Bài 3: Từ ký ức chiến tranh đến 'địa chỉ đỏ'

> Bài 1: Long Đại - "Chảo lửa" giữ mạch máu Trường Sơn

>> Bài 2: 16 trái tim tuổi hai mươi hóa thành bất tử

Chiến tranh đã lùi xa. Những hố bom năm nào đã phủ kín màu xanh của đại ngàn Trường Sơn. Tiếng máy bay gầm rú đã nhường chỗ cho tiếng gió và dòng Long Đại hiền hòa chảy giữa hai bờ. Nhưng trên mảnh đất ấy, ký ức về những năm tháng bi tráng vẫn chưa bao giờ phai nhạt.

Nhà bia tưởng niệm tại Bến phà II Long Đại khắc ghi tên tuổi 16 Thanh niên xung phong Đại đội C130 đã anh dũng hy sinh khi làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên tuyến đường Trường Sơn tháng 9/1972. (Ảnh: M.P).

Đó cũng là lý do để Quảng Trị dành sự quan tâm đặc biệt cho việc bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị Di tích lịch sử quốc gia Bến phà II Long Đại - nơi 16 thanh niên xung phong (tháng 9/1972) hy sinh. Không chỉ gìn giữ một địa danh lịch sử, việc bảo tồn di tích còn nhằm lưu giữ ký ức về những con người đã hiến dâng tuổi xuân vì độc lập, tự do của Tổ quốc, để những giá trị ấy tiếp tục được truyền lại cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Trao đổi với phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam, ông Mai Xuân Thành - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị cho biết, việc Bến phà II Long Đại được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia không chỉ là sự ghi nhận đối với một địa điểm từng diễn ra những sự kiện quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, mà còn là sự tri ân đối với sự hy sinh anh dũng của 16 thanh niên xung phong Đại đội C130 khi làm nhiệm vụ bảo đảm giao thông tại Bến phà II Long Đại.

Đông đảo cựu thanh niên xung phong, cựu chiến binh và đại biểu tham dự Lễ khánh thành Khu tưởng niệm nơi hy sinh của 16 thanh niên xung phong tại Bến phà II Long Đại. (Ảnh: M.P).

Theo ông Mai Xuân Thành, việc xếp hạng di tích thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", góp phần tưởng nhớ, tôn vinh các anh hùng liệt sĩ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc; đồng thời tạo cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi hơn để bảo tồn, phát huy giá trị di tích, quảng bá hình ảnh quê hương Quảng Trị đến với bạn bè trong và ngoài nước.

Không dừng lại ở việc gìn giữ những dấu tích của quá khứ, Quảng Trị xác định phát huy giá trị của Bến phà II Long Đại là nhiệm vụ lâu dài, gắn với giáo dục truyền thống, phát triển văn hóa và du lịch lịch sử.

Với định hướng đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh Quảng Trị tăng cường quản lý, bảo tồn, tôn tạo di tích; sưu tầm, lưu giữ, trưng bày tư liệu và hiện vật liên quan đến Bến phà II Long Đại cũng như sự hy sinh của 16 thanh niên xung phong Đại đội C130; đồng thời đẩy mạnh số hóa, quảng bá di tích trên các nền tảng số và kết nối với các điểm di tích khác để hình thành tuyến du lịch lịch sử - văn hóa của Quảng Trị.

Công trình nghệ thuật "Trở về", lấy cảm hứng từ bài thơ của liệt sĩ Bùi Năng Đắc, được xây dựng tại Khu di tích lịch sử quốc gia Bến phà II Long Đại. (Ảnh: M.P).

"Tiếp lửa" từ một "địa chỉ đỏ"

Một buổi sáng tháng Bảy, khi những tia nắng đầu ngày vừa xuyên qua tán rừng Trường Sơn, Khu tưởng niệm 16 TNXP hy sinh tháng 9 năm 1972, lại đón những đoàn học sinh, đoàn viên, thanh niên từ nhiều địa phương đến dâng hương, tìm hiểu lịch sử.

Trước tượng đài 16 bông lúa, những chiếc áo xanh lặng lẽ xếp hàng. Không còn những trang sách giáo khoa hay bài giảng khô cứng. Thay vào đó là những câu chuyện về 16 chàng trai, cô gái tuổi mười tám, đôi mươi đã gửi lại tuổi xuân nơi bến phà để giữ cho tuyến đường Trường Sơn không bao giờ bị ngắt mạch.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn Quảng Trị Đinh Trung Hiếu tham quan khu trưng bày tư liệu về Bến phà II Long Đại - "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. (Ảnh: M.P)

Theo ông Đinh Trung Hiếu - Phó Bí thư Thường trực Tỉnh đoàn Quảng Trị, giáo dục truyền thống không thể chỉ dừng lại trong lớp học. Điều quan trọng hơn là tạo điều kiện để đoàn viên, thanh thiếu niên được trực tiếp đến với các "địa chỉ đỏ", lắng nghe câu chuyện từ nhân chứng lịch sử và cảm nhận bằng chính những trải nghiệm của mình.

"Chính những trải nghiệm ấy sẽ tạo nên cảm xúc chân thực, góp phần bồi đắp lý tưởng sống, lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm đối với cộng đồng, với Tổ quốc", ông Hiếu chia sẻ.

Từ định hướng đó, nhiều năm qua, Bến phà II Long Đại đã trở thành điểm đến trong các chương trình về nguồn, lễ kết nạp đoàn viên, đội viên, các diễn đàn "Tiếp lửa truyền thống", "Câu chuyện thời hoa lửa" và những cuộc gặp gỡ giữa thế hệ trẻ với cựu thanh niên xung phong, thân nhân liệt sĩ.

Nhiều thế hệ trong gia đình các liệt sĩ trở về thăm Khu tưởng niệm Bến phà II Long Đại. (Ảnh: NVCC).

Không chỉ dừng lại ở những hoạt động trực tiếp, Tỉnh đoàn Quảng Trị còn đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong công tác giáo dục truyền thống thông qua các video ngắn, phim tư liệu, podcast, triển lãm số, mã QR giới thiệu di tích, bản đồ số các "địa chỉ đỏ" và các cuộc thi tìm hiểu lịch sử trên nền tảng trực tuyến. Mục tiêu là để câu chuyện về 16 thanh niên xung phong Đại đội C130 không chỉ được kể tại khu di tích mà còn lan tỏa mạnh mẽ trên không gian mạng bằng chính cách tiếp cận gần gũi với người trẻ hôm nay.

Theo ông Đinh Trung Hiếu, trong thời gian tới, Tỉnh đoàn sẽ tiếp tục lồng ghép việc tuyên truyền giá trị của Bến phà II Long Đại với các chương trình lớn của tuổi trẻ như Tháng Thanh niên, Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè, các hoạt động kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, Lễ hội Vì Hòa bình và nhiều hoạt động tri ân khác trên địa bàn tỉnh.

Chiếc ca tráng men Bác Hồ tặng chiến sĩ lái xe Trần Quang Thắm được lưu giữ tại Khu di tích lịch sử quốc gia Bến phà II Long Đại. (Ảnh: M.P).

"Chúng tôi mong rằng mỗi đoàn viên, thanh niên khi đến với Long Đại sẽ không chỉ dừng lại ở sự xúc động trước quá khứ, mà còn nuôi dưỡng trong mình khát vọng cống hiến, ý thức trách nhiệm với quê hương, đất nước và trở thành những người kể tiếp câu chuyện lịch sử bằng chính những việc làm đẹp trong cuộc sống hôm nay", ông Hiếu nhấn mạnh.

Để ký ức tiếp tục được kể

Giữa nhịp sống hôm nay, Long Đại chứng kiến những bước chân lặng lẽ của người đến dâng hương, là ánh mắt chăm chú của những học sinh lần đầu nghe kể về sự hy sinh của 16 thanh niên xung phong Đại đội C130, là niềm xúc động của thân nhân liệt sĩ sau hơn nửa thế kỷ trở lại nơi người thân mình ngã xuống...

Chương trình nghệ thuật chính luận “Lời tri ân - Dòng sông hoa lửa”, tái hiện khí phách kiên cường của lực lượng Thanh niên xung phong trên tuyến đường Trường Sơn. (Ảnh M.P).

Có lẽ, giá trị lớn nhất của Bến phà II Long Đại hôm nay không chỉ nằm ở những công trình được bảo tồn hay những hiện vật còn lưu giữ. Điều quý giá hơn là khả năng kết nối quá khứ với hiện tại, để từ những ký ức đau thương của chiến tranh, mỗi người thêm trân trọng giá trị của hòa bình, độc lập và ý thức rõ hơn trách nhiệm gìn giữ những thành quả mà các thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng cả tuổi xuân và máu xương.

Long Đại vì thế không chỉ là một di tích lịch sử. Đó là một "địa chỉ đỏ", nơi lịch sử không nằm yên trong những tấm bia hay hiện vật trưng bày, mà tiếp tục được kể bằng ký ức của nhân chứng, bằng những chuyến về nguồn của tuổi trẻ và bằng lòng biết ơn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Còn tiếp