AI tái định hình nghề luật

Luật gia, luật sư Đặng Đình Thịnh phát biểu tại tọa đàm.

Ngày 22/8, tại khách sạn Victory, Trung tâm Tư vấn pháp luật tại TP Hồ Chí Minh (trực thuộc Trung ương Hội Luật gia Việt Nam) đã tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề “AI tác động thế nào đến nghề luật?”.

Tại sự kiện, các luật gia, luật sư khẳng định đối với ngành tư pháp và hoạt động hành nghề luật, AI không còn là một khái niệm mang tính lý thuyết mà đã trở thành xu thế phát triển tất yếu, không thể đảo ngược.

Luật gia, luật sư Đặng Đình Thịnh – Ủy viên Ban Chấp hành Hội Luật gia Việt Nam, Giám đốc Trung tâm Tư vấn pháp luật tại TP Hồ Chí Minh, khẳng định AI có thể giúp luật sư tìm kiếm thông tin nhanh hơn, xử lý hồ sơ hiệu quả hơn và giảm bớt nhiều công việc lặp lại.

Tuy nhiên, ông Thịnh cho rằng AI không thể thay thế lương tri, bản lĩnh và trách nhiệm của người hành nghề luật. “Phía sau mỗi hồ sơ không chỉ là những điều khoản pháp luật mà còn là quyền lợi, danh dự và đôi khi là cả số phận của một con người”, ông Thịnh nhấn mạnh và cho biết, AI buộc luật sư phải nâng tầm vai trò của mình.

Đồng tình với điều này, luật sư Nguyễn Văn Hậu cho biết thêm những yếu tố thuộc về bản chất con người như sự thấu cảm, tư duy linh hoạt theo hoàn cảnh cụ thể, nghệ thuật đàm phán, tranh tụng tại tòa án hay việc giải quyết các quan hệ nhân thân, tình cảm phức tạp trong các vụ việc hôn nhân gia đình, thừa kế là những giá trị mà không một thuật toán máy móc nào có thể thay thế được.

Luật gia Trần Đình Dũng cũng thừa nhận, trong hoạt động tư vấn pháp luật, công nghệ AI đã hỗ trợ nhiều cho các luật sư, luật gia, các chuyên gia. Tuy nhiên, trong công tác tư vấn phải thận trọng hơn với AI.

“Các ứng dụng trí tuệ nhân tạo đều đang trong giai đoạn thực hiện công nghệ quét văn bản từ website nhưng chưa được đánh giá về mức độ tin cậy, hiệu lực văn bản… nên tính xác thực còn thiếu. Ngoài ra, AI khó đảm bảo tính cá nhân hóa trong sự việc, công tác tư vấn pháp luật”, ông Dũng nói và cho rằng, luật gia, luật sư có thể lấy dữ liệu từ sự hỗ trợ của AI nhưng cần cẩn trọng, tránh lạm dụng.

Tọa đàm thu hút đông đảo nhân sự trong giới luật sự, luật gia tham dự.

Theo các luật gia, luật sư, AI có thể thay thế từ 30 - 50% các công việc hành chính mang tính thủ tục của nhân sự mới vào nghề, nhưng chính áp lực cạnh tranh này lại là động lực để giới luật sư tinh hoa hóa năng lực chuyên môn, tập trung toàn lực vào các kỹ năng cốt lõi và tư duy chiến lược mang tính định hướng cao.

Chia sẻ tại buổi tọa đàm, T.S Trần Quý - Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam, cho biết thêm theo dữ liệu thị trường năm 2026, có 34% người làm việc tại hãng luật đang dùng công cụ AI chưa được hãng phê duyệt; khoảng 24% nhân sự sẽ từ chối lời mời làm việc nếu không được tiếp cận công cụ AI chuyên nghiệp; 32% người làm pháp chế doanh nghiệp đã hoặc sẵn sàng xem xét lại quan hệ với hãng luật nếu không chứng minh được giá trị do AI tạo ra.

Viện trưởng Viện Phát triển Kinh tế số Việt Nam cho rằng, AI không chỉ là công cụ mới mà đang tái cấu trúc tri thức, quy trình, trách nhiệm và cạnh trong trong nghề luật. Luật gia giỏi trong kỷ nguyên AI là người kết hợp năng lực chuyên môn, kye luật kiểm chứng, bảo mật dữ liệu và trách nhiệm nghề nghiệp.

“Công nghệ có thể giúp rút ngắn khoảng cách, nhưng điều tạo nên giá trị bền vững vẫn phải là năng lực thật, uy tín thật và trách nhiệm thật”, luật gia Đặng Đình Thịnh khẳng định thêm và cho rằng, luật sư đón nhận AI với tinh thần cởi mở nhưng tỉnh táo; ứng dụng công nghệ nhưng không lệ thuộc; đổi mới phương thức hành nghề nhưng không đánh đổi đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp.

Tại sự kiện, Trung tâm Tư vấn pháp luật tại TP Hồ Chí Minh cũng đã ra mắt cổng thông tin Nhịp cầu luật sư. Nền tảng hướng tới hình thành hệ sinh thái số về nghề luật sư Việt Nam, từng bước trở thành địa chỉ có uy tín trong hoạt động kết nối – định vị giá trị nghề nghiệp của luật sư trên môi trường số.