[Ảnh] Nghe những kỷ vật người lính từ lòng đất đá cao nguyên kể chuyện

Tại doanh trại của Đội chuyên trách tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ K51 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk, có một căn phòng nhỏ, nơi chứa đựng cả một thời hoa lửa trên đất đỏ bazan.

Đây là nơi lưu giữ hàng trăm di vật được tìm thấy cùng hài cốt liệt sĩ trong hơn 20 năm qua. Mỗi kệ tủ là một chương hồi lịch sử, nơi những đồ vật đã cũ rỉ, méo mó, hao mòn tưởng chừng như vô tri, nhưng lại là nhịp cầu kết nối giữa quá khứ với hiện tại.

Để tìm kiếm hài cốt các liệt sĩ, các chiến sĩ của Đội K51 phải băng qua những vùng địa hình hiểm trở, tìm đến những chiến trường xưa hiện đã bị rừng rậm che phủ. Cuộc hành trình này đòi hỏi sự kiên trì, tỉ mỉ trong từng bước chân "truy vết".

Tấm nilon xanh đen gói ghém hài cốt là minh chứng rõ nhất cho việc đây là mộ liệt sĩ của quân đội ta. Dù xương cốt có thể không còn nguyên vẹn hay hòa vào trong đất, nhưng bao sĩ tử vẫn bền bỉ tồn tại như một lời khẳng định về danh tính người nằm xuống.

Chiếc bi-đông hoen gỉ khắc tên người lính với những dòng chữ khắc vội, được tìm thấy tại mặt trận cũ, mang theo hy vọng trả lại danh tính cho anh.

Nhiều kỷ vật được tìm thấy là những vỏ đạn “chiến lợi phẩm” thu được sau chiến thắng đối đầu với quân thù, ẩn chứa một câu chuyện đầy ám ảnh về tình đồng đội trong phút sinh tử.

Ngoài những chiếc lược ngà mang theo từ ngày đầu ra chiến trận, trong những phút giải lao, người lính đã tỉ mẩn gọt giũa mảnh nhôm xác máy bay địch thành chiếc lược nhỏ. Kỷ vật ấy mang theo lời hứa về ngày hòa bình sẽ mang về tặng mẹ, tặng vợ, nhưng mãi mãi anh đã không thể thực hiện.

Dù có những chiếc bút máy có khắc rõ tên tuổi, nhưng quê quán và đơn vị của chủ nhân vẫn là điều chưa thể giải mã, khiến hành trình đưa các anh về với gia đình thêm phần khó khăn.

Lấy lên từ dưới lớp đất sâu là những đôi dép cao su đã cũ mòn, rách tan bởi những năm tháng lội suối băng rừng. Đây là kỷ vật thiêng liêng minh chứng cho ý chí kiên cường của người chiến sĩ Trường Sơn năm xưa.

Mỗi vết rách trên quai dép hay lớp bùn đất bám chặt vào đế cao su là một lát cắt nhỏ về sự khốc liệt nơi chiến trường, là bài học giúp các thế hệ mai sau thấu cảm về một thời hoa lửa hy sinh thầm lặng vì độc lập, tự do của dân tộc.

Từ những mảnh nhôm, mảnh thép của máy bay địch bị bắn rơi, người lính đã tỉ mẩn gò, đẽo để tạo ra các vật dụng sinh hoạt thiết yếu, khẳng định tâm thế của người chiến thắng, nhưng cũng gợi nhắc cho thế hệ trẻ về sự khó khăn thiếu thốn cơ sở vật chất.

Dù đã nằm sâu dưới lòng đất hàng chục năm, những bộ quân phục tìm thấy cùng hài cốt liệt sĩ có những bộ vẫn giữ được hình dạng. Từng sợi vải đã hóa màu đất rừng vẫn âm thầm kể lại câu chuyện về những đêm hành quân băng rừng, lội suối, những ngày nắng Trường Sơn đổ lửa.

Chiếc đèn pin, người bạn đồng hành trung thành trong những đêm đánh du kích, lách mình qua tán lá rừng hay những giờ phút ẩn mình dưới hầm hào nóng nực, nay trở thành kỷ vật thiêng liêng được trưng bày trang trọng tại nhà truyền thống.

Những chiếc thắt lưng là vật dụng gắn bó chặt chẽ, luôn theo sát người lính trong suốt cuộc đời chiến đấu.

Những kỷ vật nhỏ bé này không chỉ thay các liệt sĩ kể câu chuyện về cuộc đời chiến đấu, mà còn chứa đựng hy vọng về việc khớp nối thông tin để trả lại danh tính cho người anh hùng đã nằm xuống.

Giữa rừng sâu, đồng đội phải lấy hòn đá núi phẳng để khắc tên anh làm dấu. Những nét chữ thô mộc, đơn sơ ấy chứa đựng tình cảm sâu nặng và sự hy vọng một ngày gia đình sẽ tìm thấy anh.

Trong số những “pho sử đá” giữa Nhà truyền thống của Đội K51, nhiều tấm bia đã hoàn thành sứ mệnh khi giúp đơn vị khớp nối thông tin, trả lại đúng danh tính và quê quán cho liệt sĩ sau bao năm thất lạc.

Một hình ảnh đầy xúc động tại Nhà truyền thống là những tấm bia đá núi được các gia đình liệt sĩ gửi lại cho Đội K51, với mong muốn những kỷ vật từng gắn bó với người lính tại nơi an nghỉ cũ sẽ trở thành tư liệu quý giá, giúp thế hệ mai sau thấu hiểu sự khốc liệt của chiến tranh và lòng biết ơn sâu sắc.

Nằm lặng lẽ trên kệ còn có những tấm bia đá khắc mật danh hoặc phiên hiệu viết tắt, minh chứng cho một thời kỳ hoạt động đầy cam go khi người lính phải giấu tên thật, quê gốc để bảo đảm bí mật quân sự. Những thông tin ấy đến nay vẫn chưa thể giải mã hoàn chỉnh, để lại nhiều nỗi lòng cho lực lượng quy tập.

Hành trình giải mã những tấm bia đá này vẫn đang được Đội K51 kiên trì thực hiện, với tâm niệm không để bất cứ người lính nào phải nằm lại vô danh giữa đất mẹ hay trên đất bạn xa xôi.