Bác sĩ khuyến cáo về bệnh truyền nhiễm khi trẻ đi học trở lại

Trẻ khi bước vào môi trường học tập thường dễ mắc bệnh hơn. Ảnh minh họa

Nguy cơ mắc bệnh tăng khi trẻ trở lại trường

BS.CKII Nguyễn Hoàng Thạch, Phó Trưởng Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa An Sinh (TPHCM), cho biết trẻ khi bước vào môi trường học tập thường dễ mắc bệnh hơn do phải tiếp xúc với nhiều người trong không gian tập thể. Ở trường, trẻ có thể chơi đùa, nói chuyện, ho hoặc hắt hơi gần nhau, thậm chí dùng chung đồ ăn, đồ chơi. 

Với trẻ nhỏ, khả năng tự bảo vệ bản thân còn hạn chế nên nguy cơ tiếp xúc với virus, vi khuẩn càng cao. Chỉ cần một trẻ mắc bệnh trong lớp, những trẻ xung quanh có thể có nguy cơ lây nhiễm.

Đặc biệt, trẻ dễ mắc các bệnh lý tai mũi họng thường lây qua đường hô hấp và dịch tiết. ThS.BS Trần Duy Phong, Khoa Tai Mũi Họng, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, cho biết thêm môi trường trường học có số lượng trẻ đông, các em thường xuyên chơi chung, trò chuyện và tiếp xúc gần nhau nên nguy cơ lây nhiễm cao hơn so với môi trường gia đình. "Chỉ cần một bé trong lớp bị bệnh thì những bé xung quanh có nguy cơ bị lây", BS Phong nhận định.

Theo bác sĩ, một vấn đề thường khiến phụ huynh lo lắng là trẻ vừa đi học trở lại đã liên tục sổ mũi, nghẹt mũi, ho, đau họng hoặc viêm họng. BS Phong cho hay, tình trạng này có thể xuất phát từ việc trẻ tiếp tục tiếp xúc với các nguồn lây mới trong môi trường học tập. Trẻ vừa điều trị khỏi một đợt bệnh nhưng sau đó lại tiếp xúc với virus hoặc tác nhân gây bệnh khác nên có thể mắc bệnh trở lại. 

Một nguyên nhân khác là việc điều trị không đầy đủ. Chẳng hạn, trẻ mới uống thuốc được 1-2 ngày, thấy hết sốt hoặc đỡ bệnh thì phụ huynh tự ý ngừng thuốc. Sau khi đi học trở lại, trẻ có thể tiếp tục xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau họng, ho. Do đó, phụ huynh không nên tự ý ngừng thuốc khi thấy trẻ đỡ bệnh. Đặc biệt, với kháng sinh, cần sử dụng đúng theo chỉ định của bác sĩ.

BS.CKII Nguyễn Hoàng Thạch lưu ý phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ sốt kèm phát ban. Đây có thể là biểu hiện của một số bệnh truyền nhiễm cần được thăm khám, trong đó có tay chân miệng hoặc sốt xuất huyết.

Bác sĩ thăm khám cho trẻ

Nếu trẻ sốt cao 39-40 độ C, lừ đừ, có biểu hiện bất thường về nhịp thở hoặc tiếng thở, xuất hiện phát ban hay bóng nước lan trên da, phụ huynh không nên tiếp tục giữ trẻ ở nhà để tự theo dõi. Trẻ bỏ ăn, không uống được hoặc không thể dùng thuốc cũng là tình trạng cần được đưa đi khám, bởi lúc này gia đình khó có thể đảm bảo việc chăm sóc và điều trị tại nhà.

Chủ động phòng bệnh, duy trì chế độ dinh dưỡng phù hợp cho trẻ

Theo Phó Trưởng Khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa An Sinh, không có biện pháp nào giúp trẻ đi học mà hoàn toàn không mắc bệnh. Điều quan trọng là phụ huynh xây dựng cho trẻ thói quen phòng bệnh và duy trì chế độ dinh dưỡng phù hợp.

Trước hết, cha mẹ cần giúp trẻ hình thành thói quen tự bảo vệ bản thân, trong đó rửa tay thường xuyên là một trong những việc cơ bản nhất. Trẻ cũng cần được hướng dẫn che miệng khi ho, hắt hơi bằng khuỷu tay thay vì dùng bàn tay; hạn chế đưa tay lên mặt, ngậm hoặc cắn móng tay.

Bên cạnh đó, trẻ cần được đảm bảo chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, phù hợp với lứa tuổi. Phụ huynh cũng nên chú ý vệ sinh môi trường và những vật dụng trẻ mang từ trường về nhà. Ba lô, quần áo, dụng cụ học tập, hộp đựng sữa… cần được vệ sinh thường xuyên; quần áo nên được thay và giặt sạch sau khi trẻ đi học về.

Với trẻ nhỏ chưa có khả năng tự bảo vệ, vai trò của cha mẹ càng quan trọng. Bác sĩ khuyến cáo phụ huynh có thể hình thành thói quen vệ sinh cho trẻ bằng cách làm mẫu, chẳng hạn thường xuyên rửa tay trước mặt con để trẻ quan sát và bắt chước. Bên cạnh các biện pháp vệ sinh, cha mẹ cũng cần rà soát lịch tiêm chủng của trẻ, đặc biệt những vaccine phòng các bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ theo khuyến cáo và chỉ định phù hợp.

Với trẻ bị sốt và gia đình nghi ngờ mắc sốt xuất huyết, BS Thạch nhấn mạnh phụ huynh có thể sử dụng paracetamol để hạ sốt theo hướng dẫn phù hợp, đồng thời cho trẻ uống đủ nước. Ngược lại, không nên tự ý sử dụng aspirin hoặc ibuprofen trong trường hợp nghi ngờ sốt xuất huyết. Đặc biệt, từ ngày thứ 3 kể từ khi khởi phát sốt, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và xét nghiệm khi cần thiết, nhằm đánh giá tình trạng bệnh.

Một trẻ từng mắc tay chân miệng cũng không đồng nghĩa sẽ không mắc bệnh lần nữa. Theo bác sĩ, nếu tiếp xúc với virus gây bệnh, trẻ vẫn có thể tái nhiễm. Tay chân miệng có thể lây qua dịch tiết như nước bọt và phân của người bệnh. Trong môi trường trường học, đặc biệt ở nhóm trẻ nhỏ, virus có thể tồn tại trên đồ chơi và các vật dụng mà trẻ thường xuyên tiếp xúc. Do đó, việc rửa tay, hạn chế trẻ ngậm đồ chơi, cắn móng tay hoặc đưa các vật dụng lên miệng là những thói quen cần được duy trì.