Argentina loại biên cường kích A-4 Fightinghawk sau 60 năm phục vụ, mở đường cho F-16

Không quân Argentina đã chính thức cho nghỉ hưu toàn bộ phi đội tiêm kích cường kích A-4AR Fightinghawk, đánh dấu sự kết thúc của một giai đoạn kéo dài từ năm 1966 khi những chiếc A-4 Skyhawk đầu tiên được đưa vào biên chế.

Quyết định này được công bố ngày 14/5/2026, sau nhiều năm đội bay hoạt động cầm chừng do thiếu ngân sách và phụ tùng.

Dòng máy bay tiêm kích cường kích A-4 Skyhawk do hãng Douglas phát triển ban đầu cho Hải quân Mỹ, sau đó được Argentina tiếp nhận và trở thành quốc gia nước ngoài đầu tiên vận hành loại máy bay này.

Trong suốt nhiều thập kỷ, A-4 được sử dụng cả từ căn cứ trên đất liền lẫn tàu sân bay ARA Veinticinco de Mayo, đóng vai trò chủ lực trong các nhiệm vụ tấn công mặt đất và yểm trợ chiến trường.

Phiên bản hiện đại nhất của Argentina là tiêm kích cường kích A-4AR Fightinghawk, được nâng cấp từ các máy bay A-4M của Thủy quân lục chiến Mỹ vào cuối những năm 1990.

Chương trình nâng cấp do tập đoàn Lockheed Martin thực hiện, tích hợp hệ thống điện tử hàng không mới và radar cải tiến dựa trên công nghệ của tiêm kích F-16, giúp kéo dài vòng đời hoạt động của dòng máy bay này.

Về thông số kỹ thuật, A-4AR Fightinghawk là máy bay cường kích phản lực cận âm, sử dụng động cơ tuốc bin phản lực, có khả năng mang nhiều loại vũ khí như bom không điều khiển, rocket và tên lửa không đối không tầm ngắn.

Tuy nhiên, do thiết kế từ thời Chiến tranh Lạnh, máy bay không có nhiều công nghệ hiện đại như radar tiên tiến hay hệ thống tác chiến điện tử mạnh, khiến hiệu quả chiến đấu giảm dần theo thời gian.

Trong lịch sử, dòng máy bay này từng đóng vai trò quan trọng trong cuộc chiến Falklands năm 1982.

Các phi công Argentina đã thực hiện hơn 200 phi vụ tấn công, đánh chìm 4 tàu chiến và gây hư hại nhiều tàu khác của Anh, dù phải hoạt động trong điều kiện thiếu radar, không có tên lửa không đối không và trang bị phòng vệ hạn chế.

Sau chiến tranh, A-4 tiếp tục phục vụ trong nhiều nhiệm vụ, từ huấn luyện đến bảo vệ không phận.

Tuy nhiên từ năm 2016, phần lớn đội bay bị “đắp chiếu” do thiếu kinh phí bảo dưỡng. Một số tai nạn nghiêm trọng vào các năm 2020 và 2024 càng làm dấy lên lo ngại về độ an toàn của dòng máy bay già cỗi này.

Quyết định loại biên cường kích A-4 không chỉ xuất phát từ yếu tố kỹ thuật mà còn liên quan đến chiến lược hiện đại hóa lực lượng.

Argentina đã bắt đầu tiếp nhận các tiêm kích đa năng F-16 Fighting Falcon đã qua sử dụng từ Đan Mạch từ cuối năm 2025, qua đó mở ra giai đoạn chuyển đổi sang các nền tảng chiến đấu hiện đại hơn cường kích A-4.

Giới chức quân sự Argentina cho biết chi phí duy trì A-4 ngày càng tăng trong khi hiệu quả tác chiến giảm, khiến việc tiếp tục khai thác không còn hợp lý.

Nguồn lực nhân sự và hạ tầng sẽ được chuyển sang phục vụ chương trình F-16, vốn được kỳ vọng nâng cao đáng kể năng lực phòng không của quốc gia này.

Việc cho nghỉ hưu tiêm kích cường kích A-4 Fightinghawk vì vậy không chỉ là dấu chấm hết cho một dòng máy bay huyền thoại, mà còn là bước ngoặt trong quá trình hiện đại hóa không quân Argentina.

Từ một lực lượng phụ thuộc vào các nền tảng cũ, nước này đang chuyển mình sang thế hệ tiêm kích hiện đại hơn, phù hợp với yêu cầu tác chiến trong bối cảnh mới.