Bắc Ninh: Chế biến sâu để nông sản tăng giá trị

Nâng cao hiệu quả kinh tế

Nhà máy chế biến, bảo quản nông sản của Công ty trách nhiệm hữu hạn Đầu tư sản xuất nông sản Bình Minh, khu phố Thường Vũ, phường Mão Điền hoạt động từ đầu năm 2025. Với quy mô khoảng 2 nghìn m2, nhà máy ứng dụng công nghệ sấy thăng hoa nhằm kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị nông sản sau thu hoạch. Hiện mỗi ngày, nhà máy có thể chế biến khoảng 1-3 tấn nông sản, để sản xuất khoảng 40 sản phẩm sấy thăng hoa từ rau, củ, quả tươi như: Thanh long, vải thiều, nhãn, mít, xoài, dứa, hành, cà rốt, cải bó xôi, bắp cải, cần tây… và các sản phẩm ăn liền như: Rau ngót sấy thịt băm, canh cải cá rô, canh chua, súp ăn liền từ củ quả, được khách hàng tin dùng, tiêu thụ rộng rãi tại các siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch, cửa hàng tiện lợi trong và ngoài thành phố.

Thanh long được sục rửa bằng nước chứa ion kiềm trước khi chế biến tại nhà máy chế biến, bảo quản nông sản của Công ty trách nhiệm hữu hạn Đầu tư sản xuất nông sản Bình Minh.

Theo ông Ninh Văn Mẫn, Giám đốc nhà máy, đặc điểm của nhiều loại nông sản là tính mùa vụ cao, thời gian bảo quản ngắn và giá trị có thể giảm mạnh khi nguồn cung tập trung trong một thời điểm thu hoạch. Việc ứng dụng công nghệ để chế biến, bảo quản phù hợp giúp giảm áp lực tiêu thụ nông sản tươi ngay trong chính vụ và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Với công nghệ sấy thăng hoa, nguyên liệu được cấp đông và tách nước trong điều kiện chân không. Quá trình này giúp hạn chế tác động của nhiệt độ cao, qua đó duy trì tương đối tốt cấu trúc, màu sắc, hương vị và đặc tính của nhiều loại nông sản, đồng thời giảm đáng kể khối lượng và kéo dài thời gian bảo quản.

Giá trị mà công nghệ mang lại không chỉ nằm ở việc giá bán sản phẩm sau sấy cao hơn nguyên liệu tươi mà còn ở khả năng kéo dài vòng đời thương mại của nông sản, giảm tổn thất sau thu hoạch, thuận lợi hơn trong lưu kho và vận chuyển; đồng thời tạo cơ hội đưa nông sản vào những phân khúc thị trường có giá trị cao hơn. Tùy từng loại nguyên liệu, tỷ lệ thu hồi, mùa vụ và thị trường đầu ra, mức gia tăng giá trị sẽ khác nhau, có thể lên tới từ 30-40% sau khi trừ hết các chi phí.

Công ty cổ phần Dinh dưỡng Hải Thịnh, phường Hiệp Hòa là đơn vị chăn nuôi theo chuỗi cung ứng an toàn thực phẩm tiêu biểu, điển hình trên địa bàn thành phố. Hiện tại, Công ty có nhà máy sản xuất thức ăn chăn nuôi với công suất 300 nghìn tấn/năm với 2 dây chuyền sản xuất cám gia súc, gia cầm và một dây chuyền sản xuất cám thủy sản; 2 nhà máy ấp nở gia cầm, thủy cầm giống công suất khoảng 200 nghìn con giống/tháng; 30 trang trại và liên kết với hàng trăm hộ chăn nuôi lợn, gia cầm, thủy cầm… với quy mô khoảng 100 nghìn con lợn và 20 triệu con gia cầm, thủy cầm/năm.

Để gia tăng giá trị từ quá trình chăn nuôi, Công ty còn đầu tư xây dựng khu giết mổ tập trung và khu chế biến thực phẩm, đưa ra thị trường nhiều sản phẩm an toàn như xúc xích, giò, nem đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao. Hiện các sản phẩm của Công ty được tiêu thụ rộng rãi tại các cửa hàng thực phẩm sạch, siêu thị ở nhiều tỉnh, thành phố: Hà Nội, Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Nguyên, Phú Thọ…

Gỡ nút thắt trong chế biến

Mỗi năm, toàn thành phố sản xuất khoảng 163 nghìn ha cây lương thực có hạt với sản lượng xấp xỉ 950 nghìn tấn; 48 nghìn ha cây ăn quả với sản lượng khoảng 350 nghìn tấn; gần 8,2 nghìn ha cây công nghiệp với sản lượng gần 26 nghìn tấn; gần 10 nghìn ha cây có củ với sản lượng 128 nghìn tấn; gần 31 nghìn ha rau xanh các loại với sản lượng gần 630 nghìn tấn. Tổng đàn gia cầm đạt khoảng 25,5 triệu con; đàn lợn đạt 1,15 triệu con; đàn trâu bò đạt khoảng 150 nghìn con; đàn dê, ngựa đạt khoảng 46 nghìn con. Tổng sản lượng thịt hơi các loại vật nuôi xuất chuồng đạt khoảng 390 nghìn tấn, sản lượng trứng đạt 666 triệu quả.

Ngoài cung cấp các sản phẩm tươi, sống phục vụ thị trường, toàn thành phố hiện có khoảng 300 nhà máy, cơ sở chế biến nông sản, thực phẩm, trong đó có 4 nhà máy chế biến nông sản lớn gồm: Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu VIFOCO, Công ty trách nhiệm hữu hạn Đầu tư tổng hợp Dũng Sĩ, Công ty cổ phần Chế biến thực phẩm xuất nhập khẩu G.O.C, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Toàn Cầu.

Theo bà Phan Thị Thế, Trưởng Phòng Chất lượng, chế biến và Phát triển thị trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường), với mục tiêu đẩy mạnh phát triển các sản phẩm OCOP gắn với ứng dụng máy móc, thiết bị bảo quản, chế biến tiên tiến nhằm nâng cao giá trị gia tăng, những năm qua, Bắc Ninh tăng cường chính sách hỗ trợ, thu hút đầu tư xây dựng các nhà máy, cơ sở chế biến nông sản. Ngoài cung cấp các sản phẩm tươi, sống phục vụ thị trường, thành phố hiện có khoảng 300 nhà máy, cơ sở chế biến nông sản, thực phẩm, trong đó có 4 nhà máy chế biến nông sản lớn gồm: Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu VIFOCO, Công ty trách nhiệm hữu hạn Đầu tư tổng hợp Dũng Sĩ, Công ty cổ phần Chế biến thực phẩm xuất nhập khẩu G.O.C, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Toàn Cầu. Còn lại là các công ty, cơ sở chế biến quy mô vừa và nhỏ. Sản phẩm chế biến chủ yếu gồm: Ngô ngọt, rau ăn lá, củ cải, cà rốt, khoai tây, bí xanh, bí đỏ, cà chua, dứa, vải thiều, cam, xúc xích… phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu sang các nước: Nga, Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản...

Mặc dù đã đạt những kết quả nhất định trong bảo quản, chế biến nông sản song có thể nhận thấy trên địa bàn thành phố hiện thiếu các doanh nghiệp quy mô lớn đầu tư chuyên sâu vào công nghệ bảo quản lạnh và dây chuyền chế biến nông sản hiện đại. Trong khi đó, các doanh nghiệp chế biến nông sản, đặc biệt các doanh nghiệp nhỏ thường gặp khó khăn trong tiếp cận và ứng dụng công nghệ chế biến hiện đại nên chủ yếu sử dụng máy móc, thiết bị cũ, lạc hậu. Điều này dẫn đến chất lượng sản phẩm không bảo đảm, khó cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu hoặc sản phẩm từ các doanh nghiệp lớn. Nhiều doanh nghiệp chế biến nông sản gặp khó khăn trong tìm kiếm thị trường tiêu thụ sản phẩm do thiếu chiến lược tiếp thị, xây dựng thương hiệu, nhãn mác sản phẩm hoặc thiếu kết nối với các thị trường.

Để nâng cao tỷ lệ nông sản qua chế biến, góp phần gia tăng giá trị sản phẩm nông nghiệp, thời gian tới, thành phố tiếp tục có chính sách thu hút các doanh nghiệp đầu tư vào chế biến, kinh doanh nông sản, khuyến khích thu hút các doanh nghiệp có tiềm lực tài chính, khoa học, kỹ thuật, quản trị kinh doanh đầu tư phát triển sản xuất, chế biến sâu các sản phẩm là thế mạnh của địa phương. Đồng thời, hỗ trợ các cơ sở chế biến xây dựng thương hiệu, nhãn mác, thúc đẩy kết nối tiêu thụ sản phẩm. Mở rộng và duy trì các vùng sản xuất trồng trọt, chăn nuôi an toàn nhằm cung cấp nguồn nguyên liệu cho chế biến. Phát triển và nhân rộng các hình thức tổ chức sản xuất phù hợp, hiệu quả, trọng tâm là hợp tác, liên kết sản xuất, tiêu thụ theo chuỗi giá trị.