Áp lực lớn dần khi tín dụng bứt tốc, bỏ xa huy động vốn

TS. Châu Đình Linh, Giảng viên Trường đại học Ngân hàng TP.HCM cho rằng các ngân hàng phải duy trì lãi suất huy động ở mức thực dương để thu hút tiền nhàn rỗi. Trong bối cảnh lạm phát được dự báo có thể vượt 4,5% vào cuối năm do chi phí đẩy và việc tăng lương cơ sở, lãi suất huy động khó có thể giảm sâu.

Để giữ chân khách hàng, mặt bằng lãi suất kỳ hạn dài cần được duy trì ở mức 7-8% mỗi năm mới đảm bảo tính cạnh tranh và bù đắp được áp lực trượt giá. Ngành ngân hàng đang đứng trước bài toán cân đối giữa việc đáp ứng nhu cầu vốn cho nền kinh tế và quản trị rủi ro thanh khoản khi nguồn vốn huy động tăng trưởng chưa tương xứng.

Sự phân hóa rõ nét giữa các nhà băng

Bức tranh tài chính quý II cho thấy sự bứt phá mạnh mẽ của hoạt động cho vay. Techcombank là một trong những đơn vị thể hiện rõ nhất xu hướng tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn. Đến cuối quý II, tăng trưởng tín dụng của ngân hàng này đạt mức 11,6% so với thời điểm đầu năm, trong khi tiền gửi từ khách hàng chỉ ghi nhận mức tăng 4,8%.

Trong cấu trúc dư nợ, nhóm khách hàng cá nhân chiếm tỷ trọng 42% và khách hàng doanh nghiệp chiếm 58%. Đặc biệt, dư nợ tập trung lớn vào lĩnh vực kinh doanh bất động sản với tỷ lệ 26,68%, lĩnh vực bán buôn bán lẻ cùng sửa chữa ô tô xe máy chiếm 8,73%, công nghiệp chế biến chế tạo chiếm 8,29% và xây dựng chiếm 5,19%.

Kết quả kinh doanh của Techcombank vẫn duy trì đà tăng với lợi nhuận trước thuế đạt 18.500 tỷ đồng, tăng 22,5% so với cùng kỳ. Thu nhập lãi thuần đạt 20.300 tỷ đồng, còn thu nhập dịch vụ tăng mạnh 37,6%, minh chứng cho vai trò quan trọng của các nguồn thu ngoài tín dụng.

Tương tự, VPBank tiếp tục khẳng định vị thế trong nhóm dẫn đầu về tăng trưởng dư nợ. Chỉ tính riêng ngân hàng mẹ, dư nợ tín dụng đã đạt gần 1,06 triệu tỷ đồng, tương ứng mức tăng 24,6%. Con số này cao hơn mức tăng trưởng 22,7% của tiền gửi khách hàng và giấy tờ có giá.

Động lực từ tín dụng giúp tổng thu nhập hoạt động hợp nhất của ngân hàng chạm mức 43.400 tỷ đồng, tăng 35,2%, trong khi lợi nhuận trước thuế đạt gần 18.900 tỷ đồng, tăng tới 68% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh việc huy động trong nước, ngân hàng này còn thu xếp thành công khoản vay hợp vốn liên kết bền vững trị giá 1,44 tỷ USD từ 15 tổ chức tài chính quốc tế để chuẩn bị cho các giai đoạn tăng trưởng tiếp theo.

Tại TPBank, báo cáo tài chính hợp nhất quý II/2026 cũng cho thấy đà tăng trưởng ổn định nhờ hoạt động cốt lõi và dịch vụ cải thiện. Tính đến ngày 30/6/2026, tổng dư nợ cho vay và chứng khoán nợ của ngân hàng đạt 338.148 tỷ đồng, tăng 10,57%, trong khi tiền gửi khách hàng tăng chậm hơn nhiều - ở mức 3,38%, đạt 288.478 tỷ đồng.

Xu hướng tương tự xuất hiện tại VIB khi đến cuối tháng 6, dư nợ tín dụng đạt hơn 397.000 tỷ đồng, vượt xa quy mô tiền gửi khách hàng là 317.000 tỷ đồng.

Tại LPBank, huy động vốn tăng 8%, bám sát mức tăng 10% của dư nợ cho vay. Nền tảng thanh khoản ổn định giúp ngân hàng đạt lợi nhuận trước thuế gần 6.000 tỷ đồng sau nửa đầu năm. Thu nhập ngoài lãi tăng 33%, đóng góp khoảng 31% vào tổng thu nhập hoạt động, giúp giảm bớt áp lực trong bối cảnh chi phí vốn toàn ngành đang có dấu hiệu gia tăng.

Khối ngân hàng thương mại nhà nước cũng không nằm ngoài xu hướng chung. Tại BIDV, tổng dư nợ cho vay khách hàng của nhóm này tăng 5%, đạt 2,5 triệu tỷ đồng, nhưng tiền gửi khách hàng chỉ tăng 2%, đạt 2,26 triệu tỷ đồng.

Vietcombank ghi nhận dư nợ cho vay khách hàng đạt 1,758 triệu tỷ đồng, tăng 5% so với đầu năm và 13% so với cùng kỳ. Tiền gửi khách hàng đạt 1,729 triệu tỷ đồng, tăng hơn 3% so với cuối năm 2025 và tăng 9% so với cùng kỳ.

Trong khi nhiều nhà băng chịu áp lực về khoảng cách giữa cho vay và huy động, VietinBank ghi nhận sự cân bằng khá tốt giữa hai chỉ tiêu khi cả cho vay và huy động đều tăng 5%, lần lượt đạt mức 2,09 triệu tỷ đồng và 1,89 triệu tỷ đồng. Agribank là trường hợp duy nhất trong nhóm Big 4 có tốc độ huy động vốn nhanh hơn cho vay. Cụ thể, tiền gửi khách hàng tại Agribank tăng 4,98% lên mức 2,26 triệu tỷ đồng, trong khi dư nợ cho vay tăng 4,78% và vượt ngưỡng 2,03 triệu tỷ đồng.

Giải pháp điều tiết và kỳ vọng từ chính sách

Tính chung toàn hệ thống đến ngày 10/7, tăng trưởng tín dụng đã đạt 7,91%, vượt trội so với mức tăng trưởng huy động là 6,07%. Sự chênh lệch này đẩy "khoảng trống" thanh khoản của hệ thống lên mức khoảng 2,7 triệu tỷ đồng.

Nhằm tháo gỡ khó khăn về vốn, từ ngày 1/8, các ngân hàng thương mại được chính thức cộng 50% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR). Việc nâng tỷ lệ tính toán từ mức 20% hiện hành lên 50% sẽ giúp chỉ số LDR tại các ngân hàng giảm đáng kể, tạo dư địa để đẩy mạnh cho vay mà không gây sức ép quá lớn lên mặt bằng lãi suất. Quy định này mang lại lợi ích trực tiếp cho các ngân hàng có vốn nhà nước và MB nhờ quy mô tiền gửi Kho bạc rất lớn.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước cũng đã mở các "cửa sổ hỗ trợ thanh khoản" qua nghiệp vụ thị trường mở và hoán đổi ngoại tệ để cung ứng vốn kịp thời.

Tuy nhiên, các chuyên gia vẫn lo ngại về áp lực thanh khoản mùa cao điểm.

Theo dự báo từ Công ty chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), tăng trưởng tín dụng toàn ngành năm 2026 có thể đạt tối thiểu 15% nhờ các động lực từ đầu tư công, xuất khẩu, dòng vốn FDI và chính sách điều hành linh hoạt đối với bất động sản.

Thực tế, các ngân hàng cũng đang lo ngại về thanh khoản cuối năm. Tại Hội nghị về tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng diễn ra mới đây, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank đã nêu khó khăn mà ngân hàng thương mại đang phải đối mặt, gồm huy động đủ tiền để cung ứng tín dụng; chênh lệch giữa nguồn vốn huy động và nhu cầu cho vay; nguy cơ chi phí vốn tăng; áp lực về nguồn cung ngoại tệ và tỷ giá; cùng những vướng mắc liên quan đến tài sản bảo đảm. Điểm nghẽn lớn nhất nằm ở khả năng huy động nguồn tiền tương ứng với mục tiêu tăng trưởng tín dụng.

Theo đó, các chuyên gia dự báo áp lực huy động vốn sẽ chưa sớm hạ nhiệt khi dòng tiền có xu hướng dịch chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn, khiến quy mô tiền gửi không kỳ hạn (CASA) toàn hệ thống giảm 187,5 nghìn tỷ đồng. Tỷ lệ CASA giảm xuống còn 20,8%, mức thấp nhất kể từ quý III/2023. Điều này buộc các ngân hàng phải tăng cường huy động qua thị trường liên ngân hàng và giấy tờ có giá, vốn chiếm tới 28,5% tổng huy động, từ đó kéo chi phí vốn tăng lên và gây áp lực lên biên lãi thuần (NIM).