Anh tăng lãi suất lần đầu kể từ năm 2023, để ngỏ khả năng tăng tiếp

Trụ sở Ngân hàng Trung ương Anh tại London - Ảnh: WSJ

Theo hãng tin CNBC, đây là lần đầu tiên BOE tăng lãi suất kể từ tháng 8/2023. Với quyết định này, BOE trở thành ngân hàng trung ương lớn cuối cùng chuyển sang thắt chặt tiền tệ kể từ khi chiến tranh giữa Mỹ, Israel và Iran nổ ra cách đây 8 tháng.

Ủy ban Chính sách Tiền tệ (MPC) của BOE thông qua quyết định với 8 phiếu thuận và 1 phiếu chống. Trước đó, khảo sát của hãng tin Reuters dự báo phiếu chống sẽ thuộc về một thành viên muốn giữ nguyên lãi suất. Trên thực tế, phiếu chống duy nhất là của bà Catherine Mann, người muốn tăng lãi suất thêm 0,5 điểm phần trăm, lên 4,25%.

Theo BOE, lạm phát tại Anh nhiều khả năng sẽ lên khoảng 5% vào giữa năm 2027, cao gấp hơn 2 lần mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương. Diễn biến này gây thêm sức ép lên chính quyền tân Thủ tướng Anh Andy Burnham, người đang nỗ lực giảm gánh nặng chi phí sinh hoạt cho người dân.

“Không nên coi lần tăng lãi suất hôm nay là khởi đầu của một chuỗi dài các đợt tăng khó tránh khỏi. Tuy nhiên, nếu xung đột ở Trung Đông chưa được giải quyết, đây cũng khó có thể là lần tăng cuối cùng”, ông Andrew Bailey, Thống đốc BOE, nhấn mạnh.

LẠM PHÁT DỰ BÁO ĐẠT ĐỈNH VÀO QUÝ 2/2027

Theo số liệu công bố đầu tháng này, lạm phát tại Anh tăng lên 3,5% trong tháng 9, chủ yếu do giá nhiên liệu cho phương tiện giao thông tăng vọt. Là nước nhập khẩu ròng năng lượng, Anh đặc biệt dễ tổn thương trước cú sốc giá năng lượng do chiến tranh Iran gây ra.

Đồ họa: CNBC

BOE cho biết đến nay mới có một vài dấu hiệu cho thấy lạm phát tăng nhanh ở các lĩnh vực không chịu tác động trực tiếp từ giá năng lượng. Dù vậy, áp lực lạm phát đã tích tụ sau nhiều tháng giá năng lượng neo cao, khiến cơ quan này phải tăng lãi suất ngay từ bây giờ.

Trong kịch bản cơ sở, BOE dự báo lạm phát sẽ đạt đỉnh trung bình 4,8% trong quý 2/2027. Lạm phát chỉ trở về mục tiêu 2% vào quý 3/2028, muộn hơn 6 tháng so với dự báo cơ quan này đưa ra hồi tháng 7.

Kịch bản bất lợi hơn giả định giá dầu leo lên khoảng 130 USD/thùng, so với mức khoảng 100 USD/thùng hiện nay. Khi đó, lạm phát có thể lên tới 6,2% vào quý 3/2027.

Trái với triển vọng lạm phát, BOE nâng dự báo tăng trưởng kinh tế Anh năm nay và năm sau lên lần lượt 1,6% và 1,3%, một phần nhờ chi tiêu cho trí tuệ nhân tạo (AI).

Tuy nhiên, BOE dự báo thu nhập từ lao động của các hộ gia đình Anh, sau khi trừ lạm phát và thuế, sẽ giảm trong cả năm nay và năm sau.

MPC BẤT ĐỒNG VỀ LẦN TĂNG TIẾP THEO

Theo biên bản cuộc họp, bà Mann lo ngại việc lạm phát lên 3,5% trong tháng 9 có thể khiến thị trường mất niềm tin vào ngân hàng trung ương. Theo bà, tăng lãi suất 0,5 điểm phần trăm mới là lựa chọn phù hợp để bảo vệ uy tín chính sách.

Trong khi đó, Phó Thống đốc Clare Lombardelli cho rằng nhiều khả năng BOE sẽ cần tăng lãi suất thêm một lần nữa trong ngắn hạn. Hai thành viên khác cũng đề cập đến nhu cầu tiếp tục tăng lãi suất là bà Megan Greene, thành viên độc lập của MPC, và ông Huw Pill, nhà kinh tế trưởng của BOE.

Ở chiều ngược lại, bà Swati Dhingra và ông Alan Taylor vốn dè dặt với việc tăng lãi suất. Hai thành viên này cho biết cần thêm bằng chứng rõ ràng hơn về hiệu ứng lạm phát vòng hai trước khi ủng hộ thắt chặt thêm.

Hiệu ứng này xuất hiện khi chi phí năng lượng cao lan sang giá các hàng hóa, dịch vụ khác và đẩy tiền lương tăng theo, khiến lạm phát kéo dài ngay cả khi giá năng lượng đã hạ nhiệt.

Trong cuộc trả lời phỏng vấn với Bloomberg TV, ông Bailey cho biết nhiều khả năng BOE sẽ tăng lãi suất thêm nếu chiến tranh tiếp diễn và giá năng lượng quay lại mức cao như những tuần gần đây. Theo ông, lạm phát gần như chắc chắn sẽ tăng vọt, kể cả khi căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt.

Theo dữ liệu từ tập đoàn dữ liệu tài chính LSEG, trước cuộc họp, thị trường đánh giá khả năng BOE tăng lãi suất tiếp vào tháng 12 ở mức khoảng 25%.

Còn theo Reuters, giới đầu tư cũng kỳ vọng BOE sẽ tăng lãi suất thêm 3 lần trong năm 2027, mỗi lần 0,25 điểm phần trăm. Con số này cao hơn mức mà phần lớn các nhà kinh tế cho là khả thi.

Đối với người vay, lãi suất các khoản vay thế chấp thả nổi sẽ tự động tăng thêm 0,25 điểm phần trăm. Tuy nhiên, phần lớn người vay tại Anh sử dụng gói lãi suất cố định.

Ông Scott Gardner, chiến lược gia đầu tư tại công ty JPMorgan Personal Investing, nhận định lần tăng lãi suất tháng 11 là bước ngoặt 180 độ so với hồi đầu năm. Thời điểm đó, nhiều người tin rằng lãi suất sẽ giảm vì lạm phát tại Anh về cơ bản đã được kiểm soát.

“Đáng lo ngại là nền kinh tế Anh đã xuất hiện những dấu hiệu ban đầu về hiệu ứng vòng hai. BOE sẽ thận trọng trước điều này, nhưng cũng ý thức được rằng tăng lãi suất quá mạnh tay có thể kìm hãm đà tăng trưởng tích cực của kinh tế Anh thời gian gần đây”, ông Gardner nhận định với CNBC.