An Giang: Phát hiện nhiều tồn tại, hạn chế trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng

Dự án đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh đoạn Rạch Sỏi-Bến Nhứt, Gò Quao -Vĩnh Thuận có tổng chiều dài khoảng 51,94 km, tuyến đường đi qua địa phận các huyện Châu Thành, Giồng Riềng, Gò Quao, Vĩnh Thuận thuộc tỉnh Kiên Giang cũ (nay là An Giang) và một phần tỉnh Bạc Liêu (nay thuộc Cà Mau).

Thực hiện công tác bồi thường và bàn giao mặt bằng, cơ quan chức năng đã triển khai tổng cộng 1.837 quyết định thu hồi đất với tổng diện tích hơn 1,2 triệu m2.

Tuy nhiên, bên cạnh ưu điểm là công tác gải phóng mặt bằng được triển khai nhanh, Đoàn thanh tra đã phát hiện hàng loạt hạn chế từ khâu thẩm định, áp giá bồi thường đến quản lý tài chính nguồn kinh phí đầu tư.

Dự án đường Hồ Chí Minh (đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhứt, Gò Quao - Vĩnh Thuận)

Cụ thể, Hội đồng bồi thường huyện Gò Quao (trước sáp nhập) và các đơn vị tư vấn kỹ thuật tài nguyên môi trường đã phê duyệt phương án bồi thường cho 4 trường hợp mua bán đất bằng giấy tay, không đủ điều kiện tách thửa và bồi thường theo quy định của Luật Đất đai.

Đồng thời, có 12 trường hợp nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất khác cũng được duyệt chi trả khi chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính về thuế và lệ phí trước bạ với Nhà nước.

UBND huyện Châu Thành (trước sáp nhập tỉnh) đã phê duyệt phương án bồi thường cho 19 trường hợp khi chưa xác định được ai là chủ sở hữu hợp pháp của khu đất.

UBND huyện Gò Quao (trước sáp nhập tỉnh) áp giá bồi thường hạng mục vật kiến trúc “nhà mồ” thuộc hộ bà NTNT cao hơn gấp hơn 4 lần so với quy định, dẫn đến số tiền phê duyệt bồi thường cao hơn quy định hơn 421 triệu đồng.

Bên cạnh đó, các địa phương đã chi trả chính sách hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho 43 trường hợp không đúng đối tượng. Nhiều trường hợp hộ dân dù còn đất ở tại địa bàn thu hồi vẫn được xét bố trí nền tái định cư; có hộ gia đình không đủ số lượng nhân khẩu theo tiêu chuẩn nhưng vẫn được giao đến 2 nền tái định cư.

Ngoài ra, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh còn mang kinh phí bồi thường, hỗ trợ chưa chi trả gửi vào các ngân hàng thương mại, thu lãi hơn 143 triệu đồng, giữ lại sử dụng riêng. Đơn vị này còn thực hiện trích tỷ lệ phần trăm trên kinh phí bồi thường tăng thêm sai quy định hơn 550 triệu đồng; hạch toán thiếu doanh thu sản xuất kinh doanh dịch vụ hơn 164 triệu đồng và không kê khai nộp thuế VAT hơn 35 triệu đồng.

Ở cấp cơ sở, Phòng Nông nghiệp và Môi trường các huyện Gò Quao, Vĩnh Thuận (nay là các Phòng Kinh tế xã) chưa nộp lại số tiền hơn 630 triệu đồng đã tạm ứng thừa từ nguồn kinh bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Với hàng loạt tồn tại, hạn chế nêu trên, Thanh tra kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Giao Sở Nội vụ, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiến hành kiểm điểm rút kinh nghiệm đối với Trung tâm Phát triển quỹ đất, Trung tâm kỹ thuật tài nguyên môi trường và các cá nhân có liên quan để xảy ra tồn tại, hạn chế nêu trên.

Về biện pháp kinh tế, Thanh tra kiến nghị xử lý vi phạm lên đến hơn 1,9 tỷ đồng. Trong đó, buộc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh phải thu hồi và nộp trả ngân sách Nhà nước các khoản tiền lãi gửi ngân hàng, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân nợ đọng; chi sai từ tiền bồi thường và trích tỷ lệ phần trăm không có căn cứ.

Thanh tra kiến nghị các địa phương khẩn trương thu hồi lại các quyết định giao nền tái định cư sai quy định và hoàn thành thủ tục công khai tìm chủ sở hữu đối với các khu đất vắng chủ.