Ðẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính dựa trên dữ liệu

Cán bộ, công chức Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Tân Hưng hướng dẫn người dân thực hiện thủ tục hành chính. Ảnh: Hồ Thảo

Bám sát tinh thần này, Đồng Nai đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, từng bước đưa dữ liệu vào thực tiễn giải quyết TTHC, hướng tới nền hành chính hiện đại, minh bạch và thuận tiện hơn.

Dữ liệu thay giấy tờ

Nghị quyết số 66.7 nêu rõ: Không yêu cầu người dân, DN cung cấp thành phần hồ sơ giải quyết TTHC mà các thông tin trong thành phần hồ sơ đã có dữ liệu trong các CSDL được cơ quan chủ quản CSDL công bố. Cơ quan tiếp nhận, giải quyết TTHC khai thác, sử dụng thông tin đã có trong các CSDL để thay thế thành phần hồ sơ giải quyết TTHC. Đây là bước tiến quan trọng, góp phần loại bỏ những thủ tục trung gian không cần thiết, giảm gánh nặng cho người dân, DN.

Theo đó, nhiều loại giấy tờ đang được thay thế bằng dữ liệu số như: dữ liệu dân cư thay cho chứng minh nhân dân, căn cước công dân và thông tin cư trú; dữ liệu hộ tịch điện tử thay cho giấy khai sinh, đăng ký kết hôn, xác nhận tình trạng hôn nhân, giấy khai tử; dữ liệu bảo hiểm, giấy phép lái xe, đăng ký DN, đăng ký phương tiện, đất đai (trước mắt là đất ở), lý lịch tư pháp và sổ sức khỏe điện tử … cũng lần lượt thay thế các loại giấy tờ tương ứng. Việc này giúp giảm mạnh giấy tờ, đơn giản hóa hồ sơ và tạo thuận lợi rõ rệt cho người dân, DN.

Tại cơ sở, việc chuyển đổi này bước đầu đã phát huy hiệu quả. Chị Lưu Thị Bích Huyền, chuyên viên hộ tịch, UBND xã An Viễn cho biết: Trong quá trình giải quyết TTHC, chị đã chủ động khai thác dữ liệu thay cho giấy tờ; chỉ khi thấy dữ liệu chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác mới yêu cầu người dân bổ sung. “Đặc biệt, tôi cố gắng đồng thời hướng dẫn người dân cập nhật, điều chỉnh thông tin trong các CSDL theo quy định để hoàn thiện hệ thống dữ liệu. Qua đó góp phần hoàn thiện chất lượng dữ liệu một cách bền vững, giúp hệ thống dữ liệu đúng, đủ, sạch, sống” - chị Huyền cho hay.

Tại các trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã, việc tra cứu dữ liệu dân cư đã từng bước thay thế nộp bản sao giấy tờ, góp phần rút ngắn thời gian xử lý và giảm số lần đi lại của người dân. Theo báo cáo của UBND tỉnh, trong quý I-2026, hệ thống giải quyết TTHC được vận hành ổn định, kết nối liên thông với Cổng Dịch vụ công quốc gia và các CSDL bộ, ngành Trung ương. Từ ngày 1-1 đến 15-3-2026, toàn tỉnh đã thực hiện hơn 466,7 ngàn lượt tra cứu dữ liệu dân cư phục vụ giải quyết TTHC.

Chị Nguyễn Thị Hà, người dân ở xã Đại Phước cho rằng: Việc khai thác dữ liệu sẽ giúp giảm đáng kể giấy tờ và thời gian đi lại. Người dân chỉ cần cung cấp thông tin cơ bản, cơ quan chức năng có thể tra cứu và giải quyết hồ sơ nhanh chóng, thuận tiện hơn.

Triển khai đồng bộ, hướng tới chính quyền số

Thời gian qua, UBND tỉnh đã chỉ đạo sát sao việc tổ chức triển khai Nghị quyết số 66.7. Theo đó, Văn phòng UBND tỉnh được giao làm đầu mối, phối hợp với Sở Tư pháp, Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng các biểu mẫu, công cụ rà soát chi tiết dễ hiểu theo nguyên tắc dữ liệu là trọng tâm, nhằm đảm bảo sự thống nhất trong triển khai ở cả 3 cấp. Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Sở Tư pháp, Sở Nông nghiệp và Môi trường thực hiện chiến dịch làm sạch dữ liệu cấp tốc. Xác định đây là điều kiện tiên quyết để TTHC có thể được đơn giản hóa.

Cùng với đó, tỉnh chú trọng nâng cao năng lực cán bộ và đẩy mạnh đầu tư đồng bộ cho cấp cơ sở. Lãnh đạo tỉnh yêu cầu tăng cường tập huấn kỹ năng khai thác dữ liệu, siết chặt kỷ luật hành chính; đồng thời chú trọng đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin và nhân lực công nghệ thông tin cho cấp cơ sở, bảo đảm trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã hoạt động ổn định, hiệu quả...

Dù vậy, thực tiễn quá trình triển khai cho thấy vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc do một số quy định chuyên ngành vẫn yêu cầu hồ sơ giấy. Dữ liệu ở nhiều lĩnh vực chưa được số hóa, làm sạch đầy đủ… ảnh hưởng đến việc khai thác, sử dụng.

Liên quan đến nội dung này, ngày 14-4-2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 185/TB-VPCP truyền đạt kết luận của Thường trực Chính phủ về cắt giảm, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh. Theo đó, yêu cầu đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa TTHC dựa trên dữ liệu, phấn đấu giảm 50% thời gian giải quyết và 50% chi phí tuân thủ TTHC trong năm 2026 so với năm 2024 theo Kết luận số 18-KL/TW của Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.

Về nhiệm vụ cụ thể, Bộ Công an được giao chủ trì hoàn thành 8/12 CSDL trọng yếu còn lại theo Kế hoạch số 02-KH/BCĐTW, ngày 19-6-2025 và 47/104 CSDL theo Nghị quyết số 11/NQ-CP, ngày 14-1-2026; trong đó có 36 CSDL đã quá hạn phải hoàn thành trong năm 2025. Đồng thời bảo đảm kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu với Cổng Dịch vụ công quốc gia và hệ thống giải quyết TTHC để phục vụ cung cấp dịch vụ công trực tuyến, cắt giảm thủ tục.

Các bộ: Tài chính, Tư pháp, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường và Tập đoàn Điện lực Việt Nam khẩn trương công bố các trường thông tin của 11 CSDL đã hoàn thành để thay thế thành phần hồ sơ TTHC theo Nghị quyết số 66.7. Cùng với đó, các bộ, cơ quan ngang bộ phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Công an triển khai nhiệm vụ tại nghị quyết. Trong đó 10 bộ gồm: Khoa học và Công nghệ; Giáo dục và Đào tạo; Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Nông nghiệp và Môi trường; Nội vụ; Ngoại giao; Dân tộc và Tôn giáo; Y tế; Tài chính; Xây dựng khẩn trương tái cấu trúc quy trình, kết nối và chia sẻ dữ liệu đối với 290 TTHC khai thác từ 9 CSDL đã công bố, bảo đảm đúng tiến độ.

Chính phủ cũng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương phải rà soát, tái cấu trúc TTHC để cắt giảm thành phần hồ sơ từ 11 CSDL đã hoàn thành, thực hiện trước ngày 30-4-2026; đồng thời thực hiện nghiêm số hóa hồ sơ, cấp bản điện tử và nguyên tắc chỉ cung cấp thông tin một lần, không yêu cầu người dân nộp lại giấy tờ khi dữ liệu đã được khai thác.

Việc chuyển mạnh sang mô hình giải quyết TTHC dựa trên dữ liệu không chỉ là yêu cầu cải cách hành chính mà còn là bước tiến quan trọng trong xây dựng chính quyền số. Đây cũng là nền tảng để hướng tới nền hành chính hiện đại, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.