Anthropic tạm thắng Bộ Quốc phòng Mỹ, tòa ngăn chính quyền Trump trả đũa

Thẩm phán Rita Lin vừa đưa ra phán quyết hôm 26.3, hai ngày sau khi các luật sư của Anthropic và chính phủ Mỹ xuất hiện tại tòa án để tham dự phiên điều trần. Anthropic đã kiện chính quyền Trump để cố gắng đảo ngược việc bị Lầu Năm Góc đưa vào danh sách đen và chỉ thị từ Tổng thống Mỹ Donald Trump cấm các cơ quan liên bang sử dụng mô hình Claude của họ.

Anthropic đã tìm kiếm lệnh cấm để tạm dừng các hành động đó và ngăn chặn thiệt hại về tài chính cũng như danh tiếng hơn nữa khi vụ kiện tiếp diễn.

“Chúng tôi biết ơn tòa án vì đã hành động nhanh chóng, và vui mừng vì họ đồng ý rằng Anthropic có khả năng thắng kiện. Dù vụ kiện này là cần thiết để bảo vệ Anthropic, khách hàng và đối tác của chúng tôi, nhưng trọng tâm của chúng tôi vẫn là làm việc hiệu quả với chính phủ để đảm bảo tất cả người Mỹ đều được hưởng lợi từ AI an toàn và đáng tin cậy”, công ty khởi nghiệp AI nổi tiếng cho biết.

“Việc trừng phạt Anthropic chỉ vì công ty này làm lộ ra những vấn đề trong cách chính phủ ký hợp đồng là một hành vi trả đũa vi phạm quyền tự do ngôn luận theo Tu chính án thứ nhất”, Thẩm phán Rita Lin viết trong phán quyết. Phán quyết cuối cùng của vụ kiện này có thể vẫn còn cách vài tháng.

Tòa ngăn chính quyền Trump trừng phạt Anthropic trong tranh chấp với Bộ Quốc Phòng Mỹ - Ảnh: Internet

Trong phiên điều trần hôm 24.3, Rita Lin đã chất vấn các luật sư của chính phủ Mỹ về lý do tại sao Anthropic bị đưa vào danh sách đen. Ngôn từ của bà trong phán quyết thậm chí còn gay gắt hơn.

“Không có điều khoản nào trong luật hiện hành ủng hộ quan điểm kiểu Orwell rằng một công ty Mỹ có thể bị coi là kẻ thù tiềm tàng và kẻ phá hoại của Mỹ vì bày tỏ sự bất đồng với chính phủ”, Rita Lin viết.

Vụ kiện của Anthropic diễn ra sau vài tuần đầy kịch tính ở Washington D.C giữa Bộ Quốc phòng và một trong những công ty tư nhân có giá trị nhất thế giới.

Trong một bài đăng trên X cuối tháng 2, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố Anthropic là một rủi ro chuỗi cung ứng, đồng nghĩa việc sử dụng công nghệ của công ty này được cho là đe dọa an ninh quốc gia Mỹ. Bộ Quốc phòng Mỹ đã chính thức thông báo cho Anthropic về việc chỉ định này trong một bức thư hồi đầu tháng 3.

Anthropic là công ty Mỹ đầu tiên bị công khai gắn mác rủi ro chuỗi cung ứng, vốn trước đây nhãn này chỉ dành cho các đối thủ nước ngoài. Nhãn đó yêu cầu các nhà thầu quốc phòng, gồm cả Amazon, Microsoft và Palantir, phải chứng nhận rằng họ không sử dụng Claude trong công việc của mình với quân đội.

Chính quyền Trump đã dựa vào hai điều khoản riêng biệt - 10 U.S.C. § 3252 (Điều 3252) và 41 U.S.C. § 4713 (Điều 4713) - để biện minh cho hành động này, và chúng phải được xem xét lại tại hai tòa án khác nhau. Vì lý do đó, Anthropic đã đệ đơn kiện khác để yêu cầu xem xét chính thức quyết định của Bộ Quốc phòng tại Tòa án Phúc thẩm Mỹ ở Washington.

Ngay trước khi Pete Hegseth tuyên bố Anthropic là rủi ro chuỗi cung ứng, Tổng thống Trump đã viết một bài đăng trên mạng xã hội Truth Social yêu cầu các cơ quan liên bang ngừng ngay lập tức việc sử dụng công nghệ của Anthropic. Ông Trump nói rằng các cơ quan liên bang, gồm cả Bộ Quốc phòng Mỹ, sẽ có thời gian 6 tháng để loại bỏ dần công nghệ của Anthropic.

“Chúng ta sẽ quyết định vận mệnh đất nước mình, chứ không phải một công ty AI cánh tả cực đoan, mất kiểm soát, do những người không hề biết gì về thế giới thực điều hành”, ông Trump viết.

Hành động của chính quyền Trump đã làm nhiều quan chức ở Washington ngạc nhiên, vì họ vốn ngưỡng mộ và tin tưởng vào công nghệ của Anthropic. Anthropic là công ty đầu tiên triển khai các mô hình AI của mình trên các mạng lưới mật thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ và được ca ngợi vì khả năng tích hợp với các nhà thầu quốc phòng hiện có như Palantir.

Anthropic đã ký hợp đồng trị giá 200 triệu USD với Lầu Năm Góc vào tháng 7.2025. Thế nhưng khi công ty bắt đầu đàm phán về việc triển khai Claude trên nền tảng AI GenAI.mil của Bộ Quốc phòng Mỹ vào tháng 9.2025, các cuộc thương thảo bị đình trệ.

Bộ Quốc phòng Mỹ muốn Anthropic cấp cho họ quyền truy cập không hạn chế vào các mô hình Claude cho tất cả mục đích hợp pháp. Trong khi đó, Anthropic muốn đảm bảo rằng công nghệ của họ sẽ không được sử dụng cho vũ khí tự động hoàn toàn hoặc giám sát hàng loạt trong nước.

Hai bên đã không đạt được thỏa thuận và giờ đây tranh chấp sẽ được giải quyết tại tòa án.

“Mọi người, kể cả Anthropic, đều đồng ý rằng Bộ Quốc phòng có quyền ngừng sử dụng Claude và tìm kiếm một nhà cung cấp AI dễ tính hơn. Tôi không thấy đó là vấn đề của vụ kiện này. Vấn đề chính mà tòa xem xét là liệu chính phủ có vi phạm luật hay không”, Rita Lin nói trong phiên điều trần hôm 24.3.

Sơn Vân