AI ngày càng thông minh, vì sao lãnh đạo vẫn sai lầm?

Tháng 1.2026, cuốn sách Lãnh đạo khôn ngoan của Manfred F.R. Kets de Vries chính thức ra mắt bạn đọc Việt Nam. Cuốn sách xuất hiện trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội, từ quản trị, kinh tế đến truyền thông và giáo dục, đặt ra những câu hỏi căn bản về vai trò của con người trong kỷ nguyên công nghệ.

Manfred F.R. Kets de Vries tác giả cuốn sách - Ảnh: FN

Manfred F. R. Kets de Vries là tiến sĩ kinh tế, nhà phân tâm học và chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực quản trị và phát triển lãnh đạo. Ông từng là giáo sư danh dự, đồng thời là nhà sáng lập Trung tâm Đào tạo Lãnh đạo Toàn cầu tại INSEAD, một trong những trường kinh doanh danh tiếng thế giới. Với nền tảng kết hợp giữa kinh tế học, tâm lý học và triết học, Kets de Vries được biết đến như một học giả có khả năng phân tích sâu sắc hành vi con người trong tổ chức và quyền lực lãnh đạo.

Khác với nhiều sách quản trị tập trung vào kỹ năng, công cụ hay mô hình vận hành, Lãnh đạo khôn ngoan đặt trọng tâm vào một khái niệm tưởng như quen thuộc nhưng lại ngày càng thiếu vắng trong đời sống hiện đại là sự khôn ngoan. Theo tác giả, trong thời đại trí tuệ nhân tạo ngày càng thông minh, vấn đề không phải là con người cần thông minh hơn máy móc, mà là cần khôn ngoan hơn trong cách suy nghĩ và ra quyết định.

Cuốn sách mở ra từ một nghịch lý lớn của xã hội đương đại. Chúng ta đang sống trong một thời đại thừa thông tin chưa từng có. Mọi câu hỏi đều có thể được trả lời trong vài giây. Mọi vấn đề đều có sẵn hàng loạt giải pháp được gợi ý bởi dữ liệu và thuật toán. Thế nhưng, cùng lúc đó, con người lại ngày càng hoang mang, dễ bị dẫn dắt và cực đoan trong phán đoán. Tin sai lệch, sự thật nửa vời và những lập luận khoác áo tri thức lan truyền nhanh hơn bao giờ hết, bào mòn khả năng suy xét độc lập.

Sách do Nhà xuất bản Dân Trí phối hợp cùng First News xuất bản và phát hành 1.2026

Kets de Vries cho rằng nguyên nhân nằm ở sự nhầm lẫn giữa tri thức, trí thông minh và trí tuệ. Tri thức là những gì con người tiếp nhận từ bên ngoài. Trí thông minh thể hiện ở khả năng xử lý, phân tích và phản ứng nhanh. Trong khi đó, trí tuệ là khả năng vận dụng những điều đã biết một cách phù hợp, đúng lúc và có ý nghĩa. Người khôn ngoan không phải là người biết nhiều nhất, mà là người biết phân biệt đâu là điều đáng tin, đâu là điều cần nghi ngờ và đâu là điều nên buông bỏ.

Từ góc nhìn này, cuốn sách chỉ ra rằng một cá nhân có thể rất thông minh nhưng vẫn đưa ra những quyết định gây tổn hại cho bản thân và cộng đồng. Một tổ chức có thể sở hữu hệ thống dữ liệu đồ sộ nhưng vẫn thất bại vì thiếu nền tảng đạo đức và sự thấu cảm. Ở góc độ xã hội, không thiếu những quyết sách được xây dựng trên số liệu đầy đủ nhưng lại dẫn đến khủng hoảng niềm tin vì thiếu sự khôn ngoan trong lựa chọn.

Lãnh đạo khôn ngoan dành nhiều dung lượng để phân tích vai trò của lãnh đạo trong một thế giới mà sự phức tạp và bất định ngày càng gia tăng. Tác giả cho rằng hiếm khi tìm được những nhà lãnh đạo thật sự khôn ngoan. Không ít người hành xử như những nhân vật trong một chương trình truyền hình thực tế, nói điều công chúng muốn nghe nhưng lại thiếu khả năng đưa ra những quyết định sáng suốt cho lợi ích lâu dài của xã hội.

Từ những giai thoại Đông Tây, các phân tích mang màu sắc triết học và phân tâm học, Lãnh đạo khôn ngoan chắt lọc những bài học nhằm giúp con người nuôi dưỡng sự khôn ngoan trong đời sống cá nhân lẫn vai trò lãnh đạo...

Tiểu Vũ