'Ăn lán, ngủ rừng' làm sạch ma túy vùng cao Lào Cai

Xuyên rừng truy tìm người nghiện

5h sáng, màn sương dày đặc phủ kín bản Háng Cơ Bua, xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai. Ánh đèn pin loang loáng giữa con đường đất nhỏ men sườn núi khi tổ công tác tăng cường "làm sạch ma túy" của tổ công tác Công an tỉnh phối hợp Công an xã Púng Luông tiến vào một căn nhà gỗ nằm lọt thỏm giữa thung lũng.

Trong nhà, hai vợ chồng người Mông vừa thức giấc đã được yêu cầu test nhanh ma túy. Ít phút sau, kết quả hiện lên một vạch đỏ. Người chồng ngồi im lặng bên bếp lửa. Người vợ cúi đầu, tay ôm đứa cháu nhỏ. Ngoài sân, mây núi vẫn phủ trắng cả bản.

Clip: Công an Lào Cai làm sạch ma túy vùng cao.

Thiếu tá Hà Hải Đà, Trưởng Công an xã Púng Luông, tỉnh Lào Cai cho biết, nhiều đối tượng nghiện ma túy hiện nay tìm mọi cách né tránh lực lượng chức năng. Có người bỏ lên rừng dựng lán ở tạm.

Có người liên tục di chuyển sang các xã giáp ranh để tránh bị phát hiện. Có trường hợp anh em phải đi bộ gần 20km xuyên rừng mới tìm được đối tượng để cưỡng chế đi cai nghiện".

Địa bàn rộng, dân cư sống rải rác, lực lượng mỏng khiến cuộc chiến với ma túy nơi vùng cao chưa bao giờ dễ dàng. Báo cáo của UBND xã Púng Luông cho thấy, địa phương hiện quản lý hàng chục người nghiện, người điều trị Methadone và nhiều đối tượng có nguy cơ sử dụng trái phép chất ma túy.

Chỉ trong thời gian ngắn, lực lượng công an đã test nhanh 70 trường hợp nghi nghiện, phát hiện 51 trường hợp dương tính với ma túy; lập hồ sơ cưỡng chế cai nghiện bắt buộc 41 trường hợp.

Thượng tá Lương Nhân, Phó trưởng Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lào Cai cho biết, khó khăn lớn nhất ở vùng cao là địa hình hiểm trở, đối tượng thường xuyên lẩn trốn trong rừng hoặc di chuyển qua nhiều địa bàn giáp ranh.

"Có hôm nửa đêm anh em vẫn phải vào rừng truy tìm đối tượng. Mưa gió hay rét buốt cũng phải đi vì nếu chậm là họ lại bỏ trốn", thượng tá Lương Nhân nói.

Tổ công tác Công an tỉnh phối hợp Công an xã Púng Luông triển khai các biện pháp nghiệp vụ truy bắt các đối tượng nghiện ma túy.

Không ít chuyến công tác kéo dài xuyên đêm. Cán bộ ăn cơm nắm giữa rừng, ngủ tạm trong lán nương để mật phục. Có những điểm bản cách trung tâm hàng chục cây số đường đất, xe máy không thể đi nổi, lực lượng chức năng phải cuốc bộ nhiều giờ.

Đặc biệt, các đối tượng ma túy ngày càng hoạt động tinh vi. Theo cơ quan công an, nhiều trường hợp không giao dịch ma túy tại nơi cư trú mà hẹn nhau ở khu vực giáp ranh để né tránh người quen và lực lượng chức năng.

Mới đây, Công an tỉnh Lào Cai triệt phá một đường dây ma túy hoạt động theo kiểu dòng họ tại xã Tả Van. Các đối tượng đều có quan hệ huyết thống, hoạt động khép kín, lợi dụng địa hình núi cao để cảnh giới và lẩn trốn.

Trong chuyên án này, lực lượng công an phải sử dụng flycam trinh sát từ trên cao để theo dõi di biến động của các đối tượng giữa núi rừng. Hơn 100 cán bộ, chiến sĩ được huy động đồng loạt khám xét nhiều địa điểm. 5 đối tượng liên quan bị bắt giữ.

Những chuyến xe 0 đồng và clip triệu view

Ở xã Púng Luông, nhiều người dân giờ đã quen với hình ảnh những chiếc xe máy của công an len lỏi khắp các con đường núi để đưa người nghiện đi cai nghiện bắt buộc. Các cán bộ gọi đó là "chuyến xe 0 đồng".

Thiếu tá Nguyễn Văn Sáng, cán bộ Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Lào Cai cho biết, từ ngày tăng cường về cơ sở xây dựng "xã không ma túy", anh cùng đồng đội đã thực hiện nhiều chuyến xe đặc biệt như vậy.

"Có người không còn tiền, gia đình cũng khó khăn. Nếu mình không đưa họ đi thì họ tiếp tục trốn vào rừng hoặc tái nghiện", anh Sáng nói.

Những video ngắn với nội dung hài hước, gần gũi nhưng lồng ghép thông điệp cảnh báo tác hại của "cái chết trắng" bất ngờ lan truyền mạnh trên mạng xã hội.

Những chuyến xe thường xuất phát từ sáng sớm hoặc đêm tối. Trên xe là những người đàn ông gầy gò, ánh mắt mệt mỏi sau nhiều năm chìm trong ma túy. Có người lặng im suốt chặng đường. Có người trước khi lên xe còn quay lại nhìn vợ con đứng ở đầu bản.

Thiếu tá Sáng nhớ nhất lần đưa một người nghiện lâu năm đi cai nghiện. Khi xe vừa chuẩn bị lăn bánh, đứa con gái nhỏ chạy theo khóc gọi bố. "Lúc ấy trên xe ai cũng lặng đi…", anh Sáng kể.

Không chỉ truy quét, nhiều cán bộ công an còn tự bỏ tiền túi mua nước uống, bánh mì cho các đối tượng trên đường di chuyển. "Bọn em chỉ mong họ cai được ma túy để gia đình yên ổn, con cái có bố", thiếu tá Hoàng Văn Quảng, cán bộ CSGT đường bộ số 4, Phòng CSGT, Công an tỉnh Lào Cai chia sẻ.

Nhưng có lẽ điều đặc biệt hơn cả ở vùng cao Lào Cai lúc này là cách tuyên truyền chống ma túy rất khác của Thiếu tá Nguyễn Văn Sáng. Ban ngày xuống bản tuyên truyền. Ban đêm dựng clip bằng điện thoại.

Những video ngắn với nội dung hài hước, gần gũi nhưng lồng ghép thông điệp cảnh báo tác hại của "cái chết trắng" bất ngờ lan truyền mạnh trên mạng xã hội. Có clip đạt hơn 1,5 triệu lượt xem chỉ sau vài ngày đăng tải.

"Tôi nhận ra nhiều thanh niên đi làm ăn xa, không tham gia họp thôn nên rất khó tiếp cận. Trong khi mạng xã hội lại lan tỏa nhanh hơn", anh Sáng nói.

Không máy quay chuyên nghiệp. Không ê-kíp hỗ trợ. Những đoạn video được dựng vội sau giờ làm bằng chính hình ảnh quay lại trong quá trình công tác. Có clip là cảnh cán bộ đi tuyên truyền giữa bản làng. Có clip là lời cảnh báo về tác hại của ma túy được lồng ghép bằng nhạc chế, tiếng khèn Mông hay những câu nói đời thường của người dân vùng cao.

Sự gần gũi ấy khiến người xem dễ tiếp nhận hơn những buổi tuyên truyền khô cứng. Theo báo cáo của UBND xã Púng Luông, địa phương đã tổ chức tuyên truyền tại 25/25 thôn cùng 4 trường học với hơn 6.600 lượt người tham gia ký cam kết phòng chống ma túy. Hơn 100 pa nô, áp phích tuyên truyền cũng được dựng khắp các tuyến đường, trường học và khu dân cư.