Loạt ưu đãi thuế sắp hết hạn, giá xăng dầu sắp tới ra sao?

Giá xăng dầu trong nước đang chịu sức ép kép: giá thế giới biến động và một số chính sách thuế hỗ trợ sẽ hết thời hạn áp dụng.

Từ kỳ điều hành ngày 24.9, xăng E5 RON92 tăng 1.258 đồng/lít lên 26.397 đồng/lít; xăng E10 RON95-III tăng 1.451 đồng/lít lên 27.087 đồng/lít. Giá dầu diesel tăng 552 đồng/lít lên 30.497 đồng/lít, trong khi dầu mazut tăng 276 đồng/kg lên 19.472 đồng/kg. Đây là kỳ tăng thứ tư liên tiếp của giá xăng trong tháng 9.

Trong khi đó, thời hạn áp dụng một loạt chính sách ưu đãi thuế đối với xăng, dầu theo Nghị quyết số 34/2026/NQ-CP sẽ kết thúc vào ngày 30.9. Chính phủ đã kéo dài các chính sách này từ 1.7 đến hết 30.9, gồm thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường và chính sách thuế giá trị gia tăng đối với xăng dầu.

Thời hạn áp dụng một loạt chính sách ưu đãi thuế đối với xăng, dầu theo Nghị quyết số 34/2026/NQ-CP kết thúc vào ngày 30.9.2026. Ảnh: Tuấn Đông

Từ 1.10, những khoản thuế nào thay đổi?

Theo Nghị quyết số 34/2026/NQ-CP, ưu đãi thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng xăng, dầu và nguyên liệu sản xuất xăng dầu được kéo dài đến hết 30.9. Trước đó, Nghị định số 72/2026/NĐ-CP đã đưa một số mặt hàng về mức thuế nhập khẩu ưu đãi 0%; chính sách này sau đó được tiếp tục gia hạn qua Nghị quyết số 25/2026/NQ-CP và Nghị quyết số 34/2026/NQ-CP.

Như vậy, nếu không có quyết định gia hạn mới, từ 1.10 cơ chế thuế nhập khẩu ưu đãi theo các chính sách tạm thời này sẽ kết thúc và quay về mức thuế theo biểu thuế hiện hành.

Thuế bảo vệ môi trường cũng thay đổi. Trong thời gian ưu đãi, mức thuế đối với xăng, dầu được đưa về 0 đồng theo chính sách của Quốc hội. Khi chính sách hết hạn, mức thuế theo quy định thông thường sẽ được áp dụng trở lại. Theo các quy định mới đây, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng là 2.000 đồng/lít và dầu diesel là 1.000 đồng/lít; riêng phần ethanol trong xăng sinh học không chịu thuế này.

Với thuế giá trị gia tăng, các nhà chuyên môn cho rằng cần phân biệt giữa việc hết chính sách “không kê khai, tính nộp thuế” đối với xăng dầu và chính sách giảm thuế VAT 2% đang áp dụng chung.

Nghị quyết số 19/2026/QH16 quy định trong thời gian ưu đãi, xăng, dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut và nhiên liệu bay thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế GTGT nhưng được khấu trừ thuế GTGT đầu vào. Chính sách này được Nghị quyết số 34/2026/NQ-CP kéo dài đến hết 30.9.

Từ 1.10, cơ chế đặc biệt này kết thúc. Xăng dầu trở lại kê khai, tính thuế GTGT; mức thuế thực tế áp dụng là 8% do chính sách giảm 2% thuế GTGT đang được thực hiện đến hết năm 2026.

Trong khi đó, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng không nằm trong nhóm chính sách được Nghị quyết 34 kéo dài mà tiếp tục thực hiện theo Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn.

Giá xăng có thể chịu thêm áp lực

Thuế chỉ là một cấu phần trong giá bán lẻ xăng dầu. Theo cơ chế hiện hành, giá xăng dầu còn được hình thành từ giá thế giới, chi phí đưa hàng về Việt Nam hoặc chi phí vận chuyển từ nhà máy lọc dầu, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận định mức, Quỹ bình ổn và các khoản thuế, phí liên quan.

Do đó, việc một số ưu đãi thuế kết thúc không đồng nghĩa giá bán lẻ sẽ tăng đúng bằng tổng số thuế phát sinh trở lại. Mức tăng thực tế còn phụ thuộc vào diễn biến giá dầu thế giới, tỉ giá, nguồn cung, chi phí kinh doanh và cách điều hành giá tại từng kỳ.

Tuy nhiên, trong bối cảnh giá xăng vừa tăng liên tiếp 4 kỳ trong tháng 9, việc thêm các khoản thuế vào cấu thành giá có thể tạo áp lực tăng giá trong nước.

Đáng chú ý, Quỹ bình ổn giá xăng dầu đã được sử dụng trở lại trong tháng 9. Ngày 10.9, quỹ chi 500 đồng/lít đối với xăng sinh học; đến 17.9 tăng lên 1.250 đồng/lít xăng sinh học, 2.000 đồng/lít dầu diesel và 1.250 đồng/kg dầu mazut. Đến kỳ 24.9, mức trích lập và chi sử dụng đều về 0 đồng.

Điều này cho thấy dư địa sử dụng công cụ bình ổn cũng cần được tính cùng với chính sách thuế khi đánh giá triển vọng giá xăng dầu trong thời gian tới.

Doanh nghiệp chờ chính sách, người tiêu dùng chờ giá

Việc chính sách thuế hết hạn đúng thời điểm giá xăng dầu đang ở mức cao khiến doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đặc biệt quan tâm đến quyết định tiếp theo của cơ quan điều hành.

Nhiều doanh nghiệp bày tỏ mong muốn được thông tin rõ ràng về thời điểm và chính sách áp dụng sau 30.9 để chủ động kế hoạch kinh doanh, chuẩn bị nguồn hàng và cân đối chi phí.

Trong khi đó, Hiệp hội Xăng dầu Việt Nam kiến nghị tiếp tục gia hạn chính sách giảm thuế xăng dầu, nhất là trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới còn nhiều diễn biến khó lường, kéo theo rủi ro biến động giá năng lượng. Hiệp hội đã có văn bản báo cáo, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét việc tiếp tục gia hạn chính sách này.

Về phía cơ quan quản lý, Nghị quyết số 34/2026/NQ-CP đã dự liệu khả năng điều chỉnh thời hạn áp dụng. Theo đó, nếu cần thiết để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh năng lượng và ổn định thị trường xăng dầu, Bộ Công Thương có ý kiến đề xuất gửi Bộ Tài chính để trình Chính phủ xem xét, quyết định.

Như vậy, ngày 1.10 không phải là thời điểm tất cả các loại thuế xăng dầu đồng loạt quay về mức thông thường. Thay đổi đáng chú ý là các cơ chế ưu đãi tạm thời về thuế nhập khẩu, thuế bảo vệ môi trường và việc không kê khai, tính nộp VAT đối với xăng dầu kết thúc theo thời hạn hiện tại.

Trong bối cảnh giá xăng dầu thế giới vẫn biến động và giá trong nước vừa trải qua chuỗi tăng liên tiếp, việc có tiếp tục gia hạn các chính sách này hay không sẽ là một trong những yếu tố cần theo dõi trong các kỳ điều hành giá đầu tháng 10.