Ảnh hưởng lên da của bệnh đái tháo đường, dấu hiệu không nên bỏ qua

Trên thực tế, không ít trường hợp những thay đổi bất thường trên da lại chính là dấu hiệu sớm giúp phát hiện bệnh. Tuy nhiên, vì các biểu hiện này thường diễn tiến âm thầm, dễ nhầm lẫn với các vấn đề da liễu thông thường nên người bệnh thường chủ quan, bỏ lỡ "thời điểm vàng" để kiểm soát bệnh.

Vì sao da dễ tổn thương ở người đái tháo đường?

Tăng đường huyết kéo dài gây tổn thương thành mạch, làm giảm lưu lượng máu nuôi da. Khi da không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất, khả năng phục hồi bị suy giảm.

Bên cạnh đó, hệ miễn dịch suy yếu khiến cơ thể khó chống lại vi khuẩn, nấm. Tổn thương thần kinh làm giảm cảm giác, khiến người bệnh không nhận biết sớm các chấn thương nhỏ.

Chính sự kết hợp của nhiều yếu tố này khiến làn da của người đái tháo đường trở nên "mong manh" hơn so với người khỏe mạnh.

Những ảnh hưởng lên da của bệnh đái tháo đường

Da khô, ngứa kéo dài

Một trong những dấu hiệu phổ biến ở người đái tháo đường là tình trạng da khô và ngứa, đặc biệt ở vùng cẳng chân, bàn tay và lưng. Khi lượng đường trong máu tăng cao, cơ thể mất nước qua đường tiểu nhiều hơn, dẫn đến khô da. Bên cạnh đó, tổn thương thần kinh ngoại vi và rối loạn tuần hoàn khiến tuyến mồ hôi hoạt động kém, làm da thiếu độ ẩm tự nhiên.

Ngứa có thể xuất hiện âm ỉ, kéo dài nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng. Nếu người bệnh gãi nhiều sẽ gây trầy xước, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập và gây nhiễm trùng.

Nhiễm trùng da tái đi tái lại

Người mắc đái tháo đường có nguy cơ cao bị nhiễm trùng da do vi khuẩn và nấm. Lượng đường trong máu cao tạo môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển, trong khi hệ miễn dịch lại suy yếu.

Các dạng nhiễm trùng thường gặp bao gồm viêm nang lông, nhọt, áp xe. Nấm da, nấm kẽ chân. Nhiễm nấm Candida ở nếp gấp da như bẹn, nách, dưới vú.

Biểu hiện có thể là da đỏ, sưng, đau, có mủ hoặc mảng trắng, ngứa rát. Đặc biệt, nấm kẽ chân nếu không được điều trị sớm có thể dẫn đến loét bàn chân – biến chứng nguy hiểm của đái tháo đường.

Sạm da vùng cổ, nách

Một biểu hiện khá đặc trưng ở người tiền đái tháo đường và đái tháo đường type 2 là tình trạng da sẫm màu, dày lên ở vùng cổ, nách, bẹn. Tình trạng này được gọi là gai đen (acanthosis nigricans).

Da ở những vùng này có màu nâu sậm hoặc đen, bề mặt dày và hơi nhám. Đây không chỉ là vấn đề thẩm mỹ mà còn là dấu hiệu cảnh báo tình trạng đề kháng insulin – yếu tố nguy cơ cao dẫn đến đái tháo đường type 2.

Xuất hiện đốm nâu ở cẳng chân

Bệnh lý da do đái tháo đường (diabetic dermopathy) là biểu hiện thường gặp nhưng ít được chú ý. Người bệnh xuất hiện những đốm tròn hoặc bầu dục màu nâu nhạt ở mặt trước cẳng chân. Các tổn thương này không đau, không ngứa nhưng tồn tại lâu dài.

Nguyên nhân là do tổn thương mạch máu nhỏ dưới da. Mặc dù không nguy hiểm, đây vẫn là dấu hiệu cho thấy tình trạng kiểm soát đường huyết chưa tốt.

Một số bệnh nhân có thể xuất hiện các bóng nước lớn, không đau, tương tự như bỏng nước nhưng không có tiền sử chấn thương hay tiếp xúc nhiệt. Tình trạng này gọi là bọng nước do đái tháo đường.

Các bóng nước thường xuất hiện ở bàn chân, cẳng chân hoặc bàn tay. Dù ít gặp, nhưng khi xuất hiện, người bệnh cần được thăm khám sớm để tránh nhiễm trùng.

Loét bàn chân

Loét bàn chân là một trong những biến chứng nặng nề nhất của đái tháo đường. Tổn thương thần kinh ngoại vi khiến người bệnh giảm cảm giác đau, nóng, lạnh. Vì vậy, khi bàn chân bị trầy xước, bỏng nhẹ hoặc cọ xát, người bệnh có thể không nhận ra.

Cùng với đó, tuần hoàn máu kém làm vết thương lâu lành. Nếu không chăm sóc đúng cách, vết loét có thể nhiễm trùng sâu, thậm chí dẫn đến hoại tử và phải cắt cụt chi.

Người mắc đái tháo đường có nguy cơ cao bị nhiễm trùng da do vi khuẩn và nấm.

Các dấu hiệu cảnh báo gồm: vết thương lâu lành, da đổi màu, sưng nóng, có mùi hôi hoặc chảy dịch.

Ở một số người, da có thể trở nên dày và cứng hơn, đặc biệt ở mu bàn tay hoặc lưng. Sự thay đổi này liên quan đến rối loạn chuyển hóa collagen do tăng đường huyết kéo dài.

Ngoài ra, người bệnh có thể thấy da vàng nhẹ do sự tích tụ của các sản phẩm chuyển hóa đường.

Lời khuyên thầy thuốc

Để hạn chế biến chứng trên da, người bệnh cần:

Kiểm soát đường huyết ổn định theo hướng dẫn của bác sĩ.

Dưỡng ẩm da hằng ngày, đặc biệt sau khi tắm.

Giữ da sạch và khô, nhất là ở các nếp gấp.

Kiểm tra bàn chân mỗi ngày để phát hiện sớm vết trầy xước.

Mang giày dép vừa vặn, tránh cọ xát.

Không tự ý cắt bỏ chai chân hoặc xử lý vết thương tại nhà nếu không có hướng dẫn y tế.

Khi xuất hiện dấu hiệu nhiễm trùng hoặc tổn thương da kéo dài, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Trong nhiều trường hợp, các biểu hiện trên da xuất hiện trước khi người bệnh được chẩn đoán đái tháo đường. Vì vậy, khi nhận thấy da khô ngứa kéo dài, sạm vùng cổ bất thường hay nhiễm trùng da tái đi tái lại, người dân nên chủ động kiểm tra đường huyết.

Tóm lại: Đái tháo đường là bệnh mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Làn da không chỉ phản ánh vẻ đẹp bên ngoài mà còn là "tấm gương" cho thấy tình trạng sức khỏe bên trong.

BS. Hoàng Văn Phúc