo một câu chốt hạ số phận: “Hôm nay là ngày làm việc cuối cùng của bạn tại công ty”.

Đợt sa thải này diễn ra nhanh và mạnh, không chỉ ảnh hưởng tới Mỹ mà Ấn Độ và nhiều khu vực khác, gần như mọi mảng kinh doanh đều không thể tránh khỏi.

Nguồn tin nội bộ cho biết hiện đã có vài nghìn người bị cắt giảm, và dự báo cuối cùng có thể lên tới 20.000–30.000 người. Nhiều người khi nghe tin Oracle sa thải sẽ nghĩ ngay rằng công ty đang gặp vấn đề nghiêm trọng; nhưng chỉ cần nhìn qua báo cáo tài chính là thấy hoàn toàn không phải vậy: Oracle không những nâng dự báo doanh thu, mà còn khẳng định nhu cầu liên quan đến AI cực kỳ mạnh, thậm chí “cung không đủ cầu”.

Vấn đề thực sự nằm ở áp lực chi phí đầu tư: kể từ khi AI tạo sinh bùng nổ, Oracle đã chuyển sang chiến lược mở rộng rất quyết liệt: Đổ tiền xây trung tâm dữ liệu, mua sắm thiết bị quy mô lớn, thậm chí vay nợ mạnh để đầu tư. Nhưng việc “đốt tiền” này khiến thị trường vốn lo ngại. Trong nửa năm qua, các nhà đầu tư nghi ngờ khả năng tài trợ cho các dự án data center, giá cổ phiếu giảm gần một nửa, riêng 3 tháng đầu năm, vốn hóa bốc hơi 1/4, hiện còn khoảng 420 tỷ USD

Dòng tiền trở nên căng thẳng, ngân hàng cũng thận trọng hơn khi cho vay. Không còn lựa chọn nào khác, Oracle buộc phải cắt giảm chi phí nội bộ—và sa thải là biện pháp trực tiếp, nhưng cũng tàn khốc nhất.

Thực tế, các nhà phân tích của TD Cowen - tổ chức phân tích tài chính chuyên nghiệp – việc cắt giảm 20.000–30.000 nhân sự có thể giúp hãng tăng thêm 8–10 tỷ USD dòng tiền tự do. Nói thẳng ra, đây là một phép “đổi người lấy sức mạnh tính toán”: Cắt giảm nhân sự dư thừa ở mảng truyền thống, lấy tiền đó dồn vào hạ tầng AI vì mảng kinh doanh truyền thống đã không còn đủ sức nuôi tham vọng AI.

Về bản chất đây là một “cuộc cắt bỏ đau đớn” mà các tập đoàn buộc phải thực hiện khi dấn thân vào con đường xây dựng hạ tầng AI một canh bạc chi phí đặt cược cho tương lai.

Chỉ số niềm tin nhân viên do Glassdoor - một nền tảng trực tuyến về việc làm và đánh giá công ty - công bố gần đây cho thấy, trong tháng 3, niềm tin của nhân viên ngành công nghệ đã giảm 9,8 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước, xuống còn 47,2%, là mức giảm mạnh nhất trong tất cả các ngành.