Ăn cá thường xuyên: Loại nào có lợi cho tuổi thọ?

Ảnh minh hoạ: Eating well

Cá từ lâu được xem là thực phẩm có lợi cho sức khỏe nhờ hàm lượng protein, vitamin, khoáng chất và axit béo omega-3. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra vai trò của các dưỡng chất này đối với sức khỏe tim mạch và não bộ. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí The Journal of Nutrition cho thấy lợi ích tiềm năng của việc ăn cá có thể khác nhau tùy theo loại cá.

Nghiên cứu tập trung vào mối liên hệ giữa thói quen tiêu thụ các loại cá, hải sản và nguy cơ tử vong ở người trưởng thành Nhật Bản. Kết quả cho thấy không phải tất cả các nhóm cá đều có mối liên hệ giống nhau với nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân hoặc do bệnh mạch máu não.

Hơn 90.000 người tham gia nghiên cứu

Các nhà khoa học sử dụng dữ liệu từ Japan Public Health Center-Based Prospective Study (Dự án nghiên cứu tiến cứu dựa trên các trung tâm y tế công cộng Nhật Bản), một dự án nghiên cứu quy mô lớn theo dõi sức khỏe người trưởng thành tại Nhật Bản. Phân tích bao gồm 90.944 người đã hoàn thành bảng câu hỏi về tần suất tiêu thụ thực phẩm trong giai đoạn 1995-1998.

Bảng câu hỏi ghi nhận thói quen ăn uống của người tham gia trong năm trước đó, bao gồm 138 loại thực phẩm và đồ uống. Nghiên cứu xem xét 19 loại cá và hải sản, bao gồm cá hồi, cá mòi, cá ngừ đóng hộp và cá ướp muối. Trong đó, nhóm cá giàu omega-3 (gồm cá hồi, cá hồi vân, cá tráp biển, cá thu ngựa, cá mòi và lươn) được đặc biệt quan tâm.

Nhóm nghiên cứu theo dõi tình trạng sức khỏe và nguyên nhân tử vong của người tham gia trong nhiều năm. Hai nhóm kết quả chính được xem xét là tử vong do mọi nguyên nhân và tử vong do bệnh mạch máu não, bao gồm các tình trạng ảnh hưởng đến lưu thông máu lên não như đột quỵ, phình động mạch và dị dạng mạch máu.

Mối liên hệ khác nhau giữa nam và nữ

Sau khi phân tích dữ liệu, các nhà nghiên cứu nhận thấy việc tiêu thụ cá và hải sản có liên quan đến nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn ở những người tham gia là nữ.

Đáng chú ý, mối liên hệ giữa lượng cá tiêu thụ và nguy cơ tử vong không giống nhau trong mọi trường hợp. Kết quả thay đổi tùy theo loại cá, nguyên nhân tử vong và giới tính của người tham gia.

Cụ thể, ở phụ nữ, việc ăn nhiều cá giàu omega-3 có liên quan đến nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và tử vong do bệnh mạch máu não thấp hơn. Trong khi đó, ở nam giới, việc tiêu thụ nhiều cá và hải sản không ướp muối có liên quan đến nguy cơ tử vong do bệnh mạch máu não thấp hơn.

Nói cách khác, nghiên cứu cho thấy các loại cá khác nhau có thể có mối liên hệ khác nhau với những kết quả sức khỏe và nguy cơ tử vong cụ thể.

Tuy nhiên, nguyên nhân dẫn đến sự khác biệt giữa nam và nữ vẫn chưa được xác định. Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết rằng sự khác nhau về thói quen hút thuốc và sử dụng rượu bia có thể góp phần giải thích kết quả.

Bổ sung cá vào thực đơn hàng tuần

Dù cần thêm nghiên cứu để làm rõ cơ chế và xác nhận các mối liên hệ được ghi nhận, kết quả trên tiếp tục bổ sung bằng chứng về giá trị dinh dưỡng của cá và hải sản trong chế độ ăn cân bằng.

Đối với những người ít ăn cá, việc bổ sung thực phẩm này vào thực đơn hàng tuần có thể bắt đầu từ những thay đổi đơn giản:

Ưu tiên các loại cá giàu omega-3. Cá hồi, cá mòi và một số loại cá biển là những lựa chọn có thể giúp bổ sung omega-3 cho cơ thể.

Thay đổi cách chế biến. Cá có thể được hấp, nướng hoặc áp chảo, kết hợp với rau củ để tạo thành bữa ăn cân bằng. Chanh, tỏi và các loại rau thơm cũng giúp món cá thêm hấp dẫn.

Cân nhắc cá đóng hộp.Cá ngừ, cá hồi và cá mòi đóng hộp thuận tiện, dễ bảo quản và phù hợp với những người không có nhiều thời gian nấu nướng. Khi lựa chọn, nên chú ý hàm lượng muối trên nhãn sản phẩm.

Đa dạng thực phẩm.Không nên chỉ tập trung vào một loại cá. Kết hợp nhiều loại cá, hải sản, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt và các nguồn protein khác sẽ giúp chế độ ăn phong phú hơn.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng cá cung cấp nhiều dưỡng chất quan trọng, trong đó có protein và omega-3. Tuy nhiên, không có một loại thực phẩm nào có thể tự mình bảo đảm sức khỏe hoặc ngăn ngừa mọi bệnh tật. Đa dạng hóa các loại cá và hải sản, kết hợp với chế độ ăn cân bằng và lối sống lành mạnh, là hướng tiếp cận phù hợp để hỗ trợ sức khỏe lâu dài.