An Giang: Đưa khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo thành động lực tăng trưởng

Một góc đô thị Long Xuyên dọc theo sông Long Xuyên với hệ thống hạ tầng, khu dân cư và các công trình đô thị phát triển đồng bộ, hiện đại. (Ảnh: Thanh Sang/TTXVN)

Triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, An Giang đang đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các lĩnh vực, hướng tới nâng cao năng suất, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.

Mục tiêu chiến lược

Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2026-2030, mục tiêu bao trùm của An Giang là đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng kinh tế 2 con số, đồng thời làm nền tảng vững chắc bảo đảm quốc phòng, an ninh, phát triển bền vững và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.

Tỉnh quyết tâm hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp có năng lực cạnh tranh khu vực, từng bước vươn ra thị trường toàn cầu.

Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Phong thông tin, tỉnh tập trung phát triển mạnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào các ngành, lĩnh vực trọng tâm như: Kinh tế biển, kinh tế biên mậu, công nghệ sinh học, công nghệ chế biến sâu các nông sản chủ lực, dược liệu, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, sản xuất giống thủy sản, công nghệ sản xuất phần mềm có ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), cơ chế sandbox (khung quản lý thử nghiệm) cho các doanh nghiệp khai thác dữ liệu mở để phát triển dịch vụ số mới, mô hình bản sao số (Digital Twin), Internet vạn vật (IoT) trong chuỗi giá trị nông nghiệp kinh tế tầm thấp phục vụ du lịch, nông nghiệp, quản lý rừng, biên giới, ứng dụng công nghệ mới trong y tế cộng đồng.

Theo đó, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030, đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế địa phương đạt trên 55%; tỷ trọng xuất khẩu sản phẩm công nghệ cao trên tổng giá trị hàng hóa xuất khẩu của tỉnh đạt tối thiểu 50%.

Tổng đầu tư xã hội cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt tối thiểu 2% GDP, trong đó nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước chiếm trên 60%. Hằng năm, tỉnh bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách nhà nước cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và tăng dần theo yêu cầu phát triển.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ An Giang Võ Minh Trung chia sẻ, tỉnh phấn đấu đưa chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) của An Giang nằm trong top 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước.

Tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt trên 20% trong tổng số doanh nghiệp trên địa bàn. Số lượng đơn đăng ký sáng chế và văn bằng bảo hộ sáng chế tăng trung bình trên 10%/năm, với tỷ lệ khai thác thương mại đạt trên 8%.

Tỷ lệ kết quả nghiên cứu từ các viện, trường được ứng dụng và thương mại hóa đạt tối thiểu 30%. Mỗi năm triển khai từ 50 nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cấp tỉnh trở lên.

Tỷ lệ kết quả nghiên cứu được ứng dụng thực tiễn sau 12 tháng nghiệm thu đạt từ 60% trở lên; tốc độ tăng số lượng công bố khoa học quốc tế đạt bình quân 10%/năm.

Cạnh đó, đội ngũ nhân lực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ đạt 12 người trên một vạn dân vào năm 2030. Tỉnh cam kết hỗ trợ 100% doanh nghiệp khoa học công nghệ và 100% doanh nghiệp khởi nghiệp công nghệ trên địa bàn; đồng thời thiết lập tối thiểu 3 - 5 chương trình, kế hoạch hợp tác nghiên cứu dài hạn với các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu uy tín.

Phường Long Xuyên (An Giang) là đầu mối giao thương của vùng Tứ giác Long Xuyên đang từng bước hình thành chuỗi giá trị sản xuất, chế biến, tiêu thụ nông sản gắn với vùng nguyên liệu lớn và hệ thống logistics hiện đại. (Ảnh: Thanh Sang/TTXVN)

Tập trung vào các ngành, lĩnh vực chủ lực

An Giang tập trung nguồn lực phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong các ngành, lĩnh vực chủ lực của tỉnh để khai thác tối đa tiềm năng kinh tế của một tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đồng bằng trù phú, vừa có kinh tế biển, kinh tế biên mậu và vị trí an ninh - quốc phòng trọng yếu.

Trong nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế biển, tỉnh ưu tiên ứng dụng mô hình bản sao số (Digital Twin), Internet vạn vật (IoT) và trí tuệ nhân tạo (AI) trong chuỗi giá trị các sản phẩm chủ lực, nhất là lúa gạo, cá tra và giống thủy sản.

Các giải pháp công nghệ được định hướng ứng dụng trong chế biến sâu nông sản, phát triển dược liệu, công nghệ nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu sản xuất nông nghiệp, dữ liệu khí hậu, thủy văn và đất đai phục vụ quản lý, truy xuất nguồn gốc.

Tỉnh nghiên cứu xây dựng đề án phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) trong nông nghiệp thông minh, du lịch, quản lý, bảo vệ rừng, giám sát biên giới và bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Đối với công nghệ số và bán dẫn, An Giang thử nghiệm sản xuất phần mềm ứng dụng AI, khai thác dữ liệu mở và chủ động nghiên cứu, tham gia vào chuỗi cung ứng bán dẫn (vi mạch chuyên dụng, IoT, AI) phục vụ công nghiệp công nghệ cao và quốc phòng, an ninh.

Mặt khác, tỉnh hỗ trợ ứng dụng công nghệ quan trắc môi trường biển bằng AI, IoT và viễn thám; phát triển logistics, cửa khẩu số, du lịch thông minh, dịch vụ MRO. Trong y tế, An Giang đẩy mạnh vận hành hệ thống “Y tế thông minh”, ứng dụng AI và dữ liệu lớn trong chẩn đoán, điều trị và y tế cộng đồng.

Tỉnh đề ra giải pháp đột phá trong huy động nguồn lực tài chính theo mô hình “ngân sách nhà nước dẫn dắt-xã hội cùng đầu tư.”

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang Nguyễn Thanh Phong, ngân sách địa phương tập trung đầu tư cho hạ tầng ứng dụng dùng chung, các trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của tỉnh, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và kết nối vào nền tảng dữ liệu quốc gia.

Nguồn kinh phí ngoài ngân sách từ khu vực tư nhân sẽ được khơi thông để đầu tư thiết bị, nâng cấp công nghệ, dịch vụ dữ liệu, vận hành các khu thử nghiệm và không gian đổi mới sáng tạo.

Tỉnh áp dụng linh hoạt các hình thức tài trợ, cho vay, góp vốn, đầu tư theo sản phẩm, cùng tài trợ với doanh nghiệp và thực hiện cơ chế đối ứng.

Ngoài ra, tỉnh hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ mới thông qua hình thức phiếu hỗ trợ tài chính (voucher) và khuyến khích trích lập các quỹ phát triển khoa học công nghệ của doanh nghiệp.

An Giang nghiên cứu triển khai cơ chế khung quản lý thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với một số lĩnh vực công nghệ và mô hình kinh doanh mới, đồng thời hoàn thiện chính sách miễn trừ trách nhiệm trong trường hợp rủi ro khách quan.

Tỉnh nghiên cứu thành lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ban hành chính sách đặc thù về đầu tư công và ưu tiên mua sắm công, đặt hàng đối với các sản phẩm công nghệ “Make in Viet Nam,” “Make in An Giang.”

Cùng với đó, hạ tầng công nghệ được hiện đại hóa đồng bộ. An Giang đầu tư sàn giao dịch khoa học và công nghệ, hình thành mạng lưới trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, cụm liên kết AI, phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm R&D và hạ tầng logistics, cửa khẩu số.

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ An Giang Võ Minh Trung chia sẻ, một trong những trụ cột cốt lõi là xây dựng đội ngũ nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vững mạnh.

Tỉnh triển khai đồng bộ đề án phát triển nguồn nhân lực tỉnh An Giang giai đoạn 2025-2030, tầm nhìn đến năm 2050, kết hợp xây dựng đề án phát triển nguồn nhân lực khoa học công nghệ giai đoạn 2026-2030.

An Giang đẩy mạnh giáo dục STEM, quy hoạch mở rộng hệ thống trường chuyên, trường năng khiếu; hợp tác với các đại học lớn đào tạo kỹ sư, thạc sĩ, tiến sĩ tài năng trong các ngành AI, dữ liệu số, điện tử - bán dẫn, tự động hóa, công nghệ sinh học và y tế thông minh.

Tỉnh sẽ ban hành chính sách về thu hút, trọng dụng nhân tài, áp dụng cơ chế tuyển chọn công khai và đãi ngộ tương xứng đối với các tổng công trình sư, chuyên gia đầu ngành, nhà khoa học trong và ngoài nước.

Đối với khu vực kinh tế, An Giang đặt doanh nghiệp làm trung tâm của hệ thống đổi mới sáng tạo. Tỉnh thúc đẩy mạnh mẽ mô hình hợp tác “Ba nhà” (Nhà nước-nhà trường/viện-doanh nghiệp), trong đó doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt và cùng đầu tư.

Hằng năm, tỉnh rà soát, lựa chọn ít nhất 3 doanh nghiệp có tiềm năng để hỗ trợ chuyên sâu theo lộ trình riêng, giúp phát triển thành doanh nghiệp khoa học công nghệ, doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Tỉnh chủ động mở rộng “ngoại giao công nghệ”, kết nối mạng lưới đổi mới sáng tạo quốc gia và quốc tế, quảng bá thương hiệu khởi nghiệp địa phương, triển khai các chương trình hợp tác nghiên cứu dài hạn với các viện, trường hàng đầu.

Khát vọng vươn mình trong kỷ nguyên mới, bằng việc kết hợp hài hòa giữa nội lực địa phương và tri thức hiện đại, lấy tri thức làm nền tảng, công nghệ làm công cụ và doanh nghiệp làm trung tâm, An Giang quyết tâm ghi tên mình vào top 10 tỉnh, thành phố dẫn đầu cả nước về đổi mới sáng tạo, hiện thực hóa khát vọng phát triển bứt phá, giàu mạnh và bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.