Ảnh vệ tinh hé lộ Trái đất mất hơn 11.000 tỷ tấn băng trong gần nửa thế kỷ
Dữ liệu từ hàng chục vệ tinh cho thấy Greenland và Nam Cực đã mất một lượng băng khổng lồ kể từ năm 1979, góp phần làm mực nước biển toàn cầu dâng hơn 3 cm và gia tăng nguy cơ ngập lụt tại các khu vực ven biển.
Theo báo cáo, số băng mất đi tương đương khoảng 11,3 triệu tỷ lít nước. Riêng lượng nước này đã góp phần khiến mực nước biển trung bình toàn cầu tăng khoảng 3,1 cm kể từ năm 1979, chưa tính những nguyên nhân khác như sự giãn nở của nước biển khi đại dương ấm lên.
Mức tăng vài centimet có thể nghe không đáng kể, nhưng đối với những khu vực ven biển thấp, sự thay đổi nhỏ của mực nước biển cũng có thể làm tăng đáng kể nguy cơ ngập khi triều cường, bão hoặc nước dâng do bão xảy ra.
Eo biển Penola, ngoài khơi Bán đảo Nam Cực. Ảnh: CC BY-SA 2.0
Đáng chú ý, phần lớn lượng băng mất đi không phải do không khí nóng trực tiếp làm tan bề mặt. Các nhà khoa học ước tính khoảng 5/6 lượng băng thất thoát liên quan đến các quá trình động lực học, khi nước biển ấm bào mòn các dải băng từ phía dưới và hai bên, làm các sông băng chảy nhanh hơn ra đại dương.
Tác giả nghiên cứu cảnh báo tốc độ mất băng đang diễn ra nhanh, kéo theo mực nước biển trên toàn cầu tiếp tục dâng và làm gia tăng rủi ro đối với các khu vực ven biển.
Nhà khoa học nghiên cứu băng cho biết mỗi mức gia tăng nhỏ của mực nước biển có thể khiến thêm hàng triệu người trên thế giới phải đối mặt với tình trạng ngập lụt ít nhất một lần mỗi năm.
Nghiên cứu là kết quả của chương trình hợp tác quốc tế giữa các nhà khoa học vùng cực, với sự tham gia của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA), NASA và nhiều tổ chức nghiên cứu.
Trước đây, các đánh giá tổng hợp chủ yếu dựa vào dữ liệu vệ tinh từ những năm 1990. Lần này, việc bổ sung dữ liệu từ các vệ tinh của NASA cùng nhiều nguồn quan sát khác cho phép các nhà khoa học mở rộng chuỗi dữ liệu về Greenland và Nam Cực về những thập niên trước.
Tổng cộng, nhóm nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ 27 vệ tinh cùng 45 bộ khảo sát độc lập để đánh giá sự thay đổi khối lượng băng.
Kết quả cho thấy trong những năm 1970, 1980 và một phần thập niên 1990, khối lượng của các dải băng nhìn chung còn tương đối ổn định. Tuy nhiên, tình trạng mất băng sau đó gia tăng rõ rệt và trở nên đặc biệt mạnh trong thập niên 2010.
Nghiên cứu cho biết xu hướng qua nhiều thập kỷ rất rõ khi Greenland và Nam Cực đang mất ngày càng nhiều băng, đặc biệt là lượng băng được đưa từ đất liền ra đại dương. Các nhà khoa học cho rằng xu hướng này có mối liên hệ chặt chẽ với biến đổi khí hậu.
