Bài cuối: Chuyển biến tích cực từ trường học

Trường Tiểu học Đồng Thuận đã triển khai dạy song ngữ tiếng Anh kết hợp Toán.

Ngành Giáo dục Quảng Trị đang tập trung bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho giáo viên, triển khai thí điểm Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035" và bảo đảm nguồn lực thực hiện.

Đưa tiếng Anh vào từng môn học, hoạt động giáo dục

Tại Trường THPT Đông Hà, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai được triển khai từng bước, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường. Nhằm thực hiện đề án hiệu quả, trường tổ chức bồi dưỡng tiếng Anh cho giáo viên, tận dụng đội ngũ giáo viên tiếng Anh của nhà trường để hỗ trợ các bộ môn.

Trong các tiết dạy chuyên môn, giáo viên lồng ghép những câu giao tiếp thông thường và một số từ, thuật ngữ chuyên môn bằng tiếng Anh nhằm tạo động lực, giúp học sinh làm quen với việc sử dụng ngoại ngữ trong quá trình học tập.

Nhà trường không yêu cầu giáo viên sử dụng hoàn toàn tiếng Anh trong tiết học mà khuyến khích lồng ghép các câu giao tiếp cơ bản, từ khóa và thuật ngữ chuyên ngành một cách linh hoạt, vừa sức với học sinh.

Trường THPT Đông Hà tổ chức các tiết dạy chuyên đề có lồng ghép tiếng Anh ở một số môn như Hóa học, Tin học, Địa lí... năm học trước.

Từ năm học trước, Trường THPT Đông Hà tổ chức các tiết dạy chuyên đề có lồng ghép tiếng Anh ở một số môn như Hóa học, Tin học, Địa lí. Năm học 2026-2027, trường tiếp tục khuyến khích giáo viên đưa tiếng Anh vào các tiết học hàng ngày.

Bà Tạ Thị Thu Hiền, Hiệu trưởng Trường THPT Đông Hà cho biết, nhằm giúp giáo viên nâng cao năng lực tiếng Anh, nhà trường tận dụng đội ngũ giáo viên tiếng Anh để tổ chức bồi dưỡng nội bộ, tập trung nâng cao kỹ năng nghe, nói cho giáo viên các bộ môn.

Qua đó, giáo viên từng bước khắc phục tâm lý e ngại, chủ động bổ sung vốn từ và thuật ngữ chuyên môn để vận dụng vào bài giảng. Quá trình trực tiếp giảng dạy cũng thúc đẩy giáo viên tự học, trau dồi ngoại ngữ.

Việc đưa thuật ngữ tiếng Anh vào tiết học tạo môi trường để học sinh làm quen và học tập ngoại ngữ. Một số học sinh trước đây còn ngại học tiếng Anh cũng được khích lệ, chủ động tham gia học tập. Học sinh chú ý, thích thú và từng bước vận dụng vốn từ trong quá trình học.

Xác định việc đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai cần một lộ trình dài hơi và bền bỉ, Trường THPT Đông Hà tập trung xây dựng môi trường học tập trực quan, gần gũi, giúp học sinh tiếp cận ngoại ngữ một cách tự nhiên.

Thời gian tới, trường tiếp tục duy trì, nâng cao trình độ tiếng Anh cho giáo viên; khuyến khích thầy cô chủ động đưa những từ khóa quan trọng vào bài giảng để học sinh làm quen từng bước, bảo đảm tính chuẩn xác và phù hợp khả năng tiếp thu.

Nhà trường cũng lồng ghép song ngữ Anh - Việt trên hệ thống biển bảng, khẩu hiệu và bảng nội quy trong khuôn viên, tạo môi trường ngôn ngữ hiện diện hằng ngày.

Cùng với đó, nhà trường phát huy vai trò của Câu lạc bộ tiếng Anh, đưa thành viên câu lạc bộ về sinh hoạt trực tiếp tại các chi đoàn, lớp học. Lực lượng này đóng vai trò cầu nối, tổ chức các hoạt động giao lưu, hỗ trợ học sinh rèn luyện phản xạ giao tiếp tự tin hơn.

Tại Trường THPT Lương Thế Vinh, nhà trường đã xây dựng kế hoạch thực hiện Đề án "Đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học và triển khai theo lộ trình". Năm học trước, giáo viên đã đưa tiếng Anh vào dạy một số môn để học sinh tiếp cận. Dịp hè vừa qua, trường tổ chức tập huấn triển khai đề án.

Ông Trần Thanh Hải, Hiệu trưởng Trường THPT Lương Thế Vinh cho biết, nhà trường bước đầu thí điểm dạy song ngữ môn Toán và Ngữ văn bằng cách lồng ghép, xen kẽ nội dung, thuật ngữ tiếng Anh vào tiết học. Ở một số lớp có thế mạnh ngoại ngữ, hoạt động dạy học song ngữ được kết hợp với giáo dục STEM.

Cùng với đổi mới phương pháp giảng dạy, trường xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh thông qua hệ thống bảng thuyết minh, biển hiệu song ngữ Việt - Anh tại phòng làm việc và khu vực cây xanh trong khuôn viên.

“Một số tiết học, học sinh rất hào hứng, chủ động; giáo viên từng bước khắc phục tâm lý e ngại, bổ sung vốn từ và thuật ngữ chuyên môn để vận dụng vào bài giảng", ông Trần Thanh Hải cho hay.

Trong khi đó, tại Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp, trí tuệ nhân tạo (AI) được đưa vào hoạt động dạy học tiếng Anh. Qua tiết dạy kỹ năng Reading với chủ đề “Characteristics of Future Cities”, giáo viên tích hợp AI nhằm tăng tính tương tác, tạo hứng thú và phát huy tính chủ động của học sinh.

Việc tích hợp AI vào hoạt động dạy học góp phần làm phong phú nội dung bài học, tăng tính tương tác, đồng thời khơi gợi hứng thú, phát huy tính chủ động và sáng tạo của học sinh trong quá trình khám phá tri thức.

Đây cũng là bước đi trong đổi mới phương pháp giảng dạy, hướng tới xây dựng những giờ học tiếng Anh hiện đại, sinh động và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục.

Bồi dưỡng đội ngũ, tháo gỡ “điểm nghẽn” nguồn lực

Qua khảo sát, tỉnh Quảng Trị có gần 11.630 giáo viên các môn học và hoạt động giáo dục có nhu cầu bồi dưỡng để dạy học bằng tiếng Anh; 94 cơ sở giáo dục có điều kiện triển khai thí điểm trong năm học 2026-2027.

Đây là cơ sở để ngành Giáo dục xác định đối tượng bồi dưỡng, lựa chọn trường thí điểm và xây dựng lộ trình thực hiện phù hợp.

Nhằm để đề án đi vào thực tiễn, Sở GD&ĐT Quảng Trị tham mưu UBND tỉnh ban hành Quyết định phê duyệt Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045” và “Tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2026-2035, định hướng đến năm 2045” trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.

Tại Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp, trí tuệ nhân tạo (AI) được đưa vào hoạt động dạy học tiếng Anh.

Trên cơ sở đó, Sở GD&ĐT ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện hai Đề án; tham mưu UBND tỉnh ban hành kế hoạch nhằm cụ thể hóa nhiệm vụ, tiến độ và trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị.

Ông Lê Văn Tính, Trưởng Phòng Giáo dục Phổ thông, Sở GD&ĐT Quảng Trị cho biết, ngành đã tổ chức 6 lớp tập huấn cho hơn 200 cán bộ quản lý, giáo viên tiểu học về nâng cao năng lực tiếng Anh và dạy học môn Toán bằng tiếng Anh. Nội dung tập trung vào ngôn ngữ điều hành lớp học, thuật ngữ toán học, phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo, thực hành xây dựng kế hoạch bài dạy.

Đồng thời, ngành triển khai “Tháng tự học tiếng Anh miễn phí”, thu hút hơn 11.000 giáo viên tham gia, thúc đẩy tinh thần tự học, tự bồi dưỡng trong đội ngũ.

Về xây dựng môi trường sử dụng tiếng Anh, các nhà trường bước đầu sử dụng bảng hiệu song ngữ Việt - Anh sau khi sắp xếp trường, lớp và đổi tên trường. Mỗi nhà trường thành lập một câu lạc bộ tiếng Anh dành cho đội ngũ, duy trì hoạt động khá thường xuyên, tạo cơ hội cho giáo viên giao tiếp, thực hành và rèn luyện kỹ năng ngoại ngữ.

Trong dạy học, nhiều nhà trường đã tổ chức một số tiết dạy các môn Toán, Vật lí, Khoa học tự nhiên bằng tiếng Anh; bước đầu xây dựng kế hoạch bài dạy tích hợp thuật ngữ và nội dung chuyên môn bằng tiếng Anh, góp phần đưa kết quả bồi dưỡng vào thực tiễn và tích lũy kinh nghiệm triển khai Đề án.

Tuy nhiên, việc đạt các mục tiêu theo lộ trình giai đoạn 2026-2030 gặp nhiều khó khăn, có nguy cơ chưa bảo đảm tiến độ do hệ thống văn bản hướng dẫn ban hành còn chậm, các đơn vị tổ chức bồi dưỡng chưa sẵn sàng đáp ứng nhu cầu và nguồn kinh phí còn hạn chế.

Nhu cầu bồi dưỡng lớn trong khi năng lực tiếng Anh và khả năng dạy học bằng tiếng Anh của giáo viên chưa đồng đều. Đội ngũ đã được tập huấn cần tiếp tục được bồi dưỡng, thực hành và hỗ trợ chuyên môn thường xuyên.

Kinh phí cho các nhiệm vụ tiếp theo, nhất là tập huấn, bồi dưỡng giáo viên và trang cấp tài khoản LMS, chưa được bảo đảm đầy đủ; cần xác định cụ thể nguồn, mức kinh phí và thời gian bố trí để tổ chức thực hiện.

Cơ sở vật chất, thiết bị, học liệu và hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ; điều kiện giao tiếp, thực hành tiếng Anh còn hạn chế, nhất là tại các địa bàn miền núi, biên giới và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Quyết liệt các giải pháp đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai

Trong thời gian tới, ngành Giáo dục Quảng Trị tiếp tục bồi dưỡng đội ngũ, triển khai các lớp bồi dưỡng nâng cao năng lực tiếng Anh và dạy học môn Toán bằng tiếng Anh cho giáo viên tiểu học và THCS… Việc bồi dưỡng kết hợp tập huấn trực tiếp với tự học, bồi dưỡng trực tuyến và hỗ trợ sau tập huấn.

Ngành cũng tiếp tục rà soát 94 cơ sở giáo dục có điều kiện, xác định rõ môn học, nội dung, thời lượng, giáo viên và quy mô thực hiện trong kế hoạch giáo dục nhà trường; tăng cường dự giờ, hỗ trợ chuyên môn, đánh giá và rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng.

Sở GD&ĐT Quảng Trị tổ chức Hội thảo góp ý Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến năm 2045” và “Tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2025-2035, định hướng đến năm 2045” trên địa bàn tỉnh Quảng Trị.

Sinh hoạt chuyên môn về dạy học bằng tiếng Anh được tổ chức tại tổ, cụm chuyên môn, chú trọng thuật ngữ chuyên môn, giao tiếp và điều hành lớp học; xây dựng, chia sẻ kế hoạch bài dạy, video bài dạy và học liệu dùng chung.

Cùng với đó, ngành phát triển môi trường sử dụng tiếng Anh, nâng cao chất lượng hoạt động câu lạc bộ, sử dụng bảng hiệu song ngữ phù hợp; tăng cường giao tiếp, trải nghiệm và sử dụng tiếng Anh trong các hoạt động giáo dục.

UBND tỉnh Quảng Trị đã ban hành Kế hoạch về thực hiện Đề án “Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045” và “Tăng cường dạy và học ngoại ngữ giai đoạn 2026-2035, định hướng đến năm 2045” trong năm 2026. Kế hoạch hướng đến phát triển nền tảng, tạo chuyển biến rõ nét trong dạy học và giao tiếp ngoại ngữ.

Tỉnh tập trung đồng bộ các nhóm giải pháp, trong đó duy trì khoảng 50% cơ sở mầm non cho trẻ làm quen với tiếng Anh; bảo đảm 100% trường phổ thông dạy tiếng Anh từ lớp 3 đến lớp 12 theo Chương trình GDPT 2018 đủ thời lượng; tiếp tục xã hội hóa môn tự chọn ở lớp 1, 2 và chuẩn bị nhân lực để từng bước chuyển sang dạy bắt buộc theo lộ trình.

Ông Hoàng Xuân Tân - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị đánh giá cao tinh thần chủ động của Sở GD&ĐT trong xây dựng Đề án, đồng thời yêu cầu việc triển khai phải đi vào thực chất.

Phát triển đội ngũ tiếp tục được xác định là khâu then chốt. Tỉnh chủ động rà soát biên chế, khắc phục tình trạng thiếu giáo viên; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng phương pháp dạy học bằng tiếng Anh, nhất là môn Toán cấp tiểu học và THCS; đồng thời phát động “Tháng tự học tiếng Anh miễn phí”, khuyến khích giáo viên tự nâng chuẩn năng lực.

Các trường đủ điều kiện sẽ dạy thí điểm một số tiết học, môn học hoặc hoạt động giáo dục bằng tiếng Anh trên tinh thần tự nguyện, đồng thuận của phụ huynh và học sinh. Việc thí điểm được tích hợp vào kế hoạch giáo dục nhà trường, có sự đồng hành, hỗ trợ chuyên môn.

Tỉnh cũng duy trì câu lạc bộ tiếng Anh tại các cơ sở giáo dục, áp dụng biển bảng song ngữ Việt - Anh trong khuôn viên; khuyến khích tận dụng AI, nền tảng trực tuyến, đồng thời ưu tiên đầu tư hạ tầng Internet, thiết bị nghe nhìn, phòng học chuyên dụng cho các điểm trường thí điểm và vùng khó khăn.

Bên cạnh tiếng Anh, tỉnh Quảng Trị mở rộng giao lưu quốc tế và ngôn ngữ láng giềng. Hai trường THPT chuyên Lê Quý Đôn và Võ Nguyên Giáp được giao sẵn sàng tiếp nhận trợ giảng thuộc Chương trình Fulbright; đồng thời khảo sát mở lớp thí điểm dạy tiếng Lào tại các trường phổ thông dân tộc nội trú vùng biên giới có nhu cầu.

Từ những tiết học lồng ghép thuật ngữ, hoạt động dạy học song ngữ đến các câu lạc bộ và môi trường giao tiếp, việc đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai tại Quảng Trị đang được cụ thể hóa từ từng cơ sở giáo dục.