Bài chòi - 'Đặc sản' níu chân du khách ở Gò Cỏ

Bài chòi trở thành cầu nối đưa du khách đến gần hơn với văn hóa và con người làng Gò Cỏ

Tiếng bài chòi vang giữa làng cổ ven biển

Làng du lịch cộng đồng Gò Cỏ hấp dẫn bởi vẻ đẹp mộc mạc, nguyên sơ cùng những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ. Du khách đến đây không chỉ được thưởng thức các món ăn dân dã, lưu trú trong những homestay mang đậm kiến trúc nông thôn xưa mà còn được hòa mình vào không gian diễn xướng bài chòi, hát hố do chính người dân địa phương biểu diễn.

Ở tuổi 73, bà Huỳnh Thị Thương, thành viên Câu lạc bộ (CLB) Bài chòi - hát hố làng Gò Cỏ, vẫn say sưa cất cao những câu hô mộc mạc. Với bà, bài chòi không đơn thuần là một loại hình nghệ thuật mà đã trở thành một phần ký ức và cuộc đời.

Bà kể, những năm chiến tranh, khi bộ đội về đóng quân tại làng, tối đến lại dựng hai cây tre, treo chiếc đèn măng-xông rồi cùng nhau hát bài chòi. Không có sân khấu, không có ánh đèn rực rỡ, nhưng những câu hát đã in sâu trong tâm trí cô gái trẻ ngày ấy.

"Tôi mê đến mức người ta vừa hát trên thì ở dưới đã thuộc. Từ đó bài chòi thấm vào tim, vào lòng mình. Giờ nhiều bài hát khác quên hết, nhưng bài chòi thì muốn quên cũng không được", bà Thương xúc động chia sẻ.

Tình yêu ấy đã thôi thúc bà sáng tác 22 bài chòi về chính quê hương bà để biểu diễn phục vụ du khách. Mỗi lời ca không chỉ giới thiệu cảnh đẹp, con người mà còn kể câu chuyện về lịch sử, văn hóa và hành trình xây dựng làng du lịch cộng đồng.

Thế hệ trẻ ở Gò Cỏ tích cực học và biểu diễn bài chòi, góp phần gìn giữ di sản văn hóa

Được thành lập từ năm 2020, CLB Bài chòi - hát hố làng Gò Cỏ hiện quy tụ nhiều nghệ nhân cao tuổi cùng các thành viên trẻ. Những làn điệu cổ được sưu tầm, phục dựng, đồng thời nhiều tác phẩm mới cũng được sáng tác nhằm phản ánh đời sống hôm nay, góp phần làm phong phú thêm kho tàng bài chòi địa phương.

Điều đáng quý là di sản ấy đang được trao truyền cho thế hệ trẻ. Em Huỳnh Nguyễn Phương Trang, thành viên nhỏ tuổi của CLB, thường xuyên được các bà, các cô hướng dẫn từng câu hô, nhịp phách. Mỗi khi có đoàn khách đến tham quan, em đều tham gia biểu diễn.

"Em rất vui và tự hào khi được cùng mọi người góp phần gìn giữ vốn quý dân ca bài chòi. Mỗi lần cầm quân bài và cất lên lời hô là một lần em được sống trong không gian văn hóa của quê hương. Em sẽ cố gắng tập luyện để sau này tiếp nối các cô, các chú duy trì hoạt động của câu lạc bộ", em Trang chia sẻ.

Đánh thức di sản để níu chân du khách

Không chỉ là hoạt động văn nghệ, bài chòi ở Gò Cỏ còn tạo thêm sinh kế cho người dân. Bà Bùi Thị Sen, 62 tuổi, thành viên CLB cho biết, trước đây bài chòi, hát hố chủ yếu phục vụ sinh hoạt cộng đồng, giao lưu văn nghệ. Từ khi Gò Cỏ phát triển du lịch cộng đồng, những buổi biểu diễn còn phục vụ du khách, góp phần tăng thu nhập cho người dân.

Bà Bùi Thị Sen say sưa cất lên những câu hô bài chòi

"Dù trải qua bao thăng trầm, tình yêu với bài chòi vẫn luôn cháy trong trái tim người Gò Cỏ. Chúng tôi cùng nhau biểu diễn, sáng tác, truyền dạy để gìn giữ nét văn hóa của quê hương và giới thiệu đến du khách", bà Sen nói.

Rồi bà cất lên những câu hát mộc mạc: Đi về Gò Cỏ mà chơi/Nghe tiếng chim hót líu lo trên đường/Khách đi giữa đất quê hương/Thấm tình nặng nghĩa mến thương cho đồng bào…

Lời ca như một lời nhắn gửi về tình yêu quê hương, về sự gắn bó với mảnh đất đã nuôi dưỡng biết bao thế hệ người dân Gò Cỏ.

Theo bà Trần Thị Thu Thủy, Phó Giám đốc Hợp tác xã Cộng đồng Điều phối làng Gò Cỏ, CLB Bài chòi - hát hố được thành lập cùng quá trình phát triển du lịch cộng đồng. Hợp tác xã thường xuyên tổ chức tập huấn để các thành viên nâng cao kỹ năng biểu diễn phục vụ khách tham quan.

"Bên cạnh các làn điệu bài chòi quen thuộc của miền Trung, Gò Cỏ còn có hát hố và nhiều bài hát mang âm hưởng bài chòi do chính người dân ở đây sáng tác, kể về lịch sử hình thành, quá trình phát triển của làng cũng như hành trình xây dựng du lịch cộng đồng. Đây là nét riêng mà chỉ khi trực tiếp trải nghiệm, du khách mới cảm nhận hết được", bà Thủy cho biết.

Bài chòi trở thành cầu nối đưa du khách đến gần hơn với văn hóa và con người làng Gò Cỏ

Trong chuyến tham quan cùng gia đình, chị Nguyễn Thị My, du khách đến từ TP.HCM, không giấu được sự thích thú khi tham gia hội chơi bài chòi. "Tôi thật sự bất ngờ với cách hô hát của các cô ở Gò Cỏ. Không chỉ có những làn điệu dân ca đặc trưng, các cô còn tạo nên tiếng cười, sự hào hứng bằng những câu hát dí dỏm và lối diễn xướng rất gần gũi", chị My chia sẻ.

Làng Gò Cỏ nép mình bên bờ biển, nổi bật với vẻ đẹp nguyên sơ và bình yên. Ảnh: Đôn Nguyễn

Hiện Gò Cỏ có hơn 60 hộ dân sinh sống trên diện tích khoảng 105ha, nằm tựa lưng vào núi đá, hướng mặt ra biển. Ngôi làng vẫn giữ được vẻ đẹp nguyên sơ với những con đường đá nhỏ, những thửa ruộng bậc thang thấp thoáng bên triền cát, cùng hệ thống di sản văn hóa, địa chất và những câu chuyện ký ức chiến tranh.

Giữa không gian bình yên ấy, tiếng hô bài chòi, hát hố vẫn vang vọng mỗi khi có khách ghé thăm. Không chỉ làm giàu thêm trải nghiệm của du khách, những làn điệu dân gian còn góp phần gìn giữ hồn cốt văn hóa của làng ven biển, để Gò Cỏ không chỉ là điểm đến của cảnh đẹp mà còn là nơi lưu giữ những giá trị truyền thống được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.