Bắc Ninh xây dựng thiết chế văn hóa, thể thao tại các đô thị công nghiệp

Nâng cao đời sống tinh thần

Tại nhiều doanh nghiệp, khi người sử dụng lao động và công đoàn cùng coi đời sống tinh thần là một phần của chính sách nhân sự, những khoảng trống về văn hóa, thể thao có thể từng bước được thu hẹp. Từ những trận bóng đá sau giờ làm đến các giải cầu lông, bóng chuyền, kéo co,… phong trào văn hóa, thể thao trong công nhân Bắc Ninh những năm qua ngày càng sôi nổi. Riêng năm 2026, Giải bóng đá nam, nữ công nhân lao động tỉnh có 130 đội tham gia với hàng chục nghìn công nhân thi đấu và cổ vũ; nhiều công đoàn cơ sở phối hợp với doanh nghiệp tổ chức đại hội thể thao, ngày hội văn hóa, các câu lạc bộ thể thao..., thu hút hơn 200 nghìn lượt đoàn viên, người lao động.

Ngoài đầu tư xây dựng nhà đa năng, sân tập, Công ty và Công đoàn Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghệ chính xác Fuyu còn tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, thể thao, nâng cao thể chất, tinh thần cho công nhân.

Tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Lingyi Việt Nam (Khu công nghiệp Yên Phong mở rộng), gần 1,7 nghìn công nhân, phần lớn là lao động trẻ, làm việc theo ca với cường độ cao. Từ việc nắm bắt nhu cầu thực tế, hằng năm, công đoàn cơ sở đã tham mưu doanh nghiệp tổ chức đại hội thể thao với 3 môn: Bóng đá, kéo co và nhảy bao bố, cướp cờ. Trước khi tổ chức, công đoàn khảo sát nhu cầu của đoàn viên, lựa chọn môn thi đấu và xây dựng lịch phù hợp với điều kiện sản xuất. Cách làm này giúp hoạt động thể thao không trở thành áp lực đối với doanh nghiệp, đồng thời tạo cơ hội để công nhân ở nhiều bộ phận cùng tham gia.

Từ những trận bóng đá sau giờ làm việc đến các giải cầu lông, bóng chuyền, kéo co,… phong trào văn hóa, thể thao trong công nhân Bắc Ninh ngày càng sôi nổi. Riêng năm 2026, Giải bóng đá nam, nữ công nhân lao động tỉnh có 130 đội tham gia với hàng chục nghìn công nhân thi đấu và cổ vũ. Nhiều công đoàn cơ sở phối hợp với doanh nghiệp tổ chức đại hội thể thao, ngày hội văn hóa, các câu lạc bộ thể thao..., thu hút hơn 200 nghìn lượt đoàn viên, người lao động.

Bà Nguyễn Thị Thương, Giám đốc hành chính, Chủ tịch Công đoàn Công ty cho biết: Từ những giải đấu như thế, đồng nghiệp có thêm cơ hội hiểu nhau; người lao động được vận động sau những giờ làm việc căng thẳng; không khí trong doanh nghiệp đoàn kết, cởi mở hơn. Công đoàn xác định tiếp tục đổi mới hoạt động, đa dạng hóa chương trình chăm lo đời sống tinh thần cho người lao động, đồng thời tăng cường ứng dụng chuyển đổi số để hoạt động đến gần đoàn viên hơn.

Công ty trách nhiệm hữu hạn Công nghệ chính xác Fuyu (Khu công nghiệp Quang Châu) là doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài, chuyên sản xuất máy chủ AI, camera AI và các sản phẩm hỗ trợ kết nối không dây. Hiện doanh nghiệp tạo việc làm ổn định cho gần 32 nghìn đoàn viên, người lao động. Doanh nghiệp đầu tư sân cầu lông, bàn bóng bàn, bàn bi-a ngay trong khuôn viên để người lao động có điều kiện tập luyện sau giờ làm. Hằng năm, Công đoàn phối hợp tổ chức các giải bóng đá, cầu lông, kéo co và nhiều hoạt động thể thao khác. Tháng 5 vừa qua, Đại hội Thể thao Công đoàn Fuyu lần thứ II thu hút hơn 3 nghìn đoàn viên, người lao động tham gia.

Tuy vậy, trên thực tế còn nhiều công nhân chưa có môi trường luyện tập thể thao, tham gia các hoạt động văn hóa. Tại khu nhà trọ công nhân Khu công nghiệp Đình Trám, vào cuối buổi chiều thứ Bảy, Chủ nhật, mặc dù ngày nghỉ nhưng đa phần công nhân đóng cửa ở trong phòng. Ông Đỗ Xuân Hiển, chủ nhà trọ ở phường Nếnh thông tin: “Thông thường cứ cơm nước xong là nhiều công nhân đi ngủ hoặc xem ti vi, chơi game và các trò giải trí thông thường trên điện thoại di động... Các hoạt động văn hóa hay tập luyện thể thao nâng cao sức khỏe hầu như không mấy bạn trẻ để ý”. Nhiều ý kiến cho rằng, không phải công nhân không thích chơi thể thao, họ luôn có nhu cầu vận động, vui chơi nhưng cơ sở vật chất không đáp ứng. Đó là lý do mà ngày nghỉ họ thường tìm các trò giải trí trên mạng hoặc tập trung vào quán xá.

Theo anh Nguyễn Viết Tùng (sinh năm 1994), một công nhân ở Khu công nghiệp Vân Trung, là người đam mê bóng đá, trước đây tháng nào anh cũng tập luyện, thi đấu vài buổi nhưng từ khi vào công ty làm việc (hơn 4 năm nay), do không tìm được sân bãi phù hợp nên anh và nhóm bạn cùng sở thích vẫn chưa có cơ hội ra sân trận nào, việc rèn luyện nâng cao sức khỏe vì thế bị hạn chế. Anh chia sẻ: “Cả công ty mấy nghìn công nhân đều ở xa đến làm việc và ở trọ, nơi làm việc không có sân tập thể thao. Trong khu vực nhà trọ cũng không có một bãi đất trống dành cho tập luyện, thi đấu. Ít vận động nên cơ thể cũng khó mà dẻo dai”.

Chú trọng từ khâu quy hoạch

Thực tế này xuất phát từ đặc thù của lực lượng lao động công nghiệp. Bắc Ninh hiện có hơn 25 nghìn doanh nghiệp, hợp tác xã đang hoạt động, sử dụng hơn 800 nghìn lao động; riêng các khu công nghiệp có gần 570 nghìn người làm việc. Phần lớn công nhân tại các khu công nghiệp là lao động trẻ, nhiều người ở tỉnh xa đến. Công việc theo ca, cường độ lao động cao, thời gian nghỉ ngơi không đồng đều khiến nhu cầu sinh hoạt văn hóa, thể thao của người lao động có những đặc thù riêng.

Bên cạnh đó, không gian và điều kiện để đáp ứng nhu cầu của người lao động chưa bảo đảm. Quỹ đất tại những địa bàn tập trung đông công nhân ngày càng hạn chế; nguồn lực đầu tư cho các công trình văn hóa, thể thao chưa đồng đều; việc tổ chức, quản lý và khai thác thiết chế văn hóa ở một số nơi chưa theo kịp nhu cầu. Với doanh nghiệp, việc tự đầu tư các công trình phục vụ công nhân không phải đơn vị nào cũng có điều kiện thực hiện.

Sân thể thao đa năng tại Công ty trách nhiệm hữu hạn Luxshare-ICT.

Hiện nay, tỉnh đang tích cực triển khai hai dự án thiết chế phục vụ công nhân lao động tại Khu công nghiệp Yên Phong và phường Việt Yên. Đây là các công trình do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam làm chủ đầu tư. Ngoài các căn hộ cho thuê khép kín, có thang máy và các thiết bị, nội thất cơ bản, công nhân tại khu vực này sẽ được thụ hưởng hệ thống thiết chế đồng bộ như: Quảng trường tổ chức sự kiện ngoài trời, công viên cây xanh, sân thể thao ngoài trời. Dự kiến, hai dự án hoàn thành đưa vào sử dụng trong năm 2027.

Trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, Bắc Ninh đóng vai trò trung tâm điều phối phát triển logistics, công nghiệp công nghệ cao, tiếp tục thu hút số lượng lớn lao động. Thực tế đó đòi hỏi phải quan tâm hơn nữa tới các thiết chế văn hóa, thể thao dành cho công nhân. Theo bà Nguyễn Thị Minh Ngọc, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh, thiết chế phải được tính ngay từ đầu, cùng với quy hoạch nhà ở xã hội và khu công nghiệp. Mỗi dự án nhà ở công nhân mới cần được xem xét đồng bộ về không gian sinh hoạt cộng đồng, thể thao, cây xanh và các dịch vụ thiết yếu. Khi công nhân có việc làm ổn định, có chỗ ở an toàn, có nơi rèn luyện sức khỏe, vui chơi lành mạnh thì họ mới lựa chọn Bắc Ninh là nơi gắn bó lâu dài, là một trong những yếu tố để Bắc Ninh xây dựng đô thị công nghiệp hiện đại.

Để hướng đến mục tiêu này, các cấp, ngành, địa phương và doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ trong quy hoạch, đầu tư, quản lý, khai thác các thiết chế dùng chung. Nhiều doanh nghiệp kiến nghị cần có cơ chế hỗ trợ, khuyến khích xây dựng nhà văn hóa, sân vận động và các thiết chế chung tại khu công nghiệp tập trung, qua đó giảm áp lực đầu tư riêng lẻ cho từng đơn vị. Vai trò của tổ chức công đoàn cần được phát huy từ cơ sở, chủ động tham mưu doanh nghiệp dành quỹ đất, nguồn lực và thời gian cho hoạt động văn hóa, thể thao; khuyến khích hình thành các câu lạc bộ tự quản; đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường chuyển đổi số, khảo sát nhu cầu của đoàn viên, nhân rộng những mô hình hiệu quả.