Ánh sáng pháp luật giúp đồng bào dân tộc thiểu số ở Huế bứt phá, thoát nghèo

Thực hiện Luật Trợ giúp pháp lý năm 2017 và Thông tư liên tịch số 10 ngày 29/6/2019 quy định về phối hợp thực hiện trợ giúp pháp lý trong hoạt động tố tụng, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước TP Huế thường xuyên phối hợp với các cơ quan thực hiện tố tụng, triển khai công tác trợ giúp pháp lý tại địa phương góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật trong nhân dân. Qua đó, quyền con người, quyền công dân được bảo đảm tốt hơn, đồng thời góp phần giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội tại địa phương.

Cán bộ đến từng nhà dân ở vùng cao TP Huế để phổ biến pháp luật, trợ giúp pháp lý

Xoá rào cản khoảng cách để đưa pháp luật đến bản làng

Đối với khu vực miền núi, nơi đời sống của một bộ phận người dân vẫn còn nhiều khó khăn, trợ giúp pháp lý không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ quyền lợi hợp pháp mà còn là cầu nối giúp người dân tiếp cận các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội. Khi được hướng dẫn, giải thích đầy đủ về quyền lợi, nghĩa vụ và trình tự thực hiện các thủ tục hành chính, người dân có thêm điều kiện chủ động tham gia các chương trình hỗ trợ của Nhà nước, khai thác hiệu quả nguồn lực được thụ hưởng và xây dựng sinh kế phù hợp.

TP Huế hiện có hơn 56.900 người dân tộc thiểu số, chiếm gần 5% dân số toàn thành phố, với các dân tộc như Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu, Vân Kiều, Pa Hy… Phần lớn đồng bào sinh sống tại các khu vực miền núi, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội còn khó khăn. Địa hình cách trở, điều kiện đi lại chưa thuận lợi cùng những hạn chế trong tiếp cận thông tin khiến việc tìm hiểu, thực hiện các quy định pháp luật của một bộ phận người dân còn gặp trở ngại.

Xuất phát từ thực tế đó, TP Huế quan tâm triển khai công tác phổ biến, giáo dục pháp luật và trợ giúp pháp lý theo hướng gần dân, sát cơ sở, phù hợp với đặc điểm văn hóa, tập quán và nhu cầu của từng nhóm đối tượng. Việc đưa thông tin pháp luật đến tận thôn, bản, khu dân cư góp phần giúp đồng bào hiểu rõ hơn các chính sách liên quan trực tiếp đến đời sống, từ đó chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Điểm tiếp nhận phục vụ việc trợ giúp pháp lý là bước đi thiết thực nhằm giải quyết triệt để những bất cập trong việc tiếp cận pháp luật của người dân xã A Lưới 2

Điển hình gần đây nhất, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước TP Huế ra mắt điểm tiếp nhận vụ việc trợ giúp pháp lý tại xã A Lưới 2. Đây được xem là bước đi thiết thực nhằm giải quyết triệt để những bất cập trong việc tiếp cận pháp luật của người dân địa phương.

Việc thành lập điểm tiếp nhận vụ việc trợ giúp pháp lý xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của địa phương. Đáng chú ý, khoảng cách xa xôi từ địa bàn đến trung tâm thành phố từ lâu trở thành rào cản lớn khiến bà con khó tiếp cận dịch vụ pháp lý, dù nhu cầu tư vấn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp ngày càng tăng cao.

Từ thực tế đó, điểm tiếp nhận vụ việc trợ giúp pháp lý đóng vai trò là cầu nối trực tiếp giữa chính quyền và người dân. Mô hình này không chỉ giúp giảm thiểu chi phí, thời gian đi lại cho bà con, mà còn tạo điều kiện cho các vụ việc phát sinh tại cơ sở được tiếp nhận, tư vấn và giải quyết kịp thời, đúng quy định ngay từ ban đầu.

Bên cạnh đó, Sở Tư pháp TP Huế phối hợp với các sở, ban, ngành, đoàn thể và chính quyền địa phương thường xuyên tổ chức các hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật; đồng thời chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng cho đội ngũ cán bộ tư pháp - hộ tịch cấp xã, hòa giải viên ở cơ sở, trưởng thôn và người có uy tín trong cộng đồng.

Chìa khoá thoát nghèo bền vững

Tại xã Bình Điền, việc triển khai các chính sách giảm nghèo gắn với hỗ trợ sinh kế được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm cải thiện đời sống người dân. Địa phương chủ động lồng ghép các chính sách hỗ trợ giảm nghèo, dự án thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững với chương trình xây dựng nông thôn mới và các nội dung phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Lãnh đạo Đảng uỷ xã Bình Điền trong một lần tiếp công dân định kỳ để lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của người dân và lồng ghép việc phổ biến pháp luật

Song song với đó, công tác trợ giúp pháp lý góp phần hỗ trợ người nghèo, hộ cận nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số tìm hiểu các quy định liên quan đến chính sách an sinh xã hội, thủ tục hành chính và quyền lợi được hưởng. Đây là cơ sở giúp người dân tiếp cận chính sách đúng quy định, đồng thời góp phần hạn chế tình trạng bỏ sót đối tượng đủ điều kiện hoặc gặp khó khăn trong quá trình hoàn thiện hồ sơ.

Thực tế tại xã Bình Điền cho thấy, nhu cầu hỗ trợ của mỗi hộ khó khăn không hoàn toàn giống nhau. Có hộ thiếu vốn và tư liệu sản xuất; có hộ cần hỗ trợ nhà ở, đất sản xuất hoặc chuyển đổi phương thức làm ăn; cũng có trường hợp cần được hướng dẫn các thủ tục để tiếp cận chính sách phù hợp. Vì vậy, việc xác định đúng trường hợp, tìm hiểu điều kiện thực tế và hướng dẫn người dân thực hiện các thủ tục liên quan có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả của chương trình giảm nghèo.

Bên cạnh đó, phương án hỗ trợ hộ nghèo cũng được xây dựng trên cơ sở xem xét nguyên nhân nghèo và nhu cầu cụ thể của từng gia đình. Các nội dung hỗ trợ có thể bao gồm xây dựng, sửa chữa nhà ở, phát triển mô hình sinh kế, tiếp cận vốn vay ưu đãi và hỗ trợ đất sản xuất theo điều kiện, quy định của từng chương trình.

Việc gắn những nội dung này với tư vấn pháp luật và trợ giúp pháp lý giúp người dân hiểu rõ hơn về điều kiện thụ hưởng, hồ sơ cần thiết, trách nhiệm trong quá trình sử dụng nguồn hỗ trợ cũng như các quyền lợi hợp pháp liên quan. Qua đó, chính sách giảm nghèo có điều kiện đến đúng đối tượng, phát huy hiệu quả và hạn chế những vướng mắc trong quá trình thực hiện.

Người dân được phổ biến pháp lý sẽ tạo đà để bứt phá vươn lên, thoát nghèo bền vững

Theo lãnh đạo Sở tư pháp TP Huế, khi vướng vào các rắc rối pháp lý (dân sự, hình sự, đất đai, hôn nhân...), nhiều người dân thường rơi vào cảnh lúng túng do thiếu kiến thức và eo hẹp về tài chính. Luật Trợ giúp pháp lý (sửa đổi) năm 2026, được Quốc hội thông qua tháng 4/2026 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2027, đã mang đến nhiều điểm mới đột phá, tác động tích cực và toàn diện đối với cả đội ngũ trợ giúp viên pháp lý lẫn hoạt động TGPL trên cả nước nói chung và TP. Huế nói riêng.

“Điểm mới nổi bật đó là quy định mở rộng đối tượng được trợ giúp pháp lý. Luật lược bỏ điều kiện khó khăn về tài chính đối với một số nhóm đối tượng đặc thù, đồng thời bổ sung thêm nhiều nhóm đối tượng sát thực tế, như người dân tộc thiểu số; người gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hỏa hoạn; người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi là người bị tố giác, bị kiến nghị khởi tố, bị buộc tội, bị hại, người làm chứng... Những người có khó khăn về tài chính thuộc các nhóm: thân nhân liệt sĩ, người nhiễm chất độc da cam, người cao tuổi, người khuyết tật, nạn nhân bạo lực gia đình, nạn nhân mua bán người, người nhiễm HIV...”, lãnh đạo Sở tư Pháp TP Huế chia sẻ.

Bên cạnh đó, Sở Tư pháp TP Huế chỉ đạo Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước chủ động đa dạng hóa các hình thức hỗ trợ, linh hoạt triển khai các hoạt động bám sát nhu cầu thực tiễn của người dân.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác này vẫn đang đối mặt với không ít rào cản do nguồn nhân lực mỏng và kinh phí eo hẹp. Đáng chú ý, sự thiếu đồng bộ trong việc phối hợp rà soát, phát hiện và giới thiệu tại một số cơ sở dẫn đến tình trạng bỏ sót đối tượng thuộc diện thụ hưởng chính sách.

Từ những điểm nghẽn trong thực tiễn, việc chủ động đổi mới toàn diện, quyết liệt và mạnh mẽ hơn nữa trong công tác trợ giúp pháp lý đang đặt ra như một yêu cầu cấp thiết, nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo đảm quyền tiếp cận công lý cho mọi người dân.