Âm nhạc Việt trong thời đại A.I: Khi công nghệ chạm đến ranh giới của cảm xúc

Cảm xúc trở thành ranh giới mong manh
giữa “nhạc người” và “nhạc A.I”

A.I đang trực tiếp định hình lại trải nghiệm nghe nhạc, không chỉ ở khâu sản xuất mà còn trong cách khán giả cảm nhận và đánh giá chất lượng âm nhạc. Nếu trước đây, công nghệ chủ yếu giúp tối ưu âm thanh, thì nay A.I đã trở thành một “chuẩn so sánh” mới, nơi sự hoàn hảo về kỹ thuật đôi khi lấn át cảm xúc tự nhiên của con người.

Trường hợp ca khúc Hôn Lễ Của Em là một minh chứng rõ nét. Bản demo được thể hiện bởi nhân vật A.I mang tên Tiểu Mỹ nhận về nhiều lời khen nhờ giọng hát mượt và phần nhìn hút mắt của ca sĩ ảo. Khi phiên bản chính thức ra mắt với phần thể hiện của Trọng Nhân và Hiền Hồ, dư luận lập tức xuất hiện nhiều ý kiến so sánh, trong đó không ít người cho rằng giọng hát của Hiền Hồ “không hay bằng A.I”. Việc ca sĩ thật bị đặt lên bàn cân với ca sĩ ảo cho thấy A.I đã có bước chuyển mình mới: Không chỉ hỗ trợ, mà còn thách thức trực tiếp cảm nhận thẩm mỹ của người nghe.

Phản ứng đa chiều của khán giả sau khi nghe bản chính thức của ca khúc Hôn Lễ Của Em (Hiền Hồ ft. Trọng Nhân).

Trước làn sóng A.I phát triển như vũ bão, khả năng phân biệt giữa nhạc A.I và nhạc do con người sáng tạo đang suy giảm rõ rệt, đặc biệt trong môi trường nghe nhạc nhanh, nơi các nội dung viral lan truyền với tốc độ chóng mặt. Nhiều sản phẩm sử dụng A.I được chia sẻ rộng rãi nhưng không kèm theo thông tin nguồn gốc rõ ràng, khiến người nghe dễ lầm tưởng đó là sáng tạo chính thức của nghệ sĩ.

Trong Top 10 bài hát Việt Nam được tìm kiếm phổ biến năm 2025, có tới hai bài là được tạo ra bởi A.I là Mưa Chiều và Một Đời Vì Em.

Phản ứng của nghệ sĩ trước “cơn bão nhạc A.I”:
Khẳng định tôn trọng cảm xúc thật

Trước sự xâm nhập ngày càng sâu của A.I, nhiều nghệ sĩ Việt đã thể hiện hành động và quan điểm rõ ràng về ranh giới giữa công nghệ và cảm xúc trong âm nhạc.

Loạt ca khúc của Sơn Tùng M-TP khi được A.I “khoác áo” giao hưởng đã trở thành trào lưu thu hút lượng lớn người tò mò. Tuy nhiên, thay vì để A.I dẫn dắt, Sơn Tùng M-TP đã chủ động “vào cuộc”, phối mới và trình diễn “bản giao hưởng” những ca khúc của mình một cách đầy cảm xúc. Động thái này không chỉ thể hiện sự nhạy bén với xu hướng, mà còn là cách nghệ sĩ khẳng định quyền kiểm soát sáng tạo, đồng thời hạn chế việc khán giả tiếp cận những sản phẩm không xuất phát từ chủ ý của nghệ sĩ.

Sơn Tùng MTP hóa “bá tước Saint Toine Emtippy”, trình diễn “bản giao hưởng” những ca khúc hot hit một thời. Nguồn clip: @q.baosky96.

“Chị đẹp” Tuimi cũng chia sẻ trên trang cá nhân rằng, chỉ sau khi tìm hiểu kỹ về nghệ sĩ đứng sau, cô mới nhận ra nhiều ca khúc mình từng nghe trên các nền tảng số thực chất là sản phẩm do A.I tạo ra: “Giờ tụi nó luyến láy đỉnh lắm luôn, không thể nào phân biệt được nữa”.

Tuimi bày tỏ sự trân trọng chất xám và sự đầu tư của nghệ sĩ trong việc tạo nên một không gian và trải nghiệm thật cho khán giả.

Với Tùng Dương, quan điểm được thể hiện một cách dứt khoát. Nam ca sĩ khẳng định anh không phản đối công nghệ, nhưng từ chối biểu diễn những ca khúc do A.I sáng tác. Theo giọng ca Tái Sinh, âm nhạc phải được xây dựng từ cảm xúc thật và trải nghiệm sống của con người, và những tác phẩm hoàn toàn dựa vào A.I, dù có thể “đúng công thức”, vẫn thiếu đi chiều sâu cần thiết.

Tùng Dương bày tỏ sự khó chịu khi nhận về những bài hát do A.I sáng tác, từng khẳng định tôn trọng chất xám, những bài hát do chính người nhạc sĩ sáng tạo.

Hà Anh Tuấn cũng từng nhấn mạnh rằng anh không thể chấp nhận việc A.I thay thế con người trong sáng tạo âm nhạc. Nguồn: Vietcetera.

Khán giả phản ứng đa chiều trước những
tác phẩm âm nhạc “lạm dụng” A.I

Không dừng lại ở những phát ngôn hay lựa chọn cá nhân của nghệ sĩ, sự đổ bộ của A.I trong âm nhạc còn được phản ánh bởi khán giả - đối tượng trực tiếp cảm nhận và đánh giá sản phẩm. MV Em Ơi Ví Dầu (Đan Trường) được xây dựng hoàn toàn dựa vào A.I từng vấp phải làn sóng chỉ trích với lượng dislike lớn. Nhiều khán giả cho rằng việc lạm dụng công nghệ đã làm suy giảm cảm xúc và tạo khoảng cách trong trải nghiệm thưởng thức.

MV của Đan Trường từng gây tranh cãi vì nhân vật A.I thiếu cảm xúc.

Tương tự, MV Kiếp Sau Vẫn Là Người Việt Nam từng bị gỡ sau khi nhận về nhiều ý kiến cho rằng hình ảnh mang đậm dấu ấn A.I khiến tác phẩm trở nên thiếu chiều sâu.

Ở chiều ngược lại, công nghệ vẫn được nhìn nhận tích cực khi đóng vai trò hỗ trợ và mở ra hướng đi mới. Ca sĩ ảo Ann - nhân vật được xây dựng bằng công nghệ CGI và các phần mềm kỹ thuật số, không phải sản phẩm do A.I tự sáng tạo - được xem là một thử nghiệm táo bạo, cho thấy công nghệ có thể trở thành phương tiện sáng tạo nếu được đặt trong một chiến lược rõ ràng, minh bạch và tôn trọng khán giả.

Tuy nhiên, chính những thử nghiệm này cũng làm nổi bật ranh giới mà A.I khó có thể vượt qua trong nghệ thuật. Theo Phó giáo sư Nguyễn Văn Thăng Long - Đại học RMIT Việt Nam, A.I sở hữu ưu thế tuyệt đối về tốc độ và chi phí. Thế nhưng, khi bước sang địa hạt của nghệ thuật đích thực, A.I lộ rõ điểm yếu chí mạng là sự thiếu hụt vĩnh cửu của trải nghiệm sống để cảm thụ và thổi hồn vào bài hát. Quan trọng hơn, A.I không thể thay thế dấu ấn nghệ thuật cá nhân, thứ làm nên giá trị và bản sắc của mỗi tác phẩm âm nhạc.

Ann là ca sĩ ảo đầu tiên ở Việt Nam có sản phẩm, gia nhập làng nhạc vào năm 2023.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi đặt ra cho âm nhạc Việt không phải là có nên sử dụng A.I hay không, mà là cần giữ lại điều gì. A.I có thể mang đến tiện ích và hiệu quả, nhưng không thể thay thế cảm xúc, ký ức và cá tính của nghệ sĩ. A.I có thể tạo ra âm thanh. Nhưng cảm xúc mới là thứ khiến âm nhạc chạm đến con người và ở lại lâu dài.