An ninh mạng phải đi trước một bước

Phòng thủ chủ động, không để bất ngờ

Theo báo cáo viên trung tướng Lê Xuân Minh (Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao - A05, Bộ Công an), tại Việt Nam, việc xây dựng Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số đang tạo ra khối lượng dữ liệu rất lớn của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng A05.

Dữ liệu ngày nay được coi là nguồn tài nguyên mới và tài sản quan trọng của quốc gia. Tuy nhiên, không gian mạng đang đặt ra nhiều thách thức.

"Các hoạt động tấn công mạng, đánh cắp dữ liệu, gián điệp mạng, chiến tranh thông tin và các hành vi lợi dụng không gian mạng để chống phá ngày càng gia tăng với phương thức ngày càng tinh vi và phức tạp", trung tướng Lê Xuân Minh nhấn mạnh.

Trước tình hình đó, Ban Bí thư đã ban hành Chỉ thị số 57-CT/TW về tăng cường bảo đảm an ninh mạng, bảo mật thông tin và an ninh dữ liệu trong hệ thống chính trị, nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm và năng lực bảo vệ an ninh quốc gia trên không gian mạng.

Lãnh đạo Cục A05 khẳng định, Chỉ thị 57-CT/TW đã nêu rõ, bảo vệ an ninh mạng chính là bảo vệ chủ quyền quốc gia trong thời đại số.

Trong đó, không gian mạng không phải là "vùng trắng" pháp lý mà là một bộ phận không thể tách rời của chủ quyền quốc gia. Do đó, bảo vệ an ninh mạng không chỉ là nhiệm vụ riêng biệt của lực lượng công an hay quân đội, mà là trách nhiệm của toàn hệ thống chính trị, mỗi cơ quan, tổ chức và từng cán bộ, công chức.

Đặc biệt, trung tướng Lê Xuân Minh dẫn giải, Ban Bí thư đã nhấn mạnh quan điểm: "An ninh mạng phải đi trước một bước". Công tác bảo đảm an ninh phải gắn chặt, song hành với quá trình chuyển đổi số.

"Chúng ta không thể có một quốc gia số vững mạnh trên một nền tảng an ninh lỏng lẻo. Tư duy chiến lược cần chuyển dịch mạnh mẽ từ 'phòng thủ bị động' sang 'phòng thủ chủ động, tích cực', nhận diện và xử lý các nguy cơ từ sớm, từ xa, không để bị động, bất ngờ", Cục trưởng A05 nêu rõ.

Theo Cục trưởng A05, lãnh đạo một số địa phương và đơn vị còn xem nhẹ công tác bảo mật, coi đây là việc của bộ phận kỹ thuật. Điều này dẫn đến sự chủ quan, lơ là trong quản lý dữ liệu nhạy cảm.

Bên cạnh đó, nhiều hệ thống thông tin quan trọng dù chưa đủ điều kiện an ninh mạng tối thiểu nhưng vẫn được đưa vào sử dụng, tạo ra các "lỗ hổng" chết người cho tội phạm mạng khai thác.

Đồng thời, mức độ tự chủ về công nghệ lõi, sản phẩm an ninh mạng của chúng ta còn thấp. Nhiều hệ thống trọng yếu vẫn vận hành trên nền tảng nước ngoài, tiềm ẩn rủi ro về "cửa sau" và mất an toàn dữ liệu quốc gia.

Đội ngũ chuyên gia chất lượng cao còn thiếu trầm trọng, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của các cuộc chiến tranh thông tin hiện đại.

Xây dựng lực lượng chuyên trách về an ninh mạng

Để khắc phục kịp thời những hạn chế nêu trên, Chỉ thị 57 đề ra 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm mà toàn hệ thống chính trị cần quán triệt triển khai.

Trung tâm dữ liệu quốc gia số 1 đặt tại khu công nghệ cao Hòa Lạc, TP Hà Nội.

Một là, người đứng đầu các cơ quan, tổ chức phải chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn diện về an ninh mạng tại đơn vị mình. Kết quả công tác này sẽ được đưa vào tiêu chí đánh giá, xếp loại cán bộ hàng năm. Đồng thời, cần triển khai hệ thống định danh không gian mạng quốc gia, xử lý triệt để tình trạng SIM "rác", tài khoản ảo.

Hai là, khẩn trương sửa đổi, bổ sung các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, dữ liệu quốc gia và các tiêu chuẩn kỹ thuật an ninh mạng. Bộ Công an chịu trách nhiệm chính trước Chính phủ trong việc quản lý nhà nước về an ninh mạng xuyên suốt cho toàn hệ thống chính trị.

Ba là, tập trung nguồn lực xây dựng "Thế trận an ninh mạng chủ động". Các dự án chuyển đổi số phải dành tối thiểu 15% kinh phí cho an ninh mạng. Đặc biệt, cần đầu tư nghiên cứu các công nghệ tiên tiến như mật mã kháng lượng tử để bảo vệ bí mật nhà nước trước các thách thức công nghệ trong tương lai.

Bốn là, xây dựng lực lượng chuyên trách vững mạnh, hướng tới mục tiêu có 10.000 chuyên gia an ninh mạng vào năm 2030. Đẩy mạnh phong trào "Toàn dân bảo vệ an ninh mạng", đưa kiến thức an toàn thông tin vào hệ thống giáo dục quốc dân và phong trào "Bình dân học vụ số".

Năm là, chủ động tham gia các cơ chế hợp tác quốc tế, trọng tâm là thực thi Công ước Hà Nội 2025 về chống tội phạm mạng. Việt Nam cần khẳng định chủ quyền và trách nhiệm quốc gia thông qua việc đóng góp xây dựng các chuẩn mực chung của quốc tế trên không gian mạng.

Hoàng Lam