Bài 2: Phạt để khắc phục hay phạt để tồn tại

Chính quyền phạt khi còn xây thô, giờ công trình ở xã Lộc An, thành phố Huế đã hoàn thiện.

Xử phạt chưa đồng nghĩa với tháo dỡ

Theo ghi nhận, sau khi bị lập biên bản vi phạm hành chính, doanh nghiệp đã chấp hành quyết định xử phạt và đề xuất có thời gian để lập phương án điều chỉnh các hạng mục xây dựng sai phép.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là các hạng mục phát sinh sẽ bị buộc tháo dỡ hay tiếp tục được xem xét điều chỉnh để tồn tại. Bởi phần xây dựng ngoài giấy phép tại Huế Times Square không còn là thay đổi nhỏ về vật liệu hay chi tiết kiến trúc, mà liên quan trực tiếp đến diện tích khai thác sử dụng, mật độ xây dựng và không gian cảnh quan khu vực ven sông Hương.

Theo cơ quan quản lý trật tự xây dựng, việc xử lý công trình sai phép thường có hai hướng, buộc tháo dỡ phần vi phạm hoặc xem xét điều chỉnh giấy phép nếu phù hợp quy hoạch và các quy định liên quan. Với các công trình đã hoàn thiện hoặc đưa vào khai thác, việc tháo dỡ thường gặp nhiều khó khăn do liên quan chi phí đầu tư, kết cấu công trình và hoạt động kinh doanh. Vì vậy, không ít trường hợp sau xử phạt tiếp tục bước vào quá trình xin điều chỉnh, bổ sung hồ sơ hoặc chờ hợp thức hóa phần xây dựng phát sinh.

Thực tế tại thành phố Huế thời gian qua cho thấy nhiều vụ việc xây dựng sai phép, trái phép rơi vào tình trạng cơ quan quản lý phát hiện, xử phạt rồi... chủ đầu tư dần dần hoàn thiện công trình.

Phép thử trong quản lý xây dựng

Tại xã Lộc An, một công trình biệt thự kiểu Pháp xây dựng trên đất nông nghiệp từng bị phát hiện từ khi mới hoàn thành phần thô vào tháng 5/2025. Dù địa phương lập biên bản, yêu cầu dừng thi công, công trình sau đó vẫn tiếp tục hoàn thiện. Theo ông Lê Quốc Việt, Phó Trưởng phòng Kinh tế Ủy ban nhân dân xã Lộc An, chủ công trình thi công nhỏ lẻ để đối phó kiểm tra; vật liệu được vận chuyển từng phần, công nhân rời đi khi có lực lượng chức năng xuất hiện và chủ đất không hợp tác làm việc với địa phương.

Ở khu vực Khe Su, xã Phú Lộc, một công trình biệt thự khác bị phản ánh lấn ra khu vực suối tự nhiên, cải tạo cảnh quan thành không gian sinh hoạt riêng. Ông Trương Văn Thuấn, cán bộ Phòng Kinh tế xã Phú Lộc, cho biết một số hạng mục tại đây xây dựng vượt ngoài phạm vi đất được cấp giấy chứng nhận. Tuy nhiên, việc xử lý gặp khó do chưa làm việc được với chủ công trình.

Từ các vụ việc vừa dẫn, đã có ý kiến cho rằng điều đáng lo không chỉ nằm ở từng công trình vi phạm riêng lẻ, mà là nguy cơ hình thành tâm lý “xây trước, xử lý sau”. Bởi nếu các công trình sai phạm vẫn có thể hoàn thiện, đưa vào sử dụng rồi tiếp tục chờ điều chỉnh hoặc xử lý kéo dài, tính răn đe trong quản lý trật tự xây dựng sẽ bị ảnh hưởng.

Đối với Huế Times Square, dư luận hiện quan tâm hướng xử lý phần diện tích phát sinh gần 600m² ngoài hồ sơ được cấp phép ban đầu sẽ được thực hiện theo phương án nào. Điều đáng lưu ý, khu đất thực hiện dự án được giao chủ đầu tư thông qua hình thức đấu giá. Tại phương án đấu giá, khu đất này được khai thác với mật độ xây dựng không quá 5%, nhưng "thực tế đã lên tới 12,38%", theo ông Trương Nguyễn Thiện Nhân, Phó Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Huế.

Với vị trí nằm ngay khu vực sát sông Hương, cách xử lý vụ sai phạm này sẽ phần nào cho thấy hiệu quả thực tế của công tác quản lý trật tự xây dựng tại địa phương trong thời gian tới.