Bắc Ninh: Phát triển cây đặc sản hướng tới thị trường cao cấp

Khác biệt từ giống bưởi đỏ

Có hơn 20 năm kinh nghiệm trồng cây có múi, ông Lê Bá Luyện (sinh năm 1964), tổ dân phố Trại Cháy, phường Phượng Sơn luôn trăn trở tìm hướng nâng cao giá trị kinh tế trên cùng diện tích canh tác. Cách đây 5 năm, nhận thấy bưởi đỏ Tiến Vua có màu sắc đẹp, giá bán cao, ông quyết định chuyển đổi một phần diện tích bưởi Diễn sang trồng giống bưởi này bằng phương pháp ghép cành trên gốc bưởi Diễn.

Vườn bưởi đỏ trĩu quả của gia đình ông Trương Văn Lưu, xã Đông Phú.

Vườn bưởi của gia đình ông Luyện những ngày cuối tháng 10, tạo ấn tượng với những hàng cây xanh tốt, bạt ngàn quả sai lúc lỉu, trĩu cành hứa hẹn một mùa quả ngọt. Để có những quả bưởi đỏ đẹp, đạt tiêu chuẩn phục vụ thị trường Tết, ông Luyện cẩn thận bọc từng quả bằng túi giấy chuyên dụng ba lớp để hạn chế côn trùng, sâu bệnh gây hại và bảo vệ lớp vỏ, giúp quả lên màu đỏ sẫm đặc trưng khi chín. Đây là một trong những khâu quan trọng quyết định chất lượng và giá trị thương phẩm của bưởi đỏ.

Hiện gia đình ông có hơn 200 cây bưởi đỏ Tiến Vua. Mặc dù đợt mưa bão hồi tháng 8 vừa qua, nước lũ tràn vào vườn nhưng do chủ động chăm sóc, phục hồi nên cây vẫn sinh trưởng tốt, tỷ lệ đậu quả cao. Theo ông Luyện, trồng bưởi đỏ đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc tỉ mỉ hơn, nhất là khâu thụ phấn, tuyển chọn và bao quả. Sau Tết Nguyên đán, khi cây bước vào thời kỳ ra hoa, ông gần như dành cả ngày trong vườn để thụ phấn bổ sung, nâng tỷ lệ đậu quả. Khi quả đạt 10 - 12 cm phải tỉa bớt, chỉ giữ lại từ 60 đến 100 quả có hình dáng cân đối. Mỗi cây bưởi đỏ Tiến Vua có giá trị cao hơn từ 2 đến 5 lần bưởi Diễn, da xanh, thậm chí những quả to, tròn đều, màu sắc đẹp, còn nguyên cành lá có thể bán từ 250 nghìn đồng trở lên mỗi quả vào dịp Tết.

“Bưởi đỏ chủ yếu phục vụ nhu cầu thờ cúng, làm quà biếu dịp Tết nên khách hàng rất coi trọng hình thức. Quả phải tròn đều, vỏ đẹp, màu đỏ tự nhiên, cuống và lá xanh. Nếu mã không đạt thì rất khó bán được giá cao. Vì vậy, từ lúc cây ra hoa đến khi thu hoạch đều phải theo dõi sát sao, nhất là phòng trừ rệp sáp, bọ trĩ gây hại”, ông Luyện chia sẻ.

Không riêng gia đình ông Luyện, một số nhà vườn khác trên địa bàn thành phố cũng đang khai thác hiệu quả lợi thế của giống bưởi đặc sản này. Trên địa bàn phường Phượng Sơn, vườn bưởi đỏ hơn 10 năm tuổi sai lúc lỉu của gia đình ông Hoàng Văn Sùng, tổ dân phố Chể cũng hứa hẹn một vụ thu hoạch bội thu. Năm nay, vườn bưởi của gia đình ông dự kiến cho khoảng 4.500 quả. Do chất lượng quả đồng đều, hiện đã có khách hàng ở Hà Nội đặt mua gần 2.500 quả. Hơn 2.000 quả còn lại tiếp tục được chăm sóc, bọc túi giấy chuyên dụng để hạn chế sâu bệnh, giữ mã đẹp trước khi thu hoạch. Với giá bán tại vườn dao động từ 80 nghìn đến 200 nghìn đồng/quả, nếu tiêu thụ hết sản lượng, vụ bưởi năm nay gia đình ông ước thu về hơn 500 triệu đồng. Mới đây, ông Sùng đăng ký cấp mã số vùng trồng với hy vọng sớm đưa trái bưởi đỏ xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản.

Tại xã Đông Phú, trang trại của ông Trương Văn Lưu có quy mô khoảng 1.000 cây bưởi đỏ, được trồng từ năm 2014. Để nâng cao chất lượng sản phẩm, gia đình ông chú trọng canh tác theo hướng hữu cơ, sử dụng phân bón, chế phẩm hữu cơ và thực hiện bao quả nhằm hạn chế sâu bệnh. Nhờ chăm sóc đúng kỹ thuật, cây sinh trưởng ổn định, năng suất ngày càng tăng. Năm 2026, sản lượng bưởi của trang trại ước đạt khoảng 40 nghìn quả, gần gấp đôi vụ trước.

Mở rộng thị trường tiêu thụ

Đáng chú ý, thay vì chờ đến lúc thu hoạch mới tìm đầu ra, nhiều nhà vườn đã chủ động kết nối với khách hàng từ sớm. Những quả bưởi đẹp, có hình dáng cân đối, màu sắc đặc trưng thường được khách đặt trước để làm quà biếu hoặc bày mâm ngũ quả dịp Tết. Việc tiêu thụ theo hình thức đặt hàng trước giúp người trồng yên tâm chăm sóc, đồng thời hạn chế áp lực tìm thị trường khi bước vào chính vụ.

Năm 2026, toàn thành phố có khoảng 11.650 ha cây ăn quả các loại như cam, bưởi, táo, ổi; sản lượng ước đạt hơn 118.500 tấn, tăng 18,7% so với năm trước. Riêng sản lượng bưởi ước đạt khoảng 47.000 tấn. Việc một số nông dân có kinh nghiệm mạnh dạn phát triển giống bưởi đặc sản, hướng đến phân khúc thị trường cao cấp đang mở ra hướng nâng cao giá trị sản xuất khi một số nhà vườn đã có khách đặt mua từ sớm, thậm chí bao tiêu cả vườn từ khi quả mới đạt trọng lượng khoảng 0,7 đến 0,8 kg.

Theo ông Đặng Văn Tặng, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Sở Nông nghiệp và Môi trường), năm 2026, toàn thành phố có khoảng 11.650 ha cây ăn quả các loại như cam, bưởi, táo, ổi; sản lượng ước đạt hơn 118.500 tấn, tăng 18,7% so với năm trước. Riêng sản lượng bưởi ước đạt khoảng 47.000 tấn. Việc một số nông dân có kinh nghiệm mạnh dạn phát triển giống bưởi đặc sản, hướng đến phân khúc thị trường cao cấp đang mở ra hướng nâng cao giá trị sản xuất khi một số nhà vườn đã có khách đặt mua từ sớm, thậm chí bao tiêu cả vườn từ khi quả mới đạt trọng lượng khoảng 0,7 đến 0,8 kg.

Để đáp ứng nhu cầu thị trường, người trồng còn tích cực áp dụng tiến bộ kỹ thuật như ghép cải tạo trên gốc bưởi Diễn, bao quả, chăm sóc theo hướng hữu cơ. Một số hộ còn tạo hình, in chữ “Phúc”, “Lộc”, “Thọ”, “Tài” trên quả nhằm tăng tính thẩm mỹ, nâng giá trị sản phẩm phục vụ thị trường Tết. Hiện nay, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang khảo sát, đánh giá, bình chọn những vườn bưởi đẹp, chất lượng để giới thiệu, kết nối du khách đến tham quan, trải nghiệm. Qua đó, tạo thêm cơ hội quảng bá sản phẩm, kết hợp phát triển du lịch vườn với tiêu thụ nông sản tại chỗ.

Thực tế từ những vườn bưởi đỏ Tiến Vua cho thấy, việc khai thác hiệu quả lợi thế giống cây đặc sản, làm chủ kỹ thuật và nắm bắt nhu cầu thị trường giúp người nông dân nâng cao thu nhập, góp phần xây dựng thương hiệu nông sản Bắc Ninh.