Áp dụng giá điện theo khung giờ cao điểm mới: Làm gì để hóa đơn tiền điện không tăng?

Nhân viên Công ty Điện lực Đồng Nai sửa đường dây cấp điện tại phường Biên Hòa. Ảnh: C.T.V

Việc thay đổi thói quen sử dụng điện, điều chỉnh thời gian vận hành và đầu tư thiết bị tiết kiệm năng lượng đang trở thành giải pháp cần thiết để kiểm soát hóa đơn tiền điện.

Lo chi phí tăng theo giá điện

Theo Quyết định số 963/QĐ-BCT, ngày 22-4-2026 của Bộ Công Thương về khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia (gọi tắt là Quyết định số 963), khung giờ cao điểm được điều chỉnh chỉ còn một khung duy nhất vào buổi tối, từ khoảng 17h30 đến 22h30 các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy. Đồng thời, giờ thấp điểm được áp dụng liên tục từ 0-6h hàng ngày; Chủ nhật không còn tính giờ cao điểm.

Công ty Điện lực Đồng Nai cho biết: Việc điều chỉnh khung giờ cao điểm, thấp điểm không chỉ là thay đổi kỹ thuật đơn thuần mà xuất phát từ thực tiễn vận hành hệ thống điện quốc gia. Những năm gần đây, điện mặt trời phát triển mạnh, cung cấp sản lượng lớn vào ban ngày khiến hệ thống có thời điểm dư thừa công suất ban ngày nhưng lại thiếu hụt vào buổi tối. Đỉnh phụ tải của hệ thống chủ yếu rơi vào khoảng cuối buổi chiều đến tối, khi nhu cầu sử dụng điện sinh hoạt (chiếu sáng, điều hòa) và hoạt động sản xuất - dịch vụ đồng thời gia tăng. Trong bối cảnh đó, việc tập trung giờ cao điểm vào buổi tối được xem là giải pháp kinh tế nhằm khuyến khích khách hàng chuyển dịch phụ tải, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia trong giờ đỉnh.

Tuy nhiên, chính sách mới cũng tác động trực tiếp đến nhiều nhóm khách hàng. Đối với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt các ngành sử dụng điện lớn như: thép, dệt may, chế biến thực phẩm, xi-măng…, ca sản xuất buổi tối trùng với khung giờ cao điểm khiến chi phí điện năng có nguy cơ tăng mạnh nếu không điều chỉnh kế hoạch vận hành.

Trong khi đó, nhóm kinh doanh dịch vụ về đêm như: nhà hàng, quán ăn, quán cà phê, siêu thị, trung tâm thương mại, karaoke hay rạp chiếu phim được xem là đối tượng chịu tác động rõ nhất. Bà Trần Ngọc Trinh, chủ một quán karaoke ở phường Trấn Biên chia sẻ: “Chắc là giá điện tới đây sẽ tăng vì cơ sở hoạt động chủ yếu từ 18-22h, gần như trùng hoàn toàn với giờ cao điểm mới. Các phụ tải chính như: chiếu sáng, điều hòa, hệ thống lạnh, thang máy… rất khó cắt giảm vì sẽ ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ”.

Đối với hộ dân, dù hiện nay điện sinh hoạt chưa áp dụng tính giá theo giờ cao điểm - thấp điểm, song những thay đổi về chính sách giá điện và xu hướng tăng chi phí năng lượng cũng sẽ ảnh hưởng gián tiếp đến đời sống. “Khi chi phí điện của doanh nghiệp tăng lên, giá thành hàng hóa và dịch vụ có thể bị điều chỉnh theo” - ông Nguyễn Văn Thôi (ở phường Biên Hòa) chia sẻ.

Thay đổi thói quen, tối ưu công nghệ để tiết kiệm điện

Trước tác động từ khung giờ cao điểm mới, giải pháp căn cơ nhất được nhiều chuyên gia khuyến nghị là xây dựng “văn hóa sử dụng điện theo thời gian”, tức là chủ động điều chỉnh hoạt động sản xuất, kinh doanh và sinh hoạt để hạn chế tiêu thụ điện trong giờ cao điểm, giúp giảm hóa đơn tiền điện.

Phó Giám đốc Công ty Điện lực Đồng Nai Trần Thế Du lưu ý: Các doanh nghiệp sản xuất cần rà soát lại quy trình vận hành. Những công đoạn tiêu thụ điện lớn có thể chuyển sang giờ thấp điểm từ 0-6h để tận dụng giá điện thấp hơn. Các hệ thống: bơm nước, máy nén khí, kho lạnh, sạc xe nâng điện hoặc một phần dây chuyền sản xuất hoàn toàn có thể bố trí vận hành ban đêm.

“Hiện nhiều doanh nghiệp đã ứng dụng hệ thống quản lý năng lượng (EMS) nhằm theo dõi phụ tải theo thời gian thực, qua đó phân tích và tối ưu lịch sử dụng điện. Việc tham gia chương trình điều chỉnh phụ tải điện (DR) của ngành điện cũng là giải pháp giúp doanh nghiệp giảm áp lực chi phí và được hỗ trợ trong quản lý năng lượng” - ông Du cho hay.

Theo ông Du, đổi mới công nghệ cũng được xem là hướng đi bền vững. Máy móc cũ tiêu hao điện lớn cần được thay thế bằng thiết bị tiết kiệm năng lượng, động cơ hiệu suất cao, biến tần điều khiển tự động… Việc tận dụng điện mặt trời mái nhà để sử dụng vào ban ngày cũng giúp giảm đáng kể sản lượng điện mua từ lưới điện quốc gia.

Đối với lĩnh vực kinh doanh dịch vụ, các giải pháp tiết kiệm điện cần được triển khai đồng bộ, chỉ cần thay thế hệ thống chiếu sáng truyền thống bằng đèn LED hiệu suất cao đã có thể tiết kiệm từ 30-50% điện năng chiếu sáng. Ông Du lưu ý các cơ sở chú trọng tối ưu hệ thống điều hòa không khí - nhóm phụ tải chiếm tỷ trọng lớn nhất trong hóa đơn tiền điện. Việc sử dụng điều hòa inverter, vệ sinh định kỳ, cài đặt nhiệt độ hợp lý từ 260C trở lên và cải thiện khả năng cách nhiệt của không gian sẽ giúp giảm tiêu hao điện đáng kể. Các trung tâm thương mại, siêu thị, nhà hàng lớn nên đầu tư hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) kết hợp điện mặt trời mái nhà. Nguồn điện tích trữ ban ngày có thể hỗ trợ một phần phụ tải vào buổi tối, giảm lượng điện phải mua trong giờ cao điểm.

Riêng các hộ gia đình, dù chưa áp dụng tính giá điện theo giờ, việc sử dụng điện tiết kiệm vẫn đóng vai trò quan trọng trong bối cảnh nhu cầu điện ngày càng tăng. Ngành điện khuyến cáo người dân hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn vào buổi tối; tận dụng ánh sáng và thông gió tự nhiên; ưu tiên sử dụng thiết bị có nhãn năng lượng hiệu suất cao. Một số thói quen nhỏ như: tắt thiết bị khi không sử dụng, hạn chế để điều hòa nhiệt độ quá thấp, sử dụng máy giặt hoặc bình nước nóng ngoài giờ cao điểm… nếu được duy trì thường xuyên sẽ góp phần giảm đáng kể sản lượng điện tiêu thụ hàng tháng.

Khi doanh nghiệp chủ động tối ưu sản xuất, cơ sở dịch vụ đầu tư công nghệ tiết kiệm năng lượng và người dân thay đổi thói quen tiêu dùng điện, áp lực lên hệ thống điện quốc gia sẽ được giảm bớt. Đây cũng là nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn tới.