Bắc Ninh: Đa dạng sản phẩm chế biến gỗ, gia tăng giá trị rừng trồng

Đa dạng sản phẩm, thị trường rộng mở

Những ngày qua, dù thời tiết liên tục có mưa, các phân xưởng sản xuất viên nén gỗ của Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghiệp Huarong (xã Tam Tiến) vẫn hoạt động hết công suất. Mỗi ngày, hàng chục xe tải vận chuyển gỗ vụn, vỏ cây - phụ phẩm từ các cơ sở bóc ván gỗ ép tại Tam Tiến, Bố Hạ, Đồng Kỳ, Xuân Lương và một số địa phương lân cận về nhà máy.

Kiểm tra sản phẩm viên nén gỗ mới ra lò tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghiệp Huarong (xã Tam Tiến).

Ông Võ Văn Thọ, Phó Tổng Giám đốc Công ty cho biết: “Viên nén gỗ được dùng chủ yếu cho các nhà máy nhiệt điện, hệ thống sưởi và toàn bộ sản phẩm hiện xuất khẩu sang Nhật Bản. Nhu cầu thị trường lớn khiến hàng làm ra không đủ bán. Doanh nghiệp dự kiến giai đoạn 2027 - 2028 sẽ đầu tư khoảng 50 tỷ đồng cải tạo dây chuyền, nâng công suất từ 70 nghìn tấn lên 100 nghìn tấn/năm”.

Tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Sản xuất và Kinh doanh Bảo Minh (xã Tam Tiến), nhịp độ sản xuất ván ép phủ phim cũng rất khẩn trương. Bình quân mỗi ngày đơn vị sản xuất khoảng 40 m³ sản phẩm để xuất khẩu sang thị trường châu Âu. Nhằm bảo đảm nguồn cung, ngoài khai thác luân phiên diện tích rừng tự có, đơn vị phải chủ động mở rộng mạng lưới thu mua nguyên liệu tại nhiều tỉnh, thành phố lân cận.

Bên cạnh viên nén và ván ép, các cơ sở chế biến trên địa bàn còn cung ứng đa dạng mặt hàng như ván xẻ, ván ép thanh, đồ gỗ mỹ nghệ, cán chổi công nghiệp, gỗ dăm, pallet hàng, than hoa… từ nguồn gỗ rừng trồng trong nước và một phần nhập khẩu.

Theo Chi cục Kiểm lâm, 8 tháng năm 2026, toàn tỉnh khai thác hơn 7,58 nghìn ha rừng trồng với sản lượng hơn 1,14 triệu m³, trong đó gỗ lớn đạt gần 0,55 triệu m³ (chiếm 48%, đạt 88% kế hoạch năm). Một số doanh nghiệp đã trực tiếp xuất khẩu các dòng sản phẩm chất lượng cao sang Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và châu Âu. Số liệu từ Cục Thống kê cũng cho thấy, sản lượng cửa sổ, cửa ra vào bằng gỗ 8 tháng qua tăng gấp 3,2 lần so với cùng kỳ năm 2025; sản phẩm cấu kiện nhà lắp sẵn tăng gần 30%.

Gỡ nút thắt nguyên liệu, liên kết chuỗi giá trị

Dù đầu ra thuận lợi song nguồn gỗ nguyên liệu phục vụ chế biến trên địa bàn đang xuất hiện tình trạng thiếu hụt cục bộ. Đơn cử, sản lượng gỗ băm dăm 8 tháng qua chỉ đạt hơn 242 nghìn tấn, giảm gần 7% so với cùng kỳ năm trước.

Xe đến mua dăm gỗ tại xưởng chế biến của Công ty trách nhiệm hữu hạn Hùng Mười (xã Nam Dương).

Ông Nghiêm Văn Mười, Giám đốc Công ty trách nhiệm hữu hạn Hùng Mười (xã Nam Dương) chia sẻ: “Đơn hàng xuất sang Nhật Bản rất lớn nhưng đơn vị không thể đáp ứng tối đa nhu cầu vì thiếu nguyên liệu. Nguyên nhân xuất phát từ việc nhiều diện tích rừng trồng bị hư hại sau bão Yagi (năm 2024), thời tiết mưa nhiều kéo dài gây khó khăn cho khâu khai thác, vận chuyển; cùng với đó là sự cạnh tranh thu mua gay gắt giữa các xưởng băm dăm, bóc gỗ và sản xuất viên nén”.

Năm 2026, tỉnh Bắc Ninh đặt mục tiêu duy trì khoảng 80 nghìn ha rừng sản xuất, trong đó hơn 24 nghìn ha rừng trồng thâm canh gỗ lớn; sản lượng khai thác khoảng 1,6 triệu m³ và đưa 60% gỗ khai thác vào chế biến sâu.

Năm 2026, Bắc Ninh đặt mục tiêu duy trì khoảng 80 nghìn ha rừng sản xuất, trong đó hơn 24 nghìn ha rừng trồng thâm canh gỗ lớn; sản lượng khai thác khoảng 1,6 triệu m³, tăng hơn 5% so với năm 2025 và đưa 60% gỗ khai thác vào chế biến sâu. Toàn tỉnh hiện có 727 cơ sở kinh doanh, chế biến lâm sản (gồm 149 tổ chức, doanh nghiệp và 578 hộ kinh doanh cá thể); trong đó có 37 đơn vị xuất khẩu trực tiếp. Với số lượng cơ sở lớn, nhu cầu nguyên liệu vượt khả năng cung ứng tại chỗ, đặt ra yêu cầu xây dựng vùng nguyên liệu ổn định và liên kết chặt chẽ hơn giữa người trồng rừng với doanh nghiệp.

Ông Atsushi Fujibayashi, Tổng Giám đốc Công ty M&M Biomass (Singapore), doanh nghiệp chuyên thu mua viên nén gỗ tại Bắc Ninh cho rằng, tỉnh cần giải quyết căn cơ bài toán nguyên liệu theo hướng hình thành chuỗi liên kết “trồng rừng - chế biến - tiêu thụ”. Theo đó, Bắc Ninh cần rà soát, quy hoạch các vùng nguyên liệu tập trung, phù hợp với nhu cầu từng nhóm sản phẩm; khuyến khích doanh nghiệp ký hợp đồng dài hạn với chủ rừng, hộ trồng rừng, hợp tác xã; đồng thời hỗ trợ giống, kỹ thuật, vốn và bao tiêu sản phẩm.

Cùng với đó, cần đẩy mạnh thâm canh rừng gỗ lớn, sử dụng giống chất lượng cao, kéo dài chu kỳ khai thác và mở rộng diện tích rừng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững; đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường xuất khẩu. Tỉnh cũng cần xây dựng cơ sở dữ liệu về diện tích, tuổi rừng, sản lượng và thời điểm khai thác dự kiến, qua đó kết nối chủ rừng với doanh nghiệp, giúp các cơ sở chế biến chủ động kế hoạch sản xuất.

Thực tiễn cho thấy, trong điều kiện nguồn cung gỗ cho việc chế biến các sản phẩm có hạn, doanh nghiệp cũng cần đẩy mạnh đổi mới công nghệ, tiết kiệm nguyên liệu, nâng tỷ lệ thu hồi và chuyển từ chế biến thô sang chế biến sâu, tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như đồ nội thất, cửa, cấu kiện và sản phẩm gỗ kỹ thuật. Đồng thời, xây dựng mạng lưới cung ứng nguyên liệu liên tỉnh để giảm phụ thuộc vào một nguồn cung, giúp khai thác hiệu quả tài nguyên rừng trồng và phát triển ngành chế biến gỗ theo hướng bền vững.