Con du học về thuyết phục cha mẹ ăn chay: Ăn chay có thực sự tốt hơn?

Bác sĩ khuyên nên ăn đủ chất. Ảnh: Thùy Dương.

Thuyết phục cha mẹ chuyển sang ăn chay

Chị N.T.H, 58 tuổi, ngụ ở phường Gia Định, TPHCM, kể thời gian gần đây cả nhà chị chuyển sang ăn chay theo con trai.

Con trai chị đi du học từ Úc về, sau đó thuyết phục hai vợ chồng chị ăn chay theo con. Lúc đầu, khi con về nước, chị nấu món chay cho con, còn chị và chồng chị vẫn “ăn mặn” bình thường. Nhưng hằng ngày nghe con thuyết phục ăn chay rất tốt, cộng với việc nhà có 3 người ăn mà phải nấu 2 kiểu khác nhau, chị H. thấy mệt.

Bữa đó chỉ vì mệt, chị H. chuyển sang nấu món chay cho cả nhà. Ai ngờ, hôm đó con trai chị mừng lắm, con chị rất vui khi thấy ba mẹ cùng ăn chay với con, liên tục khen mẹ nấu món chay ngon.

Ngay ngày hôm sau con trai chị mời tất cả các bạn sang nhà ăn món chay mẹ nấu. Họ đều là những bạn trẻ học hành giỏi và từng du học ở Anh, Mỹ, Úc, Đức…, các con ra sức thuyết phục chị H. chuyển sang ăn chay. Chế độ ăn chay này không ăn cả trứng, sữa.

Sau hôm đó, cả gia đình chị H. quyết định ăn chay theo con. Dù vậy, chị H. vẫn băn khoăn: Ăn chay như vậy có thực sự tốt cho sức khỏe như lời con và bạn bè nói, hay có thể gây thiếu chất, ảnh hưởng sức khỏe?

Tương tự, chị N.B.C, 50 tuổi, ngụ ở phường Diên Hồng, TPHCM, cũng rất lo lắng khi cô con gái duy nhất sau khi học ở Mỹ 4 năm về nhà cũng tuyên bố: “Con đã chuyển sang ăn chay từ một năm trước”.

Lúc đầu, vợ chồng chị C. khá buồn khi nghe tin này, sau đó cũng tôn trọng quyết định của con. Nhưng con gái chị còn muốn vợ chồng chị chuyển sang ăn chay theo con.

Hai vợ chồng chị lúc đầu cũng nhất định không chịu, nhưng “mưa dầm thấm lâu”, con gái chị cứ thủ thỉ, lúc thì "ăn thử món của con", lúc thì "tài liệu này nghiên cứu ăn chay tốt cho sức khỏe", tài liệu kia nói ăn chay tính tình cũng “dịu nhẹ” đi.

Cuối cùng, vợ chồng chị C. cũng chuyển sang ăn chay nhưng vẫn lo không biết ăn chay có thực sự tốt như con gái chị nói hay không?

Ăn chay không phải là nguyên nhân gây thiếu chất

“Bác sĩ ơi, ăn chay có tốt hơn ăn mặn không?”. Đây là một trong những câu hỏi ThS.BS Phan Thị Thanh Thủy, Khoa Dinh dưỡng - Bệnh viện Y học cổ truyền TPHCM, rất thường xuyên nghe khi tư vấn dinh dưỡng cho bệnh nhân.

Theo bác sĩ Thanh Thủy, không có chế độ ăn nào tốt chỉ vì nó là “ăn chay” hay “ăn mặn”. Điều quan trọng nhất là chế độ ăn đó có cân đối, đa dạng và phù hợp với từng người hay không.

Bác sĩ Thanh Thủy cho biết, ăn chay là chế độ ăn ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc thực vật như ngũ cốc, đậu, rau, củ, quả, các loại hạt và nấm. Tùy vào hình thức ăn chay, một số người vẫn sử dụng sữa, trứng hoặc các sản phẩm từ sữa, trong khi người ăn chay thuần (vegan) loại bỏ hoàn toàn thực phẩm có nguồn gốc động vật.

Nhiều nghiên cứu cho thấy, nếu được xây dựng hợp lý, chế độ ăn chay có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.

Người ăn chay thường tiêu thụ nhiều chất xơ, kali, magie, chất chống oxy hóa và ít chất béo bão hòa hơn. Điều này có thể góp phần cải thiện huyết áp và giảm cholesterol LDL (“cholesterol xấu”), từ đó giảm nguy cơ bệnh tim mạch.

Khẩu phần giàu rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu thường có mật độ năng lượng thấp nhưng tạo cảm giác no lâu hơn nhờ hàm lượng chất xơ cao.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa cứ ăn chay là sẽ giảm cân. Nếu ăn nhiều đồ chiên, bánh ngọt, nước ngọt hoặc thực phẩm chay chế biến sẵn, cân nặng vẫn có thể tăng.

Một chế độ ăn giàu thực phẩm thực vật đã được chứng minh có liên quan đến nguy cơ thấp hơn đối với một số bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường tuýp 2 và một số bệnh tim mạch. Tuy nhiên, lợi ích này chủ yếu đến từ chất lượng của khẩu phần ăn, chứ không chỉ từ việc loại bỏ thịt.

Bác sĩ Thanh Thủy nhấn mạnh, một chế độ ăn chay thiếu cân đối vẫn có thể gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Ví dụ như chỉ ăn cơm với rau, thường xuyên dùng mì gói chay hoặc thực phẩm chay chế biến sẵn, ăn quá ít các loại đậu và hạt, không bổ sung vitamin B12 khi ăn chay hoàn toàn trong thời gian dài.

Khi đó, người ăn chay có thể thiếu protein, vitamin B12, sắt, canxi, vitamin D, kẽm, i-ốt hoặc omega-3.

Ăn chay có thể phù hợp với nhiều người, nhưng một số nhóm cần được tư vấn kỹ hơn để bảo đảm đủ dinh dưỡng, bao gồm: trẻ em và thanh thiếu niên đang tăng trưởng, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú, người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, người ăn chay thuần trong thời gian dài.

Thay vì hỏi “ăn chay có tốt không?”, theo bác sĩ Thanh Thủy nên hỏi: “Bữa ăn hôm nay của mình đã đủ chất chưa?”

Một khẩu phần ăn lành mạnh nên có đủ năng lượng, có nguồn đạm chất lượng. Ăn nhiều rau và trái cây, ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt. Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn. Hạn chế đường, muối và chất béo bão hòa.

Nếu ăn chay, cần chú ý thêm các dưỡng chất dễ thiếu như vitamin B12, sắt, canxi, vitamin D, i-ốt, kẽm và omega-3.

Theo bác sĩ Thanh Thủy, ăn chay không phải là “thần dược”, cũng không phải là nguyên nhân gây thiếu chất.

Một chế độ ăn chay được xây dựng khoa học có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Ngược lại, một chế độ ăn chay mất cân đối vẫn có thể dẫn đến suy dinh dưỡng hoặc tăng nguy cơ thiếu vi chất. Điều quan trọng nhất không nằm ở việc có ăn thịt hay không, mà ở chất lượng của toàn bộ chế độ ăn và lối sống lành mạnh.