Ăn Tết Bính Ngọ: Người trẻ 'tối giản chi tiêu'

Giữ khoản thiết yếu, quà biếu “dùng được”, một khoản dự phòng sau Tết

Những ngày cận Tết, thay vì câu hỏi “mua gì cho đủ đầy”, nhiều người trẻ bắt đầu bằng câu hỏi “khoản nào thật sự cần”. Xu hướng này được ghi nhận ở việc nhiều người tiêu dùng thắt chặt hầu bao, ưu tiên giá trị sử dụng thực tế, đặc biệt ở nhóm thực phẩm, nhu yếu phẩm, quà Tết mức giá vừa phải.

Sức ép chi phí cũng là yếu tố khiến chuyện “tối giản chi tiêu” trở thành lựa chọn có tính toán. Cục Thống kê công bố CPI tháng 1.2026 tăng 0,05% so với tháng trước và tăng 2,53% so với cùng kỳ. Trong bối cảnh đó, nhiều bạn trẻ chọn cách chia ngân sách Tết thành ba phần: chi cố định cho gia đình, chi linh hoạt cho vui chơi và một khoản dự phòng để không “đuối” sau kỳ nghỉ.

Minh Anh, 26 tuổi, làm nhân sự tại một công ty logistics ở TP.HCM, cho biết Tết năm nay cô giữ 3 khoản “không mặc cả”: tiền vé xe về quê, thực phẩm cho mâm cơm gia đình và một khoản nhỏ để lì xì đúng mối quan hệ gần. “Tôi không muốn Tết thành cuộc đua sắm sửa. Giữ bữa cơm nhà và vài món ba mẹ thích là đủ thấy Tết”, Minh Anh nói.

Khi về quê, Minh Anh vẫn biếu quà cho cha mẹ và vài người lớn tuổi, nhưng chuyển sang kiểu “quà dùng được” thay vì giỏ quà cầu kỳ. Cô chọn trà, cà phê, hạt dinh dưỡng, bánh kẹo phổ thông hoặc đặc sản địa phương, kèm hóa đơn rõ ràng. Cách mua này trùng với ghi nhận trên các báo về thị trường quà Tết 2026: nhóm quà tầm trung, thiên về thiết thực vẫn là lựa chọn phổ biến khi người mua cân nhắc chi tiêu.

Căn hộ ấm áp chuẩn bị đón tết của Minh Anh-Ảnh: Nguyễn Tuyết

Một điểm mới trong “rổ chi” của người trẻ là khoản dự phòng sau Tết, xu hướng chi tiêu thông minh đi kèm ưu tiên tích lũy, bởi nhiều người muốn giữ tiền an toàn và có kế hoạch cho năm mới. Minh Anh cũng làm vậy: “Tôi để riêng một khoản cho tiền nhà, điện nước tháng sau. Có dự phòng, mình đỡ áp lực, Tết vui hơn”.

Cắt khoản chi cho trào lưu mua sắm, tiệc tùng đắt đỏ, các chi phí “rò rỉ”

Nếu phần “giữ” xoay quanh gia đình và nhu cầu thiết yếu, phần “cắt” thường rơi vào ba nhóm: mua sắm theo trào lưu, tiệc tùng tốn kém và các khoản chi nhỏ nhưng lặp lại.

Nhóm thứ nhất là mua sắm “cho có không khí”. Ghi nhận người trẻ đô thị không ít bạn cắt giảm các khoản không cần thiết, cân nhắc kỹ trước khi mua sắm hay giải trí, nhất là khi giá cả và chi phí sinh hoạt tạo áp lực.

Nhật Quang, 25 tuổi, làm thiết kế tự do, cho biết năm ngoái anh mua vài bộ đồ mới, thêm phụ kiện chỉ để chụp ảnh Tết và “đi chơi cho đúng bài”. Năm nay anh đặt nguyên tắc: chỉ mua nếu thay thế được món cũ hoặc dùng được quanh năm. “Tôi vẫn đi chúc Tết, vẫn chụp ảnh với bạn bè. Nhưng tôi không muốn Tết biến thành mùa mua sắm”, Quang nói.

Nhóm thứ hai là tiệc tất niên và gặp gỡ dày đặc. Nhiều người trẻ vẫn gặp bạn bè, nhưng chuyển sang cách “gọn một buổi chính”: chọn một cuộc hẹn chất lượng thay vì nhiều cuộc hẹn tốn kém. Tín hiệu từ thị trường cũng cho thấy người tiêu dùng đang cân nhắc hơn; các hệ thống bán lẻ phải tăng khuyến mãi để kích cầu trong bối cảnh sức mua tăng chậm.

Nhóm thứ ba là các chi phí “rò rỉ” như phí giao đồ ăn, gói đăng ký ít dùng, mua bốc đồng vì khuyến mãi. Mua sắm trực tuyến vì thế vừa là giải pháp tiết kiệm, vừa dễ khiến chi tiêu vượt kế hoạch. Nghiên cứu do Insight Asia được báo chí trong nước trích dẫn ghi nhận 63% người tiêu dùng Việt lựa chọn sàn thương mại điện tử để sắm Tết 2026, tăng so với mức 48% năm 2024.

Thảo Vy 27 tuổi, nói cô vẫn mua online vì tiện so sánh giá, nhưng áp dụng “quy tắc 24 giờ”: cho món đồ vào giỏ, để qua hôm sau mới quyết. “Nhiều thứ rẻ thật, nhưng không cần. Qua một ngày mà vẫn thấy hữu ích thì tôi mới mua”, Vy nói. Cách làm này giúp cô tránh “lì xì cho giỏ hàng” trong mùa khuyến mãi dồn dập đang lan tỏa mạnh trên không gian số.

Tết Bính Ngọ 2026 chứng kiến một kiểu tiết kiệm không kham khổ: người trẻ vẫn giữ bữa cơm gia đình, vẫn có quà biếu và lì xì trong khả năng, nhưng chủ động cắt phần hình thức và chi tiêu theo cảm xúc. Mục tiêu không phải “ăn Tết thật rẻ”, mà là “ăn Tết vừa sức”, để qua mùng vẫn nhẹ gánh tài chính và bước vào năm mới với một kế hoạch rõ ràng.

Nguyễn Tuyết