Ấn Độ tăng mạnh thuế nhập khẩu vàng và bạc để bảo vệ dự trữ ngoại hối

Trang sức vàng được bày bán tại tiệm kim hoàn ở Bhopal, Ấn Độ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo hai thông báo được ban hành ngày 12/5, thuế hải quan cơ bản đối với vàng và bạc được nâng từ 5% lên 10%, trong khi thuế Phụ phí Phát triển Hạ tầng và Nông nghiệp (AIDC) tăng từ 1% lên 5%. Sau khi cộng thêm thuế hàng hóa và dịch vụ tích hợp (IGST), tổng mức thuế suất thực tế hiện vào khoảng 18,4%.

Quyết định được đưa ra không lâu sau khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi kêu gọi người dân hạn chế mua vàng trong ít nhất một năm nhằm giảm áp lực lên cán cân thanh toán và dự trữ ngoại tệ. Các nguồn tin trong chính phủ cho biết việc tăng thuế xuất phát từ lo ngại về thâm hụt tài khoản vãng lai của Ấn Độ trong bối cảnh giá dầu và chi phí vận tải toàn cầu biến động mạnh vì khủng hoảng Tây Á.

Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn thứ ba thế giới, đang chịu rủi ro lớn trước giá năng lượng cao và nguy cơ gián đoạn nguồn cung, có thể làm tăng hóa đơn nhập khẩu, gây áp lực lạm phát và đồng rupee.

Chính phủ cho biết ưu tiên hiện nay là dành nguồn ngoại tệ cho các mặt hàng thiết yếu như dầu thô, phân bón, nguyên liệu công nghiệp, quốc phòng, công nghệ chiến lược và hàng hóa phục vụ sản xuất. Trong khi đó, vàng và bạc dù có vai trò văn hóa và tài chính quan trọng nhưng chủ yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng và đầu tư.

Tuy nhiên, giới doanh nghiệp và các chuyên gia kinh tế cho rằng biện pháp này khó có thể làm giảm nhu cầu vàng vốn mang tính cấu trúc trong xã hội Ấn Độ, mà ngược lại có thể thúc đẩy tình trạng buôn lậu.

Hội đồng Xúc tiến Xuất khẩu Đá quý và Trang sức Ấn Độ (GJEPC) cho rằng việc tăng thuế nhập khẩu hiếm khi giúp giảm lượng vàng nhập khẩu mà chủ yếu chỉ đẩy giá trong nước tăng cao. Tổ chức này cảnh báo các biện pháp như vậy thường kích thích thị trường chợ đen và làm gia tăng chi phí xuất khẩu.

Ông Sachin Sawrikar, nhà sáng lập quỹ Artha Bharat Investment Managers, nhận định nhu cầu vàng tại Ấn Độ gắn liền với văn hóa tiết kiệm, mùa lễ hội và hành vi đầu tư của hàng trăm triệu hộ gia đình. Theo ông, khi giá vàng nhập khẩu chính thức tăng quá mạnh, nguồn cung phi chính thức và buôn lậu sẽ nhanh chóng lấp khoảng trống thị trường.

Nhiều chuyên gia cũng lo ngại tác động tiêu cực đối với ngành chế tác trang sức, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa (MSME), vốn chiếm phần lớn lao động trong ngành.

Ông Rahul Ahluwalia, Giám đốc tổ chức Foundation for Economic Development, cho rằng việc cố gắng điều tiết hành vi tiêu dùng và sản xuất thông qua chính sách thương mại luôn đi kèm đánh đổi lớn. Ông cảnh báo chính sách mới có thể gây tổn hại tới việc làm, xuất khẩu ngành trang sức và khả năng đầu tư của người dân vào một loại tài sản được xem là trú ẩn an toàn trong giai đoạn bất ổn toàn cầu.

GJEPC cho biết các doanh nghiệp MSME, chiếm khoảng 80% thành viên của tổ chức, hiện đã đối mặt tình trạng thiếu thanh khoản nghiêm trọng và mức thuế mới có thể làm suy giảm sức cạnh tranh của ngành đúng vào thời điểm khó khăn.

Theo ước tính của các doanh nghiệp trong ngành, nhập khẩu kim loại quý của Ấn Độ có thể giảm khoảng 15 - 20% sau quyết định tăng thuế.

Dữ liệu Bộ Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ cho thấy nước này đã nhập khẩu khoảng 71,9 tỷ USD vàng trong tài khóa 2025 - 2026, tăng 24% so với năm trước. Tuy nhiên, mức tăng chủ yếu đến từ giá vàng cao hơn, trong khi khối lượng nhập khẩu thực tế giảm khoảng 5%, xuống còn 721 tấn.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu bạc tăng gần 150%, lên khoảng 12 tỷ USD trong cùng kỳ, với sản lượng nhập khẩu tăng 42% bất chấp giá tăng mạnh. Nhập khẩu trang sức làm từ vàng và kim loại quý khác cũng tăng 146%, đạt khoảng 6,5 tỷ USD.

Ngoài tranh cãi về tác động kinh tế, các chuyên gia còn chỉ trích cách ban hành quy định thuế mới quá phức tạp và thiếu minh bạch.

Tổ chức nghiên cứu Global Trade Research Initiative (GTRI) cho rằng các thông báo thuế hiện nay buộc doanh nghiệp và chuyên gia pháp lý phải truy vết hàng loạt văn bản sửa đổi kéo dài suốt hơn hai thập niên để xác định mức thuế thực tế áp dụng.

Theo GTRI, cách ban hành và triển khai chính sách này đi ngược mục tiêu cải thiện môi trường kinh doanh và đơn giản hóa thủ tục hải quan mà Chính phủ Ấn Độ đang theo đuổi.