'Ánh sáng' trên rẻo cao Ta Lúc

Từ trung tâm xã Phiêng Pằn, vượt gần 20 km đường đất xuyên rừng. Sau gần 1 tiếng, chúng tôi có mặt ở Ta Lúc, những tiếng gió từ thung núi thổi qua những vạt cỏ còn đẫm sương, len qua những mái nhà vách gỗ nằm rải rác trên triền đồi. Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học Phiêng Pằn, chia sẻ: Hôm nay còn dễ đi đấy, chứ vào giữa mùa mưa, có hôm chúng tôi phải đi bộ vài tiếng mới vào được bản.

Điểm trường tiểu học Ta Lúc.

Điểm trường tiểu học và mầm non nằm trên lưng chừng đồi ở giữa bản. Trong dãy nhà cấp bốn đã cũ, mái ngói loang lổ rêu phong, tiếng trẻ đọc bài vang lên đều đều giữa không gian tĩnh lặng của núi rừng. Những gương mặt lấm lem, nhưng ánh mắt sáng lên khi thấy chúng tôi đến. Các em đồng thanh: “Chúng cháu chào bác ạ!”. Cách chào lễ phép ấy khiến chúng tôi ngỡ ngàng bởi nơi khó khăn vùng biên ải này, con chữ đã dạy các em biết khoanh tay, biết nói lời chào, biết ước mơ.

Sân chơi tại điểm trường mầm non Ta Lúc.

Điểm trường mầm non tại bản Ta Lúc hiện có 3 giáo viên phụ trách 3 lớp, với 52 trẻ. Sân trường chỉ là một khoảng đất nhỏ, những thiết bị dạy học, đồ chơi đã cũ, phần lớn do phụ huynh và giáo viên tự chế. Ở góc sân, một nhóm trẻ đang ríu rít chơi đùa bên những chiếc lốp xe cũ được sơn màu. Những bộ xích đu, cầu trượt cũng là món quà từ các nhà hảo tâm hỗ trợ, một số khác được giáo viên và phụ huynh tận dụng phế liệu để lắp ghép, tạo thành góc vui chơi giản dị cho các em.

Giờ học của cô và trò điểm trường tiểu học Ta Lúc.

Trong 16 năm gắn bó với nghề, cô giáo Nguyễn Thị Hiệp, giáo viên Trường Mầm non Phiêng Pằn, có 3 năm cô gắn bó với điểm trường Ta Lúc. Cô Hiệp chia sẻ: Nhà tôi ở tận xã Mai Sơn, đường xa nên cuối tuần mới tranh thủ về thăm gia đình. Cơ sở vật chất của điểm trường vẫn còn thiếu thốn, chưa có nhà vệ sinh đạt chuẩn; nhà công vụ của giáo viên phải tận dụng từ kho của điểm trường; nước sinh hoạt cũng thường xuyên thiếu. Bên cạnh đó, do đời sống còn nhiều khó khăn nên nhiều phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến việc học tập và sức khỏe của con em.

Một giờ học của thầy và trò điểm trường tiểu học Ta Lúc.

Còn tại điểm trường tiểu học, cô giáo Hà Thị Xom cùng 4 giáo viên khác đang tranh thủ chuẩn bị những trang giáo án trong giờ ra chơi của học sinh. Cô Xom có 28 năm công tác thì cũng là ngần ấy năm “gieo chữ” tại bản Ta Lúc. Điểm trường tiểu học có 5 lớp học, trong đó, 3 lớp được xây kiên cố, còn 2 lớp là nhà lắp ghép được xây dựng đã lâu nên đang xuống cấp. Cô giáo Xom chia sẻ: Do dân cư thưa thớt, đường nội bản là đường đất, học sinh đến lớp phải đi bộ, mỗi khi trời mưa các em đến lớp rất khó khăn. Bên cạnh đó, học sinh ở đây chưa thạo tiếng phổ thông. Sau kỳ nghỉ hè, nhiều em theo bố mẹ lên nương, quên chữ, quên số là chuyện bình thường. Đầu năm học, gần như phải dạy lại từ đầu và đòi hỏi sự kiên trì của giáo viên.

Góc học tập của lớp mầm non với những đồ dùng tự chế.

Trao đổi với ông Hoàng Hữu Phong, Phó Chủ tịch UBND xã Phiêng Pằn, cho biết: Toàn xã hiện có 24 điểm trường lẻ, trong đó Ta Lúc vẫn còn nhiều thiếu thốn. Năm học 2025-2026, địa phương đã kiến nghị đầu tư xây dựng thêm 2 phòng học kiên cố và một nhà công vụ cho giáo viên, song do nguồn lực hạn hẹp nên vẫn đang chờ bố trí vốn. Nhờ sự kiên trì của giáo viên và sự đồng thuận của phụ huynh, các điểm trường khó khăn như Ta Lúc vẫn duy trì kết quả đáng ghi nhận khi tỷ lệ huy động trẻ 5 tuổi ra lớp đạt 100%, học sinh tiểu học giữ vững sĩ số, không có trường hợp bỏ học giữa chừng.

Giờ học múa của cô và trò điểm trường mầm non Ta Lúc.

Chia tay Phiêng Pằn, hình ảnh những lớp học mộc mạc và ánh mắt khao khát cái chữ của các em nhỏ Xinh Mun cứ đọng mãi trong tâm trí chúng tôi. Điểm trường ấy không chỉ là nơi dạy chữ, mà là một “đốm lửa” niềm tin được thắp lên từ sự tận hiến của những người gieo chữ nơi biên cương.

Vũ Tuấn