Bác Hồ với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Từ khi thành lập và lãnh đạo cách mạng Việt Nam (3/2/1930), Bác Hồ và Đảng ta đã nhận thấy cách mạng Việt Nam không thể chỉ dựa vào giai cấp công, nông mà phải dựa vào lực lượng toàn dân, không phân biệt giầu nghèo, giai cấp, tôn giáo mới có thể giành được thắng lợi.
Trước yêu cầu đó của lịch sử, ngày 18/11/1930, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị thành lập Hội Phản đế Đồng Minh - hình thức tổ chức đầu tiên của Mặt trận. Trong các giai đoạn tiếp theo của cách mạng Việt Nam, do yêu cầu đòi hỏi thực tế của nhiệm vụ cách mạng từng thời kỳ, Bác Hồ và Đảng ta tiếp tục sáng lập các hình thức tổ chức hoạt động khác của Mặt trận như: Phản đế liên minh (3/1935), Mặt trận Thống nhất nhân dân phản đế (10/1936), Mặt trận Dân chủ Đông Dương (6/1938), Mặt trận Thống nhất Dân tộc phản đế Đông Dương (11/1939), Việt Nam độc lập đồng minh, gọi tắt là Việt Minh (19/5/1941), Hội liên hiệp quốc dân Việt Nam (29/5/1946), Mặt trận Liên Việt (3/3/1951), Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (5/9/1955), riêng ở miền Nam từ năm 1960 có thêm Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (20/12/1960), Liên minh các lực lượng dân tộc dân chủ và hòa bình Việt Nam (20/4/1968). Và ngày nay là “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam” được thống nhất trong toàn quốc từ ngày 4/2/1977.

Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Đại hội thành lập Mặt trạn Tổ quốc Việt Nam, tổ chức tại Hà Nội, tháng 9/1955. Ảnh: Tư liệu TTXVN
Ngày 28/1/1941, sau gần 30 năm tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về Pác Bó, Cao Bằng trực tiếp cùng Trung ương Đảng lãnh đạo sự nghiệp cách mạng giải phóng dân tộc, giành độc lập cho Tổ quốc, tự do, hạnh phúc cho nhân dân. Ngay sau khi về nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chỉ đạo xây dựng thí điểm các đoàn thể cứu quốc của Mặt trận Việt Minh ở 3 châu Hà Quảng, Hòa An và Nguyên Bình (Cao Bằng), do đồng chí Vũ Anh được phân công phụ trách. Từ tháng 2 đến 4/1941đã có 2.000 người tham gia các đoàn thể cứu quốc. Cuối tháng 4/1941, Hội nghị rút kinh nghiệm về xây dựng thí điểm tổ chức Việt Minh do đồng chí Vũ Anh và đồng chí Hoàng Văn Thụ thực hiện khẳng định chủ trương xây dựng lực lượng Mặt trận Việt Minh của Nguyễn Ái Quốc là cần thiết và đúng đắn.
Từ ngày 10 đến 19/5/1941 tại Hà Quảng (Cao Bằng), lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ trì Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8. Hội nghị đã phân tích tình hình cách mạng trong nước và quốc tế, đề ra những quan điểm, nội dung cơ bản, thiết yếu của cách mạng giải phóng dân tộc. Đặt mục tiêu giành độc lập và lợi ích quốc gia, dân tộc lên hàng đầu, quyền lợi của bộ phận, giai cấp phục tùng lợi ích dân tộc. Xây dựng lực lượng chính trị, lực lượng vũ trang và căn cứ địa cách mạng, lấy khởi nghĩa vũ trang là nhiệm vụ trung tâm. Phát triển phong trào cách mạng trên tất cả các địa bàn rừng núi, nông thôn, đồng bằng và đô thị và trên cả nước. Thúc đẩy tình thế cách mạng và chủ động về thời cơ cách mạng. Tăng cường xây dựng Đảng và thống nhất ý chí, hành động trong toàn Đảng. Theo sáng kiến và đề nghị của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, Trung ương quyết định thành lập một Mặt trận dân tộc thống nhất trong toàn quốc với tên gọi “Việt Nam độc lập đồng minh”, gọi tắt là Mặt trận Việt Minh.
Ngày 19/5/1941 là ngày chính thức ra đời Mặt trận Việt Minh. Việc xây dựng và phát triển Mặt trận Việt Minh “nhằm liên hiệp hết thảy các giới đồng bào yêu nước không phân biệt giàu nghèo, già trẻ, gái trai, không phân biệt tôn giáo và xu hướng chính trị đặng cùng nhau mưu cuộc dân tộc giải phóng và sinh tồn” để đoàn kết và phát huy sức mạnh toàn dân tộc... Quan điểm, đường lối mà Trung ương Đảng và lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đề ra là cơ sở cho tổ chức và hoạt động của Mặt trận Việt Minh hướng vào mục tiêu cao nhất là giành độc lập dân tộc. Lá cờ đỏ có ngôi sao vàng 5 cánh ở giữa do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc thiết kế và mang về nước được Hội nghị nhất trí lấy làm lá cờ của Mặt trận Việt Minh và sau này khi nước nhà giành độc lập sẽ lấy làm lá cờ của nước Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa. Lá cờ đó tiêu biểu cho tinh thần đoàn kết các giai cấp, lực lượng trong xã hội và ý chí quyết tâm hy sinh vì độc lập, thống nhất Tổ quốc Việt Nam.

Đồng chí Phạm Hoàng Sơn, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố trao Bằng khen của UBND thành phố cho thôn Đức Lân, xã Văn Môn tại Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026.
Sau khi nước nhà giành độc lập, nhằm đáp ứng những yêu cầu mới của cách mạng và đất nước, tập hợp rộng rãi các lực lượng yêu nước trong nhân dân chưa có điều kiện tham gia Mặt trận Việt Minh, Bác Hồ và Trung ương Đảng chủ chương thành lập Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam.
Ngày 29/5/1946 tại Hà Nội, Hội nghị “Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam” tuyên bố thành lập với Cương lĩnh “Đoàn kết tất cả các đảng phái yêu nước và đồng bào yêu nước vô đảng phái, không phân biệt giai cấp, tôn giáo, xu hướng chính trị, chủng tộc để làm cho nước Việt Nam: Độc lập - Thống nhất - Dân chủ - Phú cường”. Tuyên ngôn của Hội cũng nêu rõ: “Quốc dân Việt Nam có nhiệm vụ thống nhất Trung Nam Bắc, giữ cho lãnh thổ nước nhà được toàn vẹn, phá tan âm mưu tách Nam bộ ra khỏi Việt Nam”. Tại Hội nghị, Chủ tịch Hồ Chí Minh được suy tôn là Hội trưởng danh dự, cụ Huỳnh Thúc Kháng được bầu làm Hội trưởng Hội Liên hiệp quốc dân Việt Nam (Hội Liên Việt).
Khi cuộc kháng chiến chống pháp chuyển sang giai đoạn tổng phản công đặt ra những yêu cầu to lớn đòi hỏi thực hiện “một dân tộc, một Mặt trận”. Ngày 3/3/1951, tại chiến khu Việt Bắc diễn ra Đại hội toàn quốc thống nhất Mặt trận Việt Minh với Hội Liên Việt do Bác Hồ chủ trì. Đại hội đề ra mục đích: “Tiêu diệt thực dân Pháp xâm lược, đánh bại bọn can thiệp Mỹ, trừng trị Việt gian phản quốc, củng cố và phát triển chế độ dân chủ nhân dân, xây dựng một nước Việt Nam độc lập, thống nhất, dân chủ tự do, phú cường và góp sức cùng nhân dân thế giới bảo vệ hoà bình lâu dài”.
Đại hội thống nhất lấy tên là Mặt trận Liên hiệp quốc dân Việt Nam (Mặt trận Liên Việt), Bác Tôn Đức Thắng được bầu làm Chủ tịch, Bác Hồ được suy tôn là Chủ tịch danh dự. Phát biểu tại buổi khai mạc Đại hội, lần đầu tiên (3/1951) Bác Hồ nêu khẩu hiệu: “Đoàn kết, đoàn kết, đại đoàn kết. Thành công, thành công, đại thành công”. Đồng thời Bác cũng không quên nhắc nhở: “Các đảng phái, đoàn thể và nhân sỹ trong Mặt trận phải đoàn kết chặt chẽ, thân ái giúp đỡ lẫn nhau, thật thà học tập những ưu điểm và phê bình những khuyết điểm của nhau để cùng nhau tiến bộ”.
Khẩu hiệu này được Người nhắc lại tại Đại hội đại biểu Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ II tại Hà Nội ngày 25/4/1961 và ngày nay đã trở thành chân lý qua thực tiễn đấu tranh cách mạng của nhân dân ta trong suốt mấy chục năm qua, khẳng định vai trò tập hợp khối đại đoàn kết dân tộc rộng rãi nhất trong Mặt trận Tổ quốc Việt Nam mà Đảng ta là hạt nhân lãnh đạo. Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trương đoàn kết rộng rãi, chặt chẽ và lâu dài toàn dân tộc thành một khối. Đoàn kết dân tộc kết hợp với đoàn kết quốc tế sẽ tạo ra sức mạnh to lớn không một kẻ thù nào có thể thắng nổi. Tư tưởng đại đoàn kết dân tộc của Hồ Chí Minh có ý nghĩa chiến lược. Nó là một tư tưởng cơ bản, nhất quán và xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam. Đó là chiến lược tập hợp mọi lực lượng có thể tập hợp được nhằm hình thành sức mạnh to lớn của toàn dân tộc trong cuộc đấu tranh với kẻ thù dân tộc, giai cấp.
Sau Hiệp nghị Giơnevơ (7/1954), đất nước ta tạm thời bị chia cắt làm hai miền, tiến hành đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược nhưng đều có chung mục tiêu là hoàn thành giải phóng dân tộc. Mặt trận Liên Việt đã hoàn thành sứ mạng lịch sử đoàn kết toàn dân chống thực dân Pháp xâm lược. Nhiệm vụ chung cả nước và mỗi miền đã thay đổi, vì vậy cần phải có Mặt trận mới thích hợp với yêu cầu nhiệm vụ mới.
Từ ngày 5/9 đến 10/9/1955 tại thủ đô Hà Nội diễn ra Đại hội thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tại Đại hội, Bác Tôn Đức Thắng được bầu làm Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Bác Hồ được Đại hội suy tôn là Chủ tịch danh dự. Trong bài nói chuyện của Bác Hồ tại buổi lễ bế mạc Đại hội, Người khẳng định: “Lịch sử trong những năm qua đã tỏ rõ lực lượng đoàn kết của nhân dân là vô địch và Mặt trận dân tộc thống nhất đã nhiều lần thắng lợi. Mặt trận Việt Minh đã giúp Cách mạng Tháng Tám thành công. Mặt trận Thống nhất Việt Minh - Liên Việt đã giúp kháng chiến thắng lợi. Chúng ta có thể tin chắc rằng: Với sự cố gắng của mỗi người và sự ủng hộ của toàn dân, Mặt trận Tổ quốc sẽ làm tròn nhiệm vụ vẻ vang là giúp xây dựng một nước Việt Nam hoà bình, thống nhất, độc lập dân chủ và giàu mạnh”.
Phát biểu tại Hội nghị Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ngày 19/3/1958, Người phân tích: “Muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội, mỗi người cần đoàn kết thật sự và giúp nhau cùng tiến bộ. Đoàn kết thật sự nghĩa là mục đích phải nhất trí và lập trường cũng phải nhất trí. Đoàn kết thực sự nghĩa là vừa đoàn kết vừa đấu tranh, học những cái tốt của nhau, phê bình những cái sai của nhau và phê bình trên lập trường thân ái vì nước, vì dân. Tóm lại, muốn tiến lên chủ nghĩa xã hội thì toàn dân cần đoàn kết lâu dài, đoàn kết thật sự và cùng nhau tiến bộ”.
Ở miền Nam, sau Hiệp nghị Giơnevơ, một yêu cầu khách quan đặt ra cho cách mạng miền Nam là phải tập hợp, huy động quần chúng đông đảo đấu tranh với địch về chính trị để giữ gìn lực lượng, đưa cách mạng tiến lên trong khi các tổ chức Đảng, Mặt trận, các đoàn thể đều phải rút vào hoạt động bí mật để bảo toàn lực lượng. Vì thế, ngay từ khi xúc tiến thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở miền Bắc, Bác Hồ và Trung ương Đảng đã chủ trương: “Ở miền Nam, dần dần phải hình thành một mặt trận rộng rãi tập hợp mọi lực lượng dân tộc, dân chủ và hòa bình…”.
Đáp ứng yêu cầu lịch sử và nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, ngày 20/12/1960, tại xã Tân Lập, huyện Châu Thành (Tây Ninh), đại biểu các giai cấp, tầng lớp, tôn giáo, đảng phái ở miền Nam đã họp Đại hội thành lập Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam. Đại hội đã cử ra Ủy ban Trung ương lâm thời do Luật sư Nguyễn Hữu Thọ làm Chủ tịch. Trong điện mừng gửi Luật sư Nguyễn Hữu Thọ, Chủ tịch Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam, Bác Hồ viết: “Tôi tin chắc rằng, dưới sự lãnh đạo sáng suốt của Mặt trận dân tộc giải phóng, có lực lượng vũ trang và chính trị hùng mạnh, có kinh nghiệm giỏi giang, có khối đại đoàn kết của nhân dân cả nước, lại được nhân dân các nước xã hội chủ nghĩa và nhân dân thế giới ra sức ủng hộ, đồng bào miền Nam ta nhất định sẽ giành được thắng lợi cuối cùng. Miền Nam Việt Nam nhất định sẽ được giải phóng. Tổ quốc Việt Nam nhất định sẽ được hòa bình thống nhất. Đồng bào ta ở hai miền Nam Bắc nhất định sẽ được sum họp một nhà”.
Suốt cuộc đời hoạt động và lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Bác Hồ luôn đặc biệt quan tâm đến tổ chức Mặt trận từ Trung ương đến cơ sở và yêu cầu cán bộ, đảng viên các cấp phải làm tốt công tác Mặt trận. Đồng thời phải tích cực và chủ động giúp cấp ủy lãnh đạo công tác Mặt trận, phổ biến và thực hiện chính sách của Đảng về Mặt trận, làm việc phải kiên nhẫn, phải tha thiết với công tác Mặt trận.
Trong bài nói chuyện tại lớp bồi dưỡng cán bộ về công tác Mặt trận ngày 8/1/1962, Người đặc biệt nhấn mạnh: “Chính sách Mặt trận là một chính sách rất quan trọng. Công tác Mặt trận là một công tác rất quan trọng trong toàn bộ công tác cách mạng. Các cán bộ và đảng viên ta cần nắm vững và chấp hành đúng nghị quyết của Đại hội Đảng và nghị quyết Bộ Chính trị về vấn đề Mặt trận Dân tộc thống nhất. Trong cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cũng như trong cách mạng xã hội chủ nghĩa, Mặt trận dân tộc thống nhất vẫn là một trong những lực lượng to lớn của cách mạng Việt Nam”.
Bác Hồ là người sáng lập các hình thức tổ chức hoạt động của Mặt trận qua mỗi giai đoạn cách mạng khác nhau từ Phản đế Đồng minh (1930) đến Mặt trận Việt Minh (1941). Đồng thời Người cũng là Chủ tịch danh dự của Hội liên hiệp quốc dân Việt Nam từ 29/5/1946; Chủ tịch danh dự của Mặt trận Liên Việt từ 3/3/1951; Chủ tịch danh dự của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam từ 5/9/1955 đến 2/9/1969 khi Người từ trần.
Ngày nay trên toàn quốc, ở mỗi trụ sở cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận, các đoàn thể, công sở, trường học, bệnh viện, đơn vị vũ trang từ biên giới đến hải đảo cũng như nhiều tổ chức cơ quan của Việt Nam ở nước ngoài đều có ảnh chân dung Bác Hồ và tấm ảnh Bác Hồ và Bác Tôn tươi cười nắm tay nhau khi Bác Hồ chúc mừng Bác Tôn được Quốc hội nhất trí bầu làm Phó Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hoà. Bức ảnh chụp hôm ấy là ngày 15/7/1960 tại hội trường Quốc hội. Tại giây phút thiêng liêng, xúc động đó, lãnh tụ Hồ Chí Minh - Chủ tịch Đảng Lao động Việt Nam, Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thay mặt đồng bào, chiến sĩ cả nước siết chặt tay Bác Tôn Đức Thắng - Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và nói lời chúc mừng, trong đó có câu: “Toàn thể Quốc hội nhất trí bầu cụ làm Phó Chủ tịch nước, tức là đồng bào miền Nam đều bầu cụ làm Phó Chủ tịch nước. Điều đó tiêu biểu rằng nước ta nhất định thống nhất”.
Kể từ đó, khi nước nhà còn bị chia cắt hai miền, bức ảnh Bác Hồ và Bác Tôn tại Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được giới thiệu rộng rãi với đồng bào cả nước và bạn bè quốc tế. Bức ảnh thiêng liêng có Bác Hồ đại diện cho 17 triệu đồng bào miền Bắc và Bác Tôn - người con của quê hương Nam Bộ “Thành đồng Tổ quốc” đại diện cho 14 triệu đồng bào miền Nam ruột thịt cũng là người giữ chức Chủ tịch của Mặt trận lâu nhất (từ 1951 đến 1977) đã trở thành hình ảnh cao đẹp của tình đoàn kết Nam Bắc một nhà, của nước Việt Nam thống nhất, biểu tượng thiêng liêng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc Việt Nam và của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Nguồn Bắc Ninh: https://baobacninhtv.vn/bac-ho-voi-mat-tran-to-quoc-viet-nam-postid458459.bbg
