AI và chuyển đổi số: Đầu tư công nghệ cần song hành với phát triển kỹ năng
Ứng dụng AI cần đi đôi với phát triển kỹ năng, bảo vệ quyền lợi người lao động và nâng cao năng lực doanh nghiệp, nhằm thúc đẩy việc làm thỏa đáng và tăng năng suất bền vững tại Việt Nam.

Theo ước tính của ILO, năm 2024, khoảng 11,5 triệu việc làm tại Việt Nam, tương đương 20,8% tổng số việc làm, có khả năng chịu tác động của AI. (Ảnh: CTV/Vietnam+)
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) được kỳ vọng giúp doanh nghiệp hoạt động hiệu quả hơn, tạo thêm việc làm chất lượng và cải thiện các dịch vụ hỗ trợ tìm kiếm việc làm. Tuy nhiên, tác động của công nghệ đối với việc làm, kỹ năng và điều kiện làm việc sẽ khác nhau giữa các ngành nghề và nhóm lao động. Điều này đặt ra yêu cầu ứng dụng AI theo hướng lấy con người làm trung tâm, để cả doanh nghiệp và người lao động cùng hưởng lợi.
Đây là nội dung được đại diện Chính phủ, các tổ chức đại diện người lao động và người sử dụng lao động cùng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) trao đổi tại hội nghị “Thúc đẩy chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vì việc làm thỏa đáng tại Việt Nam,” do ILO và Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp tổ chức ngày 18/11 tại Hà Nội.
Hội nghị diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đặt chuyển đổi số và AI vào trọng tâm chiến lược phát triển. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành năm 2024 xác định định hướng khai thác tiềm năng của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh quốc gia.
Đầu tư công nghệ cần đi đôi với phát triển kỹ năng
Theo các đại biểu, đối với doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, ứng dụng AI mới chỉ ở giai đoạn đầu. Công nghệ có thể tự động hóa các công việc lặp lại, cải thiện quản lý thông tin và hỗ trợ ra quyết định, song không tự động giúp nâng cao năng suất của toàn doanh nghiệp.
Để biến lợi ích công nghệ thành kết quả bền vững, doanh nghiệp cần điều chỉnh quy trình hoạt động, tăng cường năng lực quản lý và trang bị kỹ năng để người lao động thích ứng, làm việc hiệu quả với công nghệ mới.
Ông Nguyễn Tiến Huy, Giám đốc Văn phòng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững và Tổng Thư ký Hội đồng Doanh nghiệp vì sự Phát triển Bền vững Việt Nam thuộc VCCI, cho rằng AI mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả hoạt động, đổi mới sáng tạo và tăng cường năng lực cạnh tranh.
“Tuy nhiên, chỉ đầu tư vào công nghệ thôi là chưa đủ. Doanh nghiệp cần xác định rõ những lĩnh vực mà AI có thể tạo ra giá trị thực chất, củng cố năng lực tổ chức và phát triển kỹ năng cho lực lượng lao động để biến những cải tiến về công nghệ thành những thành quả tăng năng suất bền vững,” ông Huy nói.
Bên cạnh ứng dụng trong doanh nghiệp, hội nghị cũng thảo luận về quản trị AI, sử dụng công nghệ để kết nối người tìm việc với nhà tuyển dụng và nâng cao hiệu quả của các dịch vụ việc làm công. Các nội dung được trao đổi trên cơ sở kinh nghiệm thực tiễn từ Cơ quan Thông tin Việc làm Hàn Quốc (KEIS).
Theo ước tính của ILO, năm 2024, khoảng 11,5 triệu việc làm tại Việt Nam, tương đương 20,8% tổng số việc làm, có khả năng chịu tác động của AI. Lao động nữ chiếm tỷ lệ cao hơn đáng kể trong các nhóm nghề có mức độ chịu tác động lớn, cho thấy sự cần thiết phải lồng ghép bình đẳng giới trong quá trình quản lý chuyển đổi.
Tuy nhiên, ILO lưu ý một công việc có khả năng chịu tác động của AI không đồng nghĩa với việc công việc đó sẽ bị mất đi hoặc doanh nghiệp đã và đang ứng dụng công nghệ này.

Bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: PV/Vietnam+)
Tại hội nghị, đại diện Cục Thống kê cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường dữ liệu và thông tin thị trường lao động. Đây là cơ sở để hiểu rõ hơn cách AI làm thay đổi việc làm, dự báo xu hướng chuyển dịch cơ cấu nghề nghiệp và xác định các nhu cầu kỹ năng mới.
Từ góc độ người lao động, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, cho rằng AI có tiềm năng nâng cao năng suất lao động, thúc đẩy việc làm thỏa đáng và cải thiện đời sống người lao động.
“Tuy nhiên, cần đặc biệt quan tâm trang bị kiến thức và kỹ năng cho các nhóm lao động dễ bị tổn thương, để không ai bị bỏ lại phía sau trong quá trình chuyển đổi công nghệ,” ông Hiểu nhấn mạnh.
Tăng cường đối thoại để cùng hưởng lợi
ILO kêu gọi thúc đẩy cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm trong ứng dụng AI, bảo đảm năng suất cao hơn song hành với việc làm tốt hơn, quyền của người lao động được bảo vệ và cơ hội phát triển kỹ năng mới được mở rộng.
Theo tổ chức này, bên cạnh sử dụng công nghệ có trách nhiệm, quá trình chuyển đổi cần những thể chế thị trường lao động vững mạnh hơn, chính sách hiệu quả và đối thoại xã hội thực chất, với sự tham gia của Chính phủ, người sử dụng lao động, người lao động và giới nghiên cứu.
Bà Sinwon Park, Giám đốc Văn phòng ILO tại Việt Nam nhấn mạnh thành công của chuyển đổi AI không chỉ được đo bằng năng suất mà còn ở những cơ hội việc làm tốt hơn và điều kiện làm việc được cải thiện.
“Muốn vậy, cần đầu tư phát triển kỹ năng cho người lao động song song với đầu tư công nghệ, củng cố các thể chế thị trường lao động và thúc đẩy đối thoại thực chất giữa chính phủ, người sử dụng lao động và người lao động,” bà nói.
Để khai thác hiệu quả tiềm năng của AI, các đại biểu cho rằng Việt Nam cần kết hợp đầu tư, đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp với hoàn thiện dữ liệu, chính sách và thể chế thị trường lao động. Cùng với đó, người lao động cần có cơ hội nâng cao kỹ năng và tham gia đóng góp ý kiến vào các quyết định định hình tương lai việc làm. Mục tiêu không chỉ là ứng dụng AI nhanh hơn, mà còn hiệu quả hơn, vì lợi ích của doanh nghiệp, người lao động và sự phát triển bền vững của Việt Nam./.
