An Giang: Làng nghề bó chổi rộn rã vào mùa sản xuất

Những ngày cuối năm, Làng nghề bó chổi Cồn Nhỏ xã Bình Thạnh Đông, tỉnh An Giang bước vào mùa sản xuất tất bật. Từ vùng quê này, những cây chổi được mối lái đưa đi tiêu thụ khắp các tỉnh, thành phố trong và ngoài nước.

Làng nghề làm chổi vào mùa sản xuất. (Ảnh: THANH DŨNG)

Làng nghề làm chổi vào mùa sản xuất. (Ảnh: THANH DŨNG)

Năm 2006, Làng nghề bó chổi bông sậy Cồn Nhỏ được Ủy ban nhân dân tỉnh công nhận Làng nghề tiểu thủ công nghiệp. Trong khi nhiều làng nghề thủ công truyền thống An Giang đối diện thách thức khó khăn, làng nghề bó chổi vẫn duy trì mạch phát triển ổn định.

Giữ lửa làng nghề

Ngoài những cơ sở có quy mô lớn, nhiều hộ gia đình mở điểm làm nhỏ lẻ, có nơi nhận nguyên liệu về làm tại nhà, góp phần mở rộng mạng lưới sản xuất và tạo thêm việc làm cho lao động nông thôn.

Những ngày này, con đường nhỏ dẫn vào làng nghề ở ấp Bình Phú 2, dọc con lộ nhỏ hai bên đường, các xe gắn máy xe lôi chất đầy các cây chổi chuẩn bị đem giao cho bạn hàng, theo mái hiên nhà các bó bông cỏ chất đầy. Còn trong nhà, tiếng các cô thợ vừa làm vừa trò chuyện.

Làng nghề giúp cho nhiều lao động nông thôn có thu nhập ổn định. (Ảnh: THANH DŨNG)

Làng nghề giúp cho nhiều lao động nông thôn có thu nhập ổn định. (Ảnh: THANH DŨNG)

Thợ nữ thì phân loại bông cỏ thành lọn, người cắt lọn bông, người bó chặt, người bện và khâu cuối cùng ốp cán chổi thường dành cho nam vì công đoạn này đòi hỏi nhiều sức lực. Cứ thế, công việc nối tiếp nhau, không khí sản xuất lan tỏa khắp xóm làng.

Với lao động vùng này, mùa cuối năm là thời điểm đơn hàng tăng lên và theo đó lượng công việc của họ cũng tăng theo. Đơn hàng nhiều, thợ thầy có thời gian làm nhiều thêm, từ đó có thêm thu nhập mua sắm áo mới cho con, trang hoàng lại nhà cửa đón năm mới.

Bà Hồ Thị Bủa (71 tuổi) đang ngồi cặm cụi lựa từng bông cỏ buộc thành lọn. Bà Bủa gắn với nghề làm chổi hơn 40 năm, ngày xưa bà cùng chồng là ông Nguyễn Văn Kịch mở điểm làm chổi hộ gia đình. Sau này, ông Kịch ốm nặng mất, bà tiếp tục phụ trợ cho con trai ruột Nguyễn Kiên Giang nối nghiệp.

Nghề bó chổi giúp nhiều hộ khá giả. (Ảnh: THANH DŨNG)

Nghề bó chổi giúp nhiều hộ khá giả. (Ảnh: THANH DŨNG)

Bà Bủa tâm tình, ngày trước vùng này dùng bông sậy làm chổi. Bông sậy mọc tự nhiên trên những vùng đất ẩm, bãi bồi ven sông, rạch. Đến mùa nước nổi, bà con trong xóm đi hái bông sậy, đem về phơi khô, chia thành từng nhánh nhỏ rồi bó thành chổi phục vụ sinh hoạt gia đình.

Sau này, mở rộng thành kế sinh nhai, nguồn bông sậy không đủ phục vụ nên người dân trong xóm dùng ghe đến vùng Miệt Thứ vì nơi đây vùng nước ngọt lợ trồng lúa gặp nhiều khó khăn trong mùa khô nên cây sậy mọc nhiều.

Ngoài ra, một nguồn nguyên liệu khác đó là bông cỏ lau cũng dùng làm chổi. Nhưng theo bà Bủa, loại này mọc nhiều ở vùng đá núi như vùng biển đảo Phú Quốc hay trên Núi Cấm (nay thuộc xã Núi Cấm, tỉnh An Giang). Nhiều người ngại vì đường lên núi vất vả và trên đó có nhiều rắn độc ẩn núp trong các lau sậy, cỏ lau nên không ai dám lên cắt, bẻ.

Gần cuối năm, sản phẩm luôn đắt hàng. (Ảnh: THANH DŨNG)

Gần cuối năm, sản phẩm luôn đắt hàng. (Ảnh: THANH DŨNG)

Về sau, Miệt Thứ chuyển đổi qua nuôi trồng thủy hải sản, dần dà cây sậy thu hẹp vùng mọc. Lúc này, bông sậy chỉ còn nhiều ở tỉnh Tây Ninh. Nguồn nguyên liệu không đủ đáp ứng, làng nghề làm chổi đã chọn mua bông cỏ ở miền trung làm nguyên liệu.

Tạo việc làm ổn định cho lao động vùng nông thôn

Từ đó, Làng nghề bó chổi bông sậy Cồn Nhỏ vẫn giữ tên xưa nhưng nguyên liệu có thêm bông cỏ làm chổi và lâu dần bông cỏ thành nguồn chủ lực. Và cứ thế công việc cứ nối tiếp nhau, giúp hàng trăm nhân công hầu hết là nữ có việc làm ổn định.

Có số chị em tranh thủ lúc rảnh rỗi làm phụ kiếm tiền. Có người gắn bó với nghề như bà Nguyễn Thị Phước hơn 26 năm kết chặt cuộc đời với nghề làm chổi. Bà Phước cho biết, công việc của bà chủ yếu ngồi lựa bông bó thành lọn nhỏ, một ngày được trả công 140.000 đến 300.000 đồng tùy vào thời điểm tiêu thụ.

Nhiều phụ nữ nông thôn tranh thủ làm lúc rảnh rỗi kiếm thêm thu nhập. (Ảnh: THANH DŨNG)

Nhiều phụ nữ nông thôn tranh thủ làm lúc rảnh rỗi kiếm thêm thu nhập. (Ảnh: THANH DŨNG)

Theo bà, công việc này nhàn rỗi nhưng hơi cực vì bông cỏ cứ theo gió bay bám vào mũi, vào mắt gây khó chịu. Bà Phước chia sẻ : “Để có một cây chổi hoàn chỉnh, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn như lựa bông, vào lọn, bó, bện, gianh và tra cán. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo léo và kinh nghiệm”.

Bà Hồ Thị Yến Trinh vừa hoàn tất ghi chú ghi vào sổ tay hoạt động bán buôn trong ngày số lượng chổi giao cho mối lái. Bà Trinh hơn 30 năm mở điểm bán chổi nhỏ lẻ bộc bạch, nhờ nghề chổi mà nhiều hộ khá giả. Bà nói: “Chổi bán quanh năm, các vùng ven biển hay đặt mua nhiều. Mặt hàng này tiêu thụ mạnh nhất vào thời điểm tựu trường và đầu năm mới”.

Công việc hằng ngày từ nghề làm chổi giúp nhiều phụ nữ lớn tuổi có cuộc sống ổn định. (Ảnh: THANH DŨNG)

Công việc hằng ngày từ nghề làm chổi giúp nhiều phụ nữ lớn tuổi có cuộc sống ổn định. (Ảnh: THANH DŨNG)

Theo bà Trinh, cuối tháng 8, các trường học đặt mua nhiều chổi để quét dọn phòng học chuẩn bị cho khai giảng. Còn khi năm cũ hết, đón xuân mới, nhiều người mua chổi về quét dọn nhà cửa nên bao năm qua làng nghề vẫn giữ được nhịp độ sản xuất.

Dù hiện nay một số cơ sở đã đầu tư máy móc hỗ trợ như máy bắn ốc vào cán, máy tra cán, phần lớn công việc vẫn được thực hiện thủ công. Hiện mẫu mã chổi khá đa dạng, gồm chổi bông sậy, chổi bông cỏ, chổi cán lát, chổi cán nhựa và chổi đổ bọc. Tùy kích cỡ, độ dày và chất lượng, giá bán dao động khoảng 15.000 đến 24.000 đồng/cây.

Nguồn nguyên liệu bông cỏ dồi dào đáp ứng nhu cầu sản xuất của làng nghề. (Ảnh: THANH DŨNG)

Nguồn nguyên liệu bông cỏ dồi dào đáp ứng nhu cầu sản xuất của làng nghề. (Ảnh: THANH DŨNG)

Trong nắng chiều cuối ngày, tại cơ sở bó chổi Kim Ngân, các thợ thầy đang sốt sắng làm cho xong để về nhà nghỉ ngơi cho ngày hoạt động kế tiếp. Các thợ chia sẻ, từ tháng 10 âm lịch trở đi, mặt hàng chổi tiêu thụ mạnh dần, hoạt động sản xuất bắt đầu tăng tốc để chuẩn bị đủ hàng cung ứng cho thị trường Tết.

Đặc biệt, nghề bó chổi đã trở thành điểm tựa cho nhiều lao động từng rời quê đi làm công nhân tại miền Đông Nam Bộ nhưng sau đó trở về địa phương lập nghiệp. Không cần phải đi làm xa, họ vẫn có thể kiếm sống bằng chính đôi bàn tay của mình, đồng thời có thời gian chăm lo gia đình.

Sản phẩm chổi ở Cồn Nhỏ lan tỏa đi các nơi. (Ảnh: THANH DŨNG)

Sản phẩm chổi ở Cồn Nhỏ lan tỏa đi các nơi. (Ảnh: THANH DŨNG)

Hiện nay, sản phẩm chổi Cồn Nhỏ được tiêu thụ tại nhiều địa phương như Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố Cần Thơ, Đồng Tháp và các khu vực khác, đồng thời xuất khẩu sang Campuchia, Malaysia, Đài Loan (Trung Quốc), Indonesia, Thái Lan và một số thị trường.

Trong ngày 12/11, Hội Nông dân xã Bình Thạnh Đông tổ chức lễ ra mắt Tổ hợp tác bó chổi Phú Bình gồm 13 thành viên. Việc thành lập Tổ hợp tác bó chổi Phú Bình nhằm tập hợp những lao động có cùng ngành nghề, phát huy tinh thần đoàn kết, hỗ trợ nhau trong sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ, góp phần duy trì và phát triển nghề bó chổi truyền thống tại địa phương.

TRẦN THANH DŨNG

Nguồn Nhân Dân: https://nhandan.vn/an-giang-lang-nghe-bo-choi-ron-ra-vao-mua-san-xuat-post1004641.html