APEC 2026: Biến lợi thế về biển trở thành động lực phát triển

Trong số các nền kinh tế thành viên Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), Trung Quốc, Singapore và Hàn Quốc là những nền kinh tế có thế mạnh nổi bật về kinh tế biển.

Với định hướng phát triển hạ tầng cảng biển hiện đại, logistics thông minh và kinh tế xanh, các nền kinh tế này đang đẩy mạnh đầu tư, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh, tăng cường kết nối khu vực và quốc tế.

Quang cảnh Hội nghị cấp cao doanh nghiệp Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương tại Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc ngày 17/11/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Quang cảnh Hội nghị cấp cao doanh nghiệp Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á – Thái Bình Dương tại Thâm Quyến, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc ngày 17/11/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Trung Quốc: Chuyển dịch kinh tế biển theo hướng chất lượng cao

Trung Quốc đang phát triển mạnh mô hình khu kinh tế xanh, kết hợp công nghiệp chế tạo trang thiết bị hàng hải, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao và cảng biển thông minh. Tại nước này, tỉnh Sơn Đông nổi lên như một địa phương dẫn đầu về phát triển kinh tế biển, với định hướng chuyển dịch sang các ngành công nghiệp có giá trị gia tăng cao.

Kể từ khi triển khai Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021-2025), Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) ngành kinh tế biển của Sơn Đông đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 8,4% mỗi năm, chạm mốc 1.800 tỷ nhân dân tệ (255 tỷ USD) vào năm 2024. Bảy ngành kinh tế biển, bao gồm thủy sản, hóa chất biển và kỹ thuật biển, hiện dẫn đầu cả nước về giá trị gia tăng.

Cảng hàng hóa ở Sơn Đông, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Cảng hàng hóa ở Sơn Đông, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN

Cơ cấu kinh tế biển của tỉnh Sơn Đông đang chuyển dịch từ định hướng dịch vụ sang sản xuất, trong đó công nghiệp hóa chất ngày càng mở rộng. Sơn Đông đã thành lập 3 khu thí điểm phát triển kinh tế biển cấp quốc gia và 13 cụm ngành công nghiệp biển cấp tỉnh. Khoa học và công nghệ được xác định là động lực quan trọng, với 50 viện nghiên cứu biển cấp quốc gia đặt tại địa phương và 22 viện sỹ chuyên ngành biển đang làm việc, chiếm 1/3 tổng số viện sỹ cả nước.

Hạ tầng cảng biển cũng là một thế mạnh của Sơn Đông. Các cảng Thanh Đảo, Nhật Chiếu và Yên Đài đều nằm trong top 10 cảng biển hàng đầu thế giới về lưu lượng hàng hóa và hiệu suất vận hành.

Ở quy mô quốc gia, theo dữ liệu của Bộ Tài nguyên Thiên nhiên Trung Quốc, tổng sản phẩm từ biển của Trung Quốc năm 2025 đạt gần 11.020 tỷ nhân dân tệ, tăng 5,5% so với năm trước và đóng góp 0,4% vào tăng trưởng kinh tế quốc gia.

Trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 14 (2021-2025), giá trị gia tăng của các ngành kinh tế biển mới nổi tăng 7,3%, thúc đẩy các ngành truyền thống đẩy nhanh chuyển đổi xanh và thông minh. Bước sang Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030), Trung Quốc định hướng khai thác các nguồn năng lượng biển, phát triển nuôi trồng thủy sản vùng biển sâu và xa bờ, đánh bắt xa bờ, sản xuất thiết bị hàng hải và y sinh biển.

Singapore: Tái cấu trúc không gian biển

Các tàu chở hàng tại cảng Singapore. Ảnh: THX/TTXVN

Các tàu chở hàng tại cảng Singapore. Ảnh: THX/TTXVN

Singapore từ lâu được biết đến là một trung tâm hàng hải quan trọng của thế giới. Trong chiến lược củng cố vị thế này, dự án siêu cảng Tuas được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia, hướng tới xây dựng cảng container tự động hóa hoàn toàn lớn nhất thế giới, đồng thời đáp ứng yêu cầu về hiệu quả và phát triển bền vững.

Tuas là cảng container thế hệ mới, được triển khai theo nhiều giai đoạn tại bờ biển phía Tây Singapore. Khi hoàn thiện vào những năm 2040, cảng dự kiến đạt công suất xử lý 65 triệu TEU mỗi năm (đơn vị tương đương container 20 feet), tăng khoảng 85% so với năng lực hiện tại của các cảng của nước này.

Tự động hóa là trọng tâm trong thiết kế và vận hành cảng Tuas. Dự án được trang bị hơn 2.000 phương tiện tự hành và hơn 500 cần trục xếp dỡ tự động, vận hành dưới sự điều phối của một trung tâm điều khiển kỹ thuật số. Việc ứng dụng công nghệ này giúp nâng cao hiệu suất, giảm nhu cầu lao động thủ công, đồng thời cải thiện độ an toàn và độ tin cậy trong hoạt động khai thác cảng.

Một mục tiêu quan trọng khác của dự án là hợp nhất hoạt động từ các bến cảng hiện hữu như Tanjong Pagar, Keppel và Pasir Panjang. Việc tập trung các hoạt động tại Tuas sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác, tăng năng lực xử lý container và tiếp tục thu hút các hãng tàu lớn cùng các doanh nghiệp hàng hải quốc tế.

Bên cạnh tự động hóa, Singapore cũng chú trọng phát triển cảng theo hướng thân thiện với môi trường. Tuas tích hợp các hệ thống tiết kiệm năng lượng và phương pháp xây dựng bền vững, phù hợp với mục tiêu khử carbon trong ngành hàng hải của quốc gia này. Nhờ đó, dự án thể hiện định hướng kết hợp giữa hiện đại hóa hạ tầng và giảm tác động môi trường.

Với vị trí chiến lược trên các tuyến vận tải biển kết nối châu Á, châu Âu và châu Mỹ, siêu cảng Tuas còn giữ vai trò quan trọng trong việc củng cố chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Năng lực kết nối được nâng cao được kỳ vọng thúc đẩy hợp tác hàng hải, đặc biệt với các quốc gia Đông Nam Á, từ đó hỗ trợ hoạt động thương mại và tăng trưởng kinh tế.

Hàn Quốc: Phát triển khu kinh tế tự do

Hàn Quốc tập trung phát triển các khu kinh tế tự do ven biển, gắn kết cảng biển với sân bay và đường sắt nhằm xây dựng mạng lưới logistics liên hoàn, hướng tới mục tiêu trở thành cửa ngõ vận tải biển của khu vực Đông Bắc Á. Trong chiến lược này, Khu kinh tế tự do Busan-Jinhae (BJFEZ) giữ vai trò quan trọng.

Quang cảnh cảng Busan, cách thủ đô Seoul của Hàn Quốc 320km về phía Đông Nam. Ảnh: Yonhap/TTXVN

Quang cảnh cảng Busan, cách thủ đô Seoul của Hàn Quốc 320km về phía Đông Nam. Ảnh: Yonhap/TTXVN

Các tập đoàn toàn cầu tiếp tục đầu tư vào khu vực, trong khi nhiều dự án hạ tầng logistics quy mô lớn đang được triển khai. BJFEZ có diện tích 50,28 km², trải rộng trên địa bàn quận Gangseo thuộc thành phố Busan và quận Jinhae thuộc thành phố Changwon. Cảng Busan và cảng mới Jinhae là hai cấu phần trọng yếu trong hệ thống cụm cảng biển lớn nhất Hàn Quốc, nằm ở khu vực Đông Nam đất nước và liên kết chặt chẽ BJFEZ.

Hàn Quốc sẽ đầu tư 14.000 tỷ won (10,6 tỷ USD) trong khoảng 20 năm, đến năm 2045 để xây dựng cảng mới Jinhae, đồng thời củng cố vị thế của cảng Busan trở thành cảng lớn nhất thế giới. Dự án bao gồm 66 cầu cảng, có quy mô tương đương cảng Tuas của Singapore. Khi hoàn thành, cơ sở hạ tầng mới có khả năng tiếp nhận ổn định các tàu có sức chở 30.000 TEU, vượt mức 24.000 TEU của những tàu lớn nhất hiện nay. Không gian lưu trữ container cũng được mở rộng lên gấp 1,5 lần so với các khu vực hiện hữu. Đây là bước đi nhằm củng cố vị thế của Busan trong mạng lưới cảng biển quốc tế.

Cùng với mở rộng hạ tầng, hoạt động logistics tại BJFEZ đang chuyển từ lưu kho và vận chuyển đơn thuần sang các dịch vụ có giá trị gia tăng cao. Các lĩnh vực được chú trọng gồm logistics xanh, quản trị chuỗi cung ứng tiên tiến và tự động hóa ứng dụng trí tuệ nhân tạo, robot. Tại Jinhae, các trung tâm logistics phức hợp quy mô lớn dành cho doanh nghiệp toàn cầu đang được hình thành trên nền tảng cảng mới Busan. Trong khi đó, các cơ sở phân phối và logistics tại Busan góp phần xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa sản xuất, phân phối và vận tải.

Từ một cảng biển từng đóng vai trò nơi trú ẩn trong chiến tranh, Busan đã phát triển thành một trong những trung tâm vận tải container nhộn nhịp nhất thế giới, phản ánh quá trình phát triển kinh tế của Hàn Quốc. Cảng có ý nghĩa chiến lược trong việc kết nối các khu công nghiệp trọng điểm của nước này với Đông Nam Á, Ấn Độ Dương và châu Âu.

Lê Minh/TTXVN

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/apec-2026-bien-loi-the-ve-bien-tro-thanh-dong-luc-phat-trien-post1403988.html