[Ảnh] Giới trẻ Hà thành khám phá nét văn hóa dân gian Tết Đoan ngọ

Tết Đoan ngọ (hay Tết Đoan dương) từ lâu đã là một nét đẹp văn hóa truyền thống không thể thiếu của người Việt vào ngày 5/5 âm lịch, thường được dân gian gọi bằng cái tên thân thuộc: Tết “giết sâu bọ”. Theo nếp nghĩ xưa, ngày lễ này mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, là dịp để người dân hướng về nguồn cội, cầu chúc bình an, sức khỏe và mong cho mưa thuận gió hòa.

Nhân dịp Tết Đoan ngọ 2026, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức trưng bày chuyên đề “Tết Đoan ngọ xưa và nay” nhằm tôn vinh nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc. Không gian trưng bày được kết cấu mạch lạc xoay quanh 2 chủ đề: “Tết Đoan ngọ dân gian truyền thống” và “Tết Đoan ngọ trong cung đình Thăng Long thời Lê”. (Ảnh: Hoàng thành Thăng Long)

Chủ đề “Tết Đoan ngọ dân gian truyền thống” lấy bối cảnh là nếp nhà truyền thống ba gian, gian giữa là không gian để thờ cúng tổ tiên với mâm lễ cúng từ sáng sớm gồm hương nến, hoa quả đầu mùa (vải, mận, dưa hấu), bánh tro và rượu nếp để cầu bình an, mùa màng tươi tốt. Sau khi hạ lễ, cả nhà sẽ thụ lộc để "giết sâu bọ". Theo quan niệm xưa, việc ăn rượu nếp, bánh tro, trứng luộc và các loại quả chua chát lúc sáng sớm sẽ khiến "sâu bọ" trong người bị tiêu trừ.

Hai bên là không gian bếp và phòng khách. Gian bếp xưa tái hiện trọn vẹn không khí tất bật ngày giáp Tết với tục ủ cơm rượu nếp, ngâm rượu thuốc, gói bánh tro và nấu các loại chè cổ truyền. Đặc biệt, điểm nhấn tại đây là phong tục hái thảo mộc vào đúng giờ Ngọ để làm thuốc dùng cho cả năm - nơi những loài cây quen thuộc như ngải cứu, tía tô, đinh lăng hay hoa nhài được tôn vinh như một phần di sản trong tri thức y học dân gian của người Việt.

Không gian phòng khách được bày trí với điểm nhấn là các loại vật phẩm tâm linh được dùng cho người già và trẻ nhỏ để tránh những vận không may. Các hiện vật độc đáo này được phục dựng dựa trên tư liệu ảnh cổ quý giá của Henri Oger, Nguyễn Văn Huyên và Bảo tàng Quai Branly (Pháp). Không gian trưng bày đã tái hiện một cách chân thực và dung dị các phong tục đặc sắc trong ngày Tết Đoan ngọ cổ truyền của người Việt.

Cách trưng bày công phu, độc đáo đã thu hút nhiều bạn sinh viên và khách tham quan đến để tìm hiểu thêm về ngày lễ độc đáo này.

Ngoài ra, khu trưng bày còn tái hiện lại phần nào không gian của một thời đại cũ với những thiết kế công phu, mang đậm màu sắc hoài cổ.

Sự kiện cũng thu hút được sự quan tâm của các bạn sinh viên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại Đại học Thủy lợi đến học tập, trải nghiệm và tìm hiểu thêm về nét văn hóa này.

Chủ đề “Tết Đoan ngọ trong cung đình Thăng Long thời Lê” được trưng bày tại Nhà N14, Khu di sản Hoàng thành Thăng Long.

Hai bên của tòa nhà được tô điểm bằng những bức tranh, cung cấp thêm thông tin cho người xem về những nghi lễ, phong tục diễn ra vào dịp Tết đoan ngọ. Bên trái của tòa nhà là tranh vẽ phỏng dựng các nghi lễ trong cung đình ngày xưa như nghi lễ cúng tế tổ tiên, lễ thiết triều, lễ ban quạt, lễ ban yến. Ở bên phải là những phong tục, tập quán như tục khảo cây, tục đổ bệnh cho cây, tục xâu lỗ tai cho bé gái...

Phía bên trong được trưng bày những bài thơ về phong tục tết Đoan ngọ.

Không gian lễ ban quạt được phỏng dựng qua mô hình hai vị quan: một vị quan Tư lễ ban quạt và một vị quan trong triều nhận quạt. Ngoài ra, còn có hiện vật mô hình phỏng dựng 12 Biểu dâng lên chúc mừng nhà vua, mô hình phỏng dựng quạt do xã Đào Xá làm trong lễ ban quạt của triều đình.

Sự kiện cũng thu hút nhiều du khách nước ngoài đến và tìm hiểu thêm về đời sống sinh hoạt Tết hoàng cung xưa.

Trải nghiệm là cầu nối tuyệt vời giúp du khách đương đại thấu hiểu và chạm vào đời sống sinh hoạt Tết hoàng cung một thời.