Asiad 20 - 'bước chạy đà' cho tầm nhìn xa

Theo thông báo của Ban tổ chức môn bóng đá ở Asiad 20, Việt Nam là nước Đông Nam Á duy nhất góp mặt ở cả nội dung nam và nữ. Việc chọn lựa các đoàn tham gia dựa trên vòng chung kết U23 châu Á và Asian Cup nữ 2026. Việt Nam thuộc nhóm 7 nước dự đủ 2 nội dung, bên cạnh Australia, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Iran và Uzbekistan. Ở môn bóng đá nam sẽ có 16 đội, còn bóng đá nữ là 12 đội.

Môn bóng đá ở Asiad cũng áp dụng quy định như đấu trường Olympic, khi bóng đá nam sử dụng cầu thủ U23 cùng 3 cầu thủ quá tuổi. Tuy nhiên, vào tháng 12-2025, Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) đề xuất với Cục Thể dục Thể thao về phương án dùng đội U21, tương tự như tại Asiad 19. VFF xem đây là cơ hội va chạm cho cầu thủ trẻ, trước khi tham dự thi đấu tại SEA Games 34 ở Malaysia vào năm 2027 và quan trọng hơn, lứa cầu thủ này sẽ hướng tới vòng chung kết U23 châu Á 2028, đồng thời cũng là vòng loại Olympic cùng năm ở Mỹ.

Đội tuyển U21 Việt Nam được chọn tham dự Asiad 20 vào tháng 9 tới. ẢNH: P.MINH

Sự điều chỉnh nói trên dựa vào các thay đổi gần nhất của bóng đá châu Á. Giải đấu mang tính chất thử nghiệm U23 Asian Cup đã kết thúc chu kỳ 2 năm/lần, chuyển sang 4 năm/lần với mục đích duy nhất là làm vòng loại cho các kỳ Olympic cùng năm. Bóng đá châu Á đang dần chuyển dịch sang cơ cấu chung của bóng đá châu Âu, bao gồm hoạt động thi đấu “vắt qua 2 năm”; AFC Champions League dành cho các CLB nam, nữ; giải Nation League dành cho đội tuyển quốc gia thay các trận giao hữu. Riêng với bóng đá trẻ, cũng chỉ tổ chức thường xuyên các giải U19 trở xuống.

Trong một thập niên vừa qua, bóng đá Việt Nam liên tục góp mặt tại Asian Cup các lứa tuổi U17, U18 và U23. Tuy nhiên, do áp lực thành tích, thông thường VFF sẽ cố gắng tận dụng các giới hạn tuổi cho phép. Lần này, VFF chọn cách ngược lại, tức là chấp nhận rủi ro để bắt đầu một chu trình huấn luyện sớm, bền, và có điểm đến rõ ràng. Đây cũng là công thức của các nền bóng đá mạnh. Nhật Bản, Hàn Quốc hay Australia từ lâu đã coi Asiad và U23 Asian Cup là cánh cửa chuẩn bị cho Olympic nên thường chỉ cử các cầu thủ U21 đến từ bóng đá học đường tham dự. Họ không xem sự thất bại của một đội trẻ là thất bại của cả hệ thống, mà là bước chuyển cần thiết để loại bỏ “tâm lý khu vực”.

Tuy nhiên, quyết định nói trên của VFF cũng vấp phải phản ứng từ dư luận. Nhiều cổ động viên bày tỏ sự bức xúc trên mạng xã hội, cho rằng VFF đang "bỏ cuộc" tại một giải đấu lớn thứ hai châu lục sau Asian Cup, thay vì sử dụng lực lượng mạnh nhất để tranh chấp huy chương như hồi năm 2018, khi chúng ta lần đầu tiên vào đến bán kết.

Nhưng rõ ràng VFF có lý do để cử U21 tham dự Asiad. Thành tích của Asiad chỉ có ý nghĩa tham khảo và cũng không nằm trong hệ thống thi đấu FIFA Day. Asiad 20 là phép thử cho một tư duy quản lý mới. Khi không đặt mục tiêu huy chương, HLV và các cầu thủ có quyền sai, quyền thử và quyền sử dụng cái riêng của mình. Chúng ta không quên tại U23 châu Á, HLV Kim Sang-sik đã mạo hiểm dùng nhiều cầu thủ trẻ và đã thành công, như trường hợp của Lê Phát, Lê Văn Thuận...

ĐĂNG LINH