Bắc Ninh chuẩn hóa vùng trồng bưởi xuất khẩu

Tiêu chuẩn khắt khe

Theo Nghị định thư, tất cả vùng trồng và cơ sở đóng gói bưởi xuất khẩu sang Trung Quốc phải được đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt trước khi xuất khẩu. Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm sản phẩm xuất khẩu có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát trong suốt quá trình sản xuất và đóng gói. Mỗi vùng trồng phải được tổ chức quản lý chặt chẽ, người dân tuân thủ nghiêm quy trình sản xuất và ghi chép đầy đủ để có thể truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.

Vùng trồng cây có múi tại xã Lục Ngạn.

Một trong những nội dung quan trọng của Nghị định thư là yêu cầu vùng trồng phải áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP) hoặc tương đương, quản lý dịch hại tổng hợp (IPM) và thực hiện các biện pháp giám sát, kiểm soát sinh vật gây hại mà phía Trung Quốc quan tâm. Đặc biệt, đối với bưởi, bao trái là yêu cầu bắt buộc và phải được thực hiện trước thu hoạch tối thiểu 60 ngày.

Bên cạnh đó, vùng trồng phải đặt bẫy để giám sát, quản lý ruồi đục quả và thực hiện các biện pháp phòng trừ phù hợp. Đây là những yêu cầu có ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với công tác kiểm dịch thực vật mà còn góp phần nâng cao chất lượng quả bưởi. Do đó, các vùng bưởi có định hướng xuất khẩu cần xây dựng quy trình quản lý dịch hại ngay từ đầu vụ, thường xuyên điều tra đồng ruộng, theo dõi diễn biến sinh vật gây hại và ưu tiên các biện pháp phòng trừ tổng hợp.

Người sản xuất phải sử dụng thuốc bảo vệ thực vật đúng quy định, đúng đối tượng, đúng liều lượng và tuân thủ thời gian cách ly. Đối với vùng bưởi phục vụ xuất khẩu, việc sử dụng thuốc cần được ghi chép đầy đủ trong nhật ký sản xuất, tạo cơ sở để truy xuất quá trình chăm sóc và kiểm soát nguy cơ dư lượng. Tăng cường áp dụng các biện pháp sinh học, canh tác; sử dụng bẫy, bao trái và các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp nhằm giảm sự phụ thuộc vào thuốc hóa học.

Bên cạnh vùng trồng, cơ sở đóng gói cũng phải được đăng ký và đáp ứng yêu cầu của Nghị định thư. Trong quá trình đóng gói, quả phải được phân loại và làm sạch, loại bỏ quả bị bệnh, nhiễm sinh vật gây hại, quả hỏng hoặc biến dạng. Cành, lá, đất và các tàn dư thực vật cũng phải được loại bỏ. Mỗi lô bưởi xuất khẩu bảo đảm khả năng truy xuất về vùng trồng và cơ sở đóng gói, nhằm nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm của các bên trong chuỗi sản xuất.

Chuẩn hóa vùng trồng cây

Toàn tỉnh hiện có hơn 5,2 nghìn ha bưởi, ước sản lượng đạt 47 nghìn tấn mỗi năm. Trong đó, diện tích bưởi sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP là 3.660 ha. Các giống chủ lực gồm: Bưởi diễn, bưởi da xanh, bưởi đào đường... trồng tập trung ở các xã, phường: Lục Ngạn, Chũ, Phượng Sơn, Nam Dương, Đèo Gia, Biển Động, Lục Sơn, Yên Thế, Kiên Lao, Vân Sơn…

Vườn bưởi tại xã Yên Thế.

Giai đoạn 2022 - 2025, toàn tỉnh có 28 mã số vùng trồng bưởi phục vụ tiêu thụ nội địa và xuất khẩu, với diện tích 304,16 ha. Đến năm 2026, do người dân trong vùng trồng thực hiện chuyển đổi một số diện tích sang các loại cây trồng khác nên không bảo đảm quy mô tối thiểu từ 10 ha/vùng trở lên (đối với cây ăn quả) theo quy định. Mặc khác, các vùng trồng bưởi chủ yếu vẫn phục vụ nội tiêu, những vùng đã được cấp mã số vùng trồng về cơ bản chưa xuất được sang thị trường các nước; một số mã số không duy trì các điều kiện theo quy định... Vì vậy, Sở Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo cơ quan chuyên môn thực hiện rà soát, đánh giá thực địa và thu hồi mã số vùng trồng bưởi xuất khẩu. Tính đến tháng 8/2026, trên địa bàn tỉnh không còn mã số vùng bưởi, chanh để phục vụ xuất khẩu.

Toàn tỉnh hiện có hơn 5,2 nghìn ha bưởi, ước sản lượng đạt 47 nghìn tấn mỗi năm. Trong đó, diện tích bưởi sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP là 3.660 ha.

Để mở rộng thị trường cho các sản phẩm chủ lực, đồng thời nắm bắt cơ hội theo Nghị định thư yêu cầu về các điều kiện kỹ thuật, công tác kiểm dịch thực vật đối với bưởi tươi và chanh tươi xuất khẩu sang Trung Quốc, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật đã làm việc với một số doanh nghiệp. Nội dung tập trung đưa ra giải pháp, kế hoạch phát triển vùng sản xuất để đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu đối với các loại nông sản chủ lực, trong đó có cây bưởi, chanh vào thị trường Trung Quốc và các nước khác.

Qua rà soát, đến nay các xã, phường đề nghị cấp 19 vùng (của 19 hộ sản xuất), tổng diện tích 50,9 ha. Trên cơ sở này, cơ quan chuyên môn rà soát, phấn đấu cấp, chuẩn hóa vùng trồng vào cuối năm nay. Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tuyên truyền, hướng dẫn người dân về sản xuất an toàn (tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ,....); các văn bản hỗ trợ của Nhà nước trong sản xuất nông nghiệp.

Thực hiện tốt công tác quy hoạch sản xuất, phát triển sản xuất thành vùng tập trung, lựa chọn đất trồng phù hợp để thuận lợi gieo trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Trên cơ sở quy hoạch, định hướng phát triển cây chủ lực, kiểm soát chặt chẽ công tác chuyển đổi, trồng mới cây có múi tránh phát triển và mở rộng ồ ạt dẫn đến dư thừa, giá cả thấp, giảm hiệu quả sản xuất.

Sở Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu đơn vị chức năng quản lý chặt về giống cây trồng, bảo đảm nguồn giống tốt, sạch bệnh; kiểm tra, giám sát việc duy trì điều kiện của vùng trồng và cơ sở đóng gói sau khi được phê duyệt, bảo đảm đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, nâng giá trị sản xuất.